αγριμολογος

από τα ράφια της παλιάς βιβλιοθήκης του πάνω ορόφου, βιβλία σχετικά «ξεχασμένα», δηλαδή όχι ακριβώς, αλλά να• δεν τα έχουμε συνεχώς μαζί στο χώρο μας, να μας συντροφεύουν, γιατί η τρέχουσα (μας) συντροφιά των βιβλίων αποτελείται από νεότερα βιβλία, βιβλία που προσφάτως διαλέξαμε να προμηθευτούμε -υπάρχουν κι εξαιρέσεις, τις οποίες έχουμε δίπλα μας βρέξει-χιονίσει. Η αχνή, φυσική σέπια των σελίδων τους που με το καιρό έχουν αποκτήσει, μας φέρνουν χρόνια πίσω, το χάδι μας στο εξώφυλλο και στις σελίδες του -πράξεις αναπόφευκτα τρυφερές όταν στη ζωή σου δεν έχει περάσει μέρα χωρίς έστω ένα ξεφύλλισμα ή κάποια ανάγνωση κειμένου. Δεν γνωρίζω το λόγο της επιλογής μου στο κειμενάκι που θα διαβάσετε, ίσως να οφείλεται στο ότι ήταν η πρώτη σελίδα που αντίκρισα ανοίγοντάς το -κατά σύμπτωση είναι. Η επιλογή ίσως οφείλεται και στην επεξηγηματική ταπεινότητα και δεινότητα του κειμένου, αφού πρόκειται για κείμενο που ανάλογό του μπορείτε να βρείτε σε οποιοδήποτε καλό ίσως ερμηνευτικό λεξικό. Έχω επίσης την εντύπωση ότι το υποσυνείδητο δεν είναι εντελώς αθώο στην ασήμαντη κατά τα άλλα επιλογή μου μέσα στο χαώδες περιεχόμενο του συγκεκριμένου βιβλίου όταν η ουσιώδης αίσθηση της ανθρώπινης περιέργειας και παρατηρητικότητας βλέπουμε ότι γενικά εμφανώς  ατονεί και• φυσικά παρά του ότι σε ορισμένους ανθρώπους το στοιχείο αυτό δεν έχει αντιθέτως καθόλου ατονήσει –ξεχνιέται, παραγκωνίζεται, περνά ανεκμετάλλευτη, κοιμάται ήσυχα στο υποσυνείδητο. Μιλώ για την «ανάγνωση» των Σημείων.

Αντιγράφω:
«Σημεία» είναι φυσικά ή τεχνητά διακριτικά, που γίνονται αντιληπτά με τις αισθήσεις και παρέχουν ενδείξεις για τη δράση μας και τη θέση μας στον κόσμο –π.χ. ο καπνός, το σάλπισμα, οι πινακίδες, οι λέξεις, τα οικόσημα κ.α.
Κάθε «σημείο» δημιουργεί μία άρθρωση, δηλαδή ένα χωρισμό τάξεων, τόσο στον αισθητό κόσμο όσο και στον νοητό κόσμο που διαμορφώνουμε με εικόνες μέσα στο μυαλό μας. Το πρώτο, η αισθητή άρθρωση, αποτελεί την ολική μορφή και λέγεται «σημαίνον», ενώ το δεύτερο, η νοητή άρθρωση, αποτελεί τη σημασία του μηνύματος και λέγεται «σημαινόμενον» – π.χ. στα στρατιωτικά «σημεία», σημαίνον είναι η στολή και τα σειρήτια, ενώ σημαινόμενον είναι το σώμα υπηρεσίας και ο βαθμός.

Είναι από το περίφημο –γι’ αυτούς που ξέρουν– βιβλίο του Σωτήρη Δημητρίου με τον ατέλειωτο τίτλο «μύθος, κινηματογράφος, σημειολογία, κρίση της αισθητικής, ανθρωπολογική μελέτη» (ναι, όλα πεζά) κάποιων εκδόσεων «άλμα» κι αυτό σε πεζά, έχω την πρώτη έκδοση του 1973 (βγήκε ποτέ δεύτερη; ) – κακό εξώφυλλο που όμως ποτέ δεν με ενόχλησε κι ελάχιστες φορές το σκέφτηκα, συνεχίζει να προσφέρει ανιδιοτελή, διακριτική συντροφιά.

.
.
.
photo© Walter Rosenblum, 195 (?) (detail)

.

.

Μές στις ρούγες βρουχισμούς και γύρω μάντρες / από πύργους εχθρικούς την πόλη ζώνουν,  / οι άντρες σφάζονται απ’ τους άντρες κι άθλια  / σκούζοντας τα βρέφη που σκοτώνουν / με το γαίμα το βυζί που πίνουν βρέχουν. / Χέρι χέρι οι αρπάγες κ’ οι κούρσες τρέχουν, φορτωμένους / απαντούνε οι φορτωμένοι κι ο άδειος κράζει τάδειανού νάχη κολλήγα / μα ο καθένας στο μεράσι ούτε πιο λίγα / ούτε κι ίδια θέλει νάχη. – Ω, τι ‘ν’ νά γένη!

…

.

Αισχύλου «Επτά επί Θήβας», ο Χορός από Πρώτο επεισόδιο. μετάφραση Ι.Ν. Γρυπάρη.
«Οι Τραγωδίες του Αισχύλου», Βιβλιοπωλείο της Εστίας

.

.

photo: Dorothea Lange 1940