[Η αυτοπροστασία της Δημοκρατίας ·

01/12/2020 § Σχολιάστε

Eugène Delacroix, Η Ελευθερία οδηγεί το λαό 1830. Louvre, Paris

Η σύγκρουση ανάμεσα στην κυβέρνηση και την αντιπολίτευση για το αν θα έπρεπε να οργανωθούν συγκεντρώσεις για το Πολυτεχνείο, εν μέσω πανδημίας, έθεσε, για μια ακόμα φορά, το θέμα της αυτοπροστασίας της Δημοκρατίας.

Πέρα από το αν αυτή η απαγόρευση ήταν συνταγματική ή όχι, με το ΣτΕ να αποφασίζει ότι δεν ήταν αντισυνταγματική, η κυβέρνηση και η αντιπολίτευση κλήθηκαν να απαντήσουν εάν η, χρονικά οριοθετημένη, απαγόρευση του δικαιώματος του συνέρχεσθαι υποχωρεί μπροστά στο υπέρτερο δικαίωμα στη ζωή. Η αντιπολίτευση απάντησε αρνητικά και η κυβέρνηση θετικά.

Η κυβερνητική απόφαση δίνει το έναυσμα για να συζητήσουμε ξανά μια αντίληψη για τη λειτουργία του πολιτεύματος τη μαχόμενη δημοκρατία. Σύμφωνα με αυτή την αντίληψη, η Δημοκρατία έχει το δικαίωμα της αυτοπροστασίας και της αυτοάμυνας όταν κινδυνεύει από εσωτερικές επιβουλές. Κατά συνέπεια, έχει τη δυνατότητα να περιστείλει συνταγματικά κατοχυρωμένα δικαιώματα, για συγκεκριμένο λόγο, και για αυστηρά οριοθετημένο χρόνο, προκειμένου να προασπίσει την εύρυθμη λειτουργία της χώρας, πάντοτε υπό τον αυστηρό έλεγχο της δικαστικής εξουσίας.

Αυτό ήταν άλλωστε και το σκεπτικό του γερμανού εμιγκρέ Karl Loewenstein, που πρώτος εισηγήθηκε τον όρο της μαχόμενης δημοκρατίας στη δεκαετία του 30, προκειμένου η Δημοκρατία της Βαϊμάρης να αντιμετωπίσει την υπονόμευσή της από τα δύο άκρα, την οποία έχει αναλύσει ο Χομπσμπάουμ. Οι προτάσεις του δεν έγιναν αποδεκτές από τα συστημικά κόμματα που ακολούθησαν πολιτική κατευνασμού, με αποτέλεσμα την άνοδο του Χίτλερ στην εξουσία, μετά από λίγα χρόνια.

Εκτοτε, η έννοια της μαχόμενης δημοκρατίας προκάλεσε παθιασμένες αντιπαραθέσεις, κυρίως από δογματικούς φιλελεύθερους, που υποστηρίζουν ότι το υπέρτατο αγαθό της ελευθερίας δεν πρέπει να υπόκειται σε κανενός είδους περιορισμό. Μια τέτοια άποψη εξέφρασε πρόσφατα ο Πάσχος Μανδραβέλης, σε κείμενό του στην Καθημερινή της Κυριακής 15 Νοεμβρίου με τίτλο «Τα μοντέλα της Δημοκρατίας», σχολιάζοντας προηγούμενο κείμενό μου στα ΝΕΑ (17 Οκτωβρίου) με τίτλο «Χρυσή Αυγή και μαχόμενη δημοκρατία», στο οποίο συμπεραίνει ότι «και η υπερμαχητική και η υπερανεκτική Δημοκρατία την ελευθερολογία έχουν στο στόχαστρο. Σαν να λέμε ότι το πρώτο θύμα ενός πολέμου δεν είναι η αλήθεια, αλλά η ελευθερία».

Οι απόψεις αυτές έχουν αντικρουστεί από κορυφαίους διανοητές της φιλελεύθερης σκέψης. Ο Καρλ Πόπερ, ο Τζον Ρολς, ο Τζον Λοκ και πολλοί άλλοι έχουν υποστηρίξει ότι η επιβολή ορίων στην ελευθερία των μη ανεκτικών είναι θεμιτή και δικαιολογημένη, στο όνομα της υπεράσπισης της ανοχής και της δημοκρατίας. Σε πολλές μάλιστα χώρες, ως μέτρο έσχατης ανάγκης, έχει επιβληθεί απαγόρευση στη λειτουργία εξτρεμιστικών πολιτικών κομμάτων.

Η συζήτηση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία στην εποχή μας, δεδομένου ότι οι φιλελεύθερες δημοκρατίες υφίστανται πολλαπλές προκλήσεις. Ο εξτρεμισμός, η τρομοκρατία, ο θρησκευτικός φονταμεταλισμός πλήττουν τον ίδιο τον αξιακό πυρήνα των δημοκρατιών. Πώς αντιδρούμε σε όλα αυτά;

Η μια λύση είναι να οργανώσουμε μια δημοκρατική περίμετρο. Ο σεβασμός στο κράτος δικαίου, στην ελευθερία του Τύπου, στη θέσμιση της πολιτείας πρέπει να είναι αδιαπραγμάτευτες αξίες και όποιοι τις παραβιάζουν πρέπει να αντιμετωπίζονται μαχητικά και ανυποχώρητα. Η δημοκρατική περίμετρος είναι τα σα εκ των σων της Δημοκρατίας.

Η άλλη λύση είναι ο εφησυχασμός της διαδικαστικής δημοκρατίας. Η εναπόθεση του μέλλοντος και των αξιών της φιλελεύθερης δημοκρατίας στην αυτορρύθμιση.

Πολύ επικίνδυνη ατραπός, βλέποντας τα όσα γίνονται στις ΗΠΑ.

*

©Πέτρος Παπασαραντόπουλος στα Νέα 28.11.20 via metarithmisi.gr

[Είναι η Θεία Κοινωνία, covid free; Βεβαίως κ. Νεκροθάφτα ·

25/11/2020 § Σχολιάστε

©Δημήτρης Χαντζόπουλος, Καθημερινή 24.11.2020

Τι έγινε τελικά στη Μονή Πετράκη στο γεύμα με τους 16 Ιεράρχες;

Και ποιος αποφάσισε τη δοξολογία και τη λιτανεία στον Άγιο Δημήτριο, στη γονατισμένη ήδη από τον κορονοϊό Θεσσαλονίκη;

Και γιατί η επίσημη Εκκλησία δεν αντιδρά στις συνεχείς προκλήσεις Μητροπολιτών και παπάδων, που αρνούνται ουσιαστικά την πανδημία;

Και, τέλος, γιατί κάποιοι πολιτικοί, αλλά και κάποιοι επιστήμονες, συμπεριφέρονται ως παλαιοημερολογίτες υποσκάπτοντας τελικά την προσπάθεια μιας κοινωνίας να νικήσει την πανδημία; Και όλοι εμείς γιατί δεν αντιδρούμε σ’ αυτό το σαμποτάζ;

Γιατί είναι σαμποτάζ την εποχή της καραντίνας να βγαίνουν βουλευτές, υπουργοί, γιατροί-μέλη των επιτροπών για την αντιμετώπιση του κορονοϊού- και να λένε ότι είναι δικαίωμα της Εκκλησίας να αποφασίζει τους υγειονομικούς κανόνες. Υπερβάλλω; Να σας θυμίσω μόνο την ανεκδιήγητη δήλωση ότι το πώς θα τηρούνται τα μέτρα προστασίας κατά την Θεία Κοινωνία είναι αρμοδιότητα του… Πατριαρχείου.

Γιατί είναι θέμα του Πατριαρχείου τα μέτρα προστασίας στον Άγιο Νικόλαο Αχαρνών ή στον ναό της Ευαγγελιστρίας στην Καρδίτσα;

Εκεί ίσως ήταν και το εναρκτήριο λάθος. Στο κουταλάκι ή αλλιώς στη λαβίδα της Θείας Κοινωνίας.

Τον Μάρτιο όταν ξεκίνησε το μαρτύριο της καραντίνας και της απομόνωσης, ο Αρχιεπίσκοπος Αμερικής Ελπιδοφόρος πήρε μια απόφαση σπουδαίας πρακτικής αλλά και συμβολικής σημασίας.

Η Θεία Κοινωνία μπορεί να γίνεται με μεταλλικά κουτάλια μιας χρήσης αντί της μιας λαβίδας. Βέβαια, για να καταλάβουμε τα όρια της επιρροής ακόμη και μιας σοφής -και οπωσδήποτε σωτήριας για πολλούς ηλικιωμένους- απόφασης, από τις οκτώ μητροπόλεις της Αμερικής μόνο μία δέχθηκε η προσφορά της Θείας Κοινωνίας να γίνεται με χωριστά κουταλάκια.

Το μήνυμα του Ελπιδοφόρου ήταν όμως σαφές: Αν μεταλαμβάνεις από το ίδιο κουτάλι, τότε γιατί να μην πάρεις και το αντίδωρο που σου προσφέρει ο διπλανός σου; Κι αν μοιραστείς και το αντίδωρο γιατί να μην κάτσεις και στο ίδιο τραπέζι μαζί του; Κι αν κάτσεις στο ίδιο τραπέζι και έχεις φάει από το ίδιο κουτάλι και το ίδιο χέρι, τότε ποιος ο λόγος να μην τα μοιραστείς όλα με όλους; Και στο τέλος-τέλος ποιος ο λόγος να φοράς μάσκα;

Αυτές τις συνεπαγωγές, που είναι λογικό να γίνονται στα μυαλά των πιστών, θέλησε να διαλύσει ο Αρχιεπίσκοπος Αμερικής, στηρίζοντας στην πράξη την «κοινωνική αποστασιοποίηση».

Και τον Ιούνιο το Πατριαρχείο, πιεζόμενο από σχετικές ερωτήσεις, αφού επανέλαβε το διπλωματικό ότι θα μείνει «φύλαξ και φρουρός ανύστακτος των παραδοθέντων υπό των Αγίων Πατέρων», δέχθηκε ότι ο τρόπος της Θείας Ευχαριστίας μπορεί να αλλάξει μόνο «αν υπάρχει από τον νόμο του κράτους κάποια απαγόρευση σχετικά με τη θεία λατρεία, λόγω της πανδημίας».

Όμως… «Εμείς εδώ στην Ορθόδοξη, Χριστιανική Ελλάδα μας, όπως το λέω και το τονίζω,  είπαμε ευθύς εξαρχής ότι το θέμα (σ.σ: της Θείας κοινωνίας) υφίσταται ως υφίσταται», απάντησε ηρωικά ο εκπρόσωπος της ελληνικής Εκκλησίας. Ενώ κάποιοι ιερωμένοι το τερμάτισαν, ισχυριζόμενοι στα κηρύγματά τους, ούτε λίγο ούτε πολύ, ότι ακόμη και αν αρρωστήσεις, μεταλαμβάνοντας ο Παράδεισος σε περιμένει.

Το κρίσιμο ερώτημα όμως είναι γιατί το παράθυρο που άνοιξε το Πατριαρχείο δεν το αξιοποίησε το  ελληνικό κράτος; Γιατί οι υπουργοί κρύφτηκαν πίσω από δικαιολογίες του τύπου «είναι προσωπικό θέμα του κάθε πιστού αν θα κοινωνήσει»; Γιατί οι επιστήμονες σιώπησαν στην επικίνδυνη θεωρία «όταν υπάρχει βαθιά πίστη δεν υπάρχει λόγος να φοβόμαστε την Θεία Ευχαριστία»;

Αν όμως είναι προσωπικό σου θέμα να χρησιμοποιείς το ίδιο κουτάλι με 5-10 άλλους ανθρώπους, γιατί δεν είναι προσωπικό σου θέμα και οι αγκαλιές και τα φιλιά και τελικά η μάσκα;

Αποτέλεσμα; Ένας στους τέσσερις πολίτες πιστεύει σήμερα ότι ο κορονοϊός δεν μεταδίδεται με τη Θεία Κοινωνία. Και από αυτούς που αυτοπροσδιορίζονται ως Δεξιοί, το 40% (!) συντάσσεται με την άποψη ότι δεν κολλάει ο κορονοϊός με τη Θεία Κοινωνία.

Έχουμε ζήσει βέβαια και χειρότερα.

Στα μέσα της δεκαετίας του ’90 η «Τίμια ζώνη της Παναγίας» βγήκε από το Άγιον Όρος και μεταφέρθηκε στην Αθήνα για να την προσκυνήσουν στα σπίτια τους οι πολιτικοί ηγέτες της χώρας. Όσοι την προσκυνούν τεκνοποιούν, ήταν η φημολογία της εποχής και επειδή η ζήτηση ήταν τελικά πολύ μεγαλύτερη, ετοιμάστηκαν και πουλήθηκαν εκατοντάδες χιλιάδες αντίγραφα της «ζώνης» για τους υπόλοιπους, πλην των μεγάλων πολιτικών οικογενειών, που ήθελαν να τεκνοποιήσουν.

Όμως σήμερα οι μεταφυσικές φαντασιώσεις δεν απειλούν απλώς την λογική μας, σήμερα απειλούν τις ζωές μας. Και οι σκεπτικιστές της πανδημίας είτε φορούν ράσα είτε φορούν αμπέχονο, πρέπει να αντιμετωπισθούν ως κίνδυνος για την κοινωνία. Θα τολμούσα να πω ότι διαχρονικά είναι μεγαλύτερος κίνδυνος από τους άξεστους ψεκασμένους αρνητές της πανδημίας που καταντούν γελοίοι με τις υπερβολές τους – άρα και μη πιστευτοί.

«Μαγκιές τέλος» λοιπόν για να επαναλάβω την προσταγή («Μαγκιές δεν επιτρέπονται») του Μητροπολίτη Αλεξανδρουπόλεως Άνθιμου. Ας το καταλάβουν και αυτοί που «κρυμμένοι τώρα στα λαγούμια τους, ετοιμάζονται να δικαιολογήσουν τα εγκληματικά τους κηρύγματα, που τελικά σκότωσαν συνανθρώπους τους» (και αυτή η φράση του Αλεξανδρουπόλεως Άνθιμου είναι).

*

podcast του ©Σταύρου Θεοδωράκη στην Καθημερινή

*

Διαβάστε της Μεγάλης Επιχείρησης >

[Εκκλησία: Viva la muerte!

24/11/2020 § Σχολιάστε

κάρες άγνωστων μοναχών της Άνδρου

Η αλαζονική αυτοεξαίρεση υπερμεταδότης του ιού

«Οι τελευταίες μέρες ήταν πράγματι αποκαλυπτικές για την Εκκλησία της Ελλάδος. Ιεράρχες και όχι μόνον, νοσηλεύονται βαριά χτυπημένοι από τη νόσο και τα αξιόπιστα ρεπορτάζ δείχνουν ότι οι μαζικές εορταστικές συναθροίσεις αλλά και οι εσωτερικές συνάξεις της Ιεραρχίας λειτούργησαν ως γεγονότα υπερμετάδοσης του ιού. Τα ίδια και χειρότερα έγιναν και στη Σερβία.

Η εικόνα ιερωμένων που λειτουργούσαν επί μήνες χωρίς μάσκες, και εν γένει η αίσθηση μιας αλαζονικής αυτοεξαίρεσης αποδείχθηκε ότι δεν ήταν ούτε μαγική ούτε χωρίς συνέπειες.

Ας μη σταθούμε εδώ στην ανοχή που επέδειξε το Κράτος απέναντι σε αυτές τις συμπεριφορές αλλά και στις ποικίλες δηλώσεις εκκλησιαστικών αξιωματούχων και θρησκόληπτων επιστημόνων –μεγάλου κύρους κατά τα άλλα–, για τη νόσο και τις θρησκευτικές διαδικασίες, ας μη στρέψουμε την κριτική μας στην εξίσου απαθή στάση της αντιπολίτευσης μπροστά στην αργή και οξειδωτική συμπεριφορά της ελλαδικής εκκλησίας.

Η ίδια η συμπεριφορά του κλήρου είναι ιστορικά πρωτόγνωρη και μαρτυρά για τη θεολογική ένδεια της ιεραρχίας, την καταβύθιση της πνευματικότητας εντός της και την ταχεία διολίσθηση του θεσμού σε έναν μηχανισμό ενεργού και καινοφανούς αρχαϊσμού.

Και αυτό διότι η Εκκλησία της Ελλάδος με το μεγάλο ενοριακό της δίκτυο και την παράδοσή της θα μπορούσε να συμμετάσχει ουσιαστικά στην ανάσχεση του ιού. Κάνοντας όλα όσα έκανε πάντοτε για το ποίμνιό της και για τους πιστούς εν γένει. Προστατεύοντάς το από τη νόσο, εκπαιδεύοντας τους ενορίτες στις τεχνικές της μάσκας και εν τέλει εκπέμποντας το μήνυμα της Ζωής που θα πατήσει τον Θάνατο κατά το αναστάσιμο μήνυμα.

Θα εξαντλούσε όλα τα κατ’ οικονομίαν μέσα που διαθέτει η εύπλαστη θεολογία της ακυρώνοντας κάθε συνάθροιση, θα καταργούσε τον αδελφικό και ιερατικό ασπασμό για όσο χρειάζεται και βεβαίως θα αποστείρωνε τη θεία κοινωνία ή θα τη διέκοπτε για όσο χρειαστεί. Τι χρειαζόταν για να το κάνει αυτό;

Η ανάκληση της ποιμαντικής της διάστασης και η επιβεβαίωση –εντός της– ότι η τελετουργικότητά της είναι –ακριβώς– τελετουργική δίχως ουδεμία πραγματολογική σημασία. Ότι η μεταφορά είναι μεταφορά και ο συμβολισμός συμβολισμός.

Αντ’ αυτών η θεία μετάληψη εξυψώθηκε περίπου σε πραγματικό αίμα του Χριστού και η φυσική παρουσία των πιστών κατέστη μέγιστο ζήτημα ομολογίας πίστης!

Η εγνωσμένη ικανότητα της Εκκλησίας να κινείται στο εκκοσμικευμένο περιβάλλον, η συστηματική της τριβή με τα εγκόσμια μα και η παιδαγωγική της δύναμη στους ενορίτες είχαν εξαφανιστεί.

Αντί να νιώθει ότι το ποίμνιό της απειλείται από την αρρώστια ένιωσε ότι απειλείται η ίδια ως θεσμός από την επιστήμη.

Στην ουσία φέρθηκε σαν να μην πίστεψε ποτέ ότι υπάρχει ιός. Η Ελλαδική Εκκλησία αναίρεσε την εκκοσμικευμένη στάση της απέναντι στην επιστήμη και στα πορίσματά της που έως τώρα αποδεχόταν – ειδικά στον ιατρικό τομέα.

Ο ιστορικός αυτός θεσμός, που είναι και θεσμός του Κράτους μην το ξεχνάμε, ενσωματώνει παραδοσιακά μεγάλους πληθυσμούς. Εκείνους που συστηματικά ζουν γύρω από την ενορία τους, και ένα τεράστιο πλήθος πιστών που επηρεάζεται σε όλα τα επίπεδα από τις δημόσιες συμπεριφορές και τοποθετήσεις των παπάδων, των μητροπολιτών και του ίδιου του ασθενούντος σήμερα Αρχιεπισκόπου.

Viva la muerte!

Και αυτή τη φορά, εξέθεσε με τέτοιο τρόπο σε κίνδυνο τον δικό του λαό λες και πρόκειται για 17χρονο που δεν τον χωρά το σπίτι των γονιών του – συμπαρασύροντας όμως ολόκληρη την κοινωνία σε έναν συμβολισμό αδιαφορίας για τον κίνδυνο.

Πολλοί θα σπεύσουν να θεωρήσουν αυτή τη στάση της εκκλησίας απόρροια κάποιου πολιτισμικού της αρχαϊσμού, αυτό που κάπως πρόχειρα καταλήγει στον ψόγο του σκοταδισμού.

Σίγουρα η επιθετική ενίοτε δήλωση απείθειας Μητροπολιτών και κληρικών αλλά και η ευρύτερη εικόνα αδιαφορίας για τους κινδύνους της μετάδοσης έχουν έναν αταβιστικό χαρακτήρα, δείχνουν να οριοθετούν ένα κανάλι επιστροφής στην αντίληψη της θείας τιμωρίας ή έστω της μοιρολατρικής αντιμετώπισης των δεινών.

Φοβούμαι ότι τα πράγματα είναι πιο σύνθετα απ’ αυτό, τελείως καινούργια και εξ αυτών πιο δύσκολα διαχειρίσιμα.

Η εγκατάλειψη της έννοιας της φροντίδας υπέρ της ταυτότητας εντάσσει την εκκλησία της Ελλάδας στην πιο σκοτεινή πλευρά του μεταμοντέρνου κόσμου.

Αποτελεί μια αν-ορθόδοξη προσαρμογή σε μια νέα κουλτούρα του θανάτου και τη συμμετοχή της στο σύστημα παθολογιών του σύγχρονου δημοκρατικού ανθρώπου. Του άτρωτου και ευαίσθητου που μπορεί να γίνει ευάλωτος και κυνικός, που δεν διστάζει να συνομιλήσει με την αυτοκαταστροφή του και να φωνάξει (χωρίς επίγνωση ελπίζω) ένα μετανεωτερικό και ασυνείδητο Viva la muerte! ενάντια στον προηγούμενο εαυτό του και στην κοινωνική μας συμβίωση. Που ομνύει σε μια αδιατάρακτη -υποτίθεται- τελετουργία για να επιβεβαιώσει της μοναδικότητά του, ακόμα και αν αυτή είναι θανατηφόρος».

Διαβάστε όλο το διαφωτιστικό κείμενο του ©Παναγή Παναγιωτόπουλου στο athensvoice.gr

*

Διαβάστε της Μεγάλης Επιχείρησης >

[Μαίνομαι σπίτι ·

18/11/2020 § Σχολιάστε

Να μαίνομαι σπίτι
Πολύ λιγότερο, ευτυχώς, από όσο μαίνονται εκείνοι που, στα δικά τους σπίτια, ετοιμάζουν «τσακίσματα» υπευθύνων στο τέλος της πανδημίας.

Edward Hopper, Room in New York, 1932

 Γράφει ο ©Πέτρος Μαρτινίδης στο Athens Review of Books 05/04/2020, Παρεμβάσεις

Όλοι οι πόλεμοι αποτέλεσαν ακολουθίες φόνων, με συνέπεια να ζουν οι πατεράδες περισσότερο από τους γιους τους. Με τον «πόλεμο» κατά του κορωνοϊού συμβαίνει συστηματικά το αντίθετο, για πρώτη φορά. Ποιητική δικαιοσύνη θα λέγαμε, αν επρόκειτο για μυθοπλασία και όχι για καθημερινές, συγκλονιστικές στατιστικές με πραγματικά θύματα.

Εκεί όπου από την ποιητική δικαιοσύνη περνάμε στην τραγική ειρωνεία είναι ο εμφύλιος σπαραγμός που προαναγγέλλουν κάποιοι, μετά το τέλος αυτού του «πολέμου». Όπως κάναμε στην Ελλάδα και μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο. Για να μην ξεχνάμε ηρωικές παραδόσεις. «Τσακίστε τους υπεύθυνους που δεν μας προφύλαξαν, τσακίστε αυτούς που μας σκότωσαν» είναι το κάλεσμα διαφόρων μελών του ΑΠΘ στον πανεπιστημιακό «διάλογο», ενόψει του τέλους της δοκιμασίας. Με μερικούς, μάλιστα, να νοσταλγούν «αγώνες και χαρές / αρματωσιές και βόλια»! Αλλά και διεθνείς διασημότητες, τύπου Νόα Χαράρι ή Τζόρτζιο Αγκάμπεν, καταγγέλλουν την έλλειψη προφυλάξεων, η οποία επέτρεψε τη διάδοση του μοιραίου ιού, καθώς και προοπτικές ενός κράτους «Big Brother», που εγκαθίσταται τεχνηέντως. Ένας φοβισμένος, όχι γενναίος, «καινούργιος κόσμος» μας περιμένει, κατά τα λεγόμενά τους.

Δεν ξέρει κανείς, έτσι, αν είναι προτιμότερο να γυρίσουμε στην προηγούμενη κατάστασή μας και ν’ αρχίσουν οι Βελουχιώτες με διδακτορικά το μακελειό όσων «δεν μας προφύλαξαν και μας σκότωσαν», ή να προκύψει μια παγκόσμια δικτατορία που θα ελέγχει τους πάντες με ηλεκτρονικά βραχιόλια. Με πρόσχημα τη μέτρηση αυξομειώσεων της θερμοκρασίας μας, θα αστυνομεύει κάθε διαμαρτυρία. Οπότε κανείς δεν θα «τσακίζει» κανέναν, δεδομένου ότι ο συνεχής έλεγχος θα μας τσακίζει μαζικά.

Με την ανοησία της αγέλης να μένει ακατάβλητη, είναι να απορείς πόσο δύσκολα δείχνει να έρχεται η ανοσία της. Ωστόσο, η πολυπόθητη ανοσία θα έρθει κάποια στιγμή. Έχει συμβεί κι άλλες φορές στην ιστορία της ανθρωπότητας (το είδος μας θα είχε προ πολλού εκλείψει αν δεν γινόταν αυτό). Μόνο για την ανοησία οι ελπίδες εξακολουθούν να μένουν περιορισμένες. Η άλλη ελπίδα είναι κάποιο ειδικό φάρμακο ή εμβόλιο. Ίσως σ’ ένα χρόνο, ίσως περισσότερο, λένε. Που σημαίνει ότι οι άνθρωποι της ηλικίας μου θα κάνουν καλά να προετοιμάζουν μια συνετή διαθήκη ή κάποιες ευφυείς τελευταίες λέξεις.

Με τους συμβολαιογράφους σε αναστολή εργασιών, οι διαθήκες θα έχουν πρόβλημα. Ούτε για ευφυείς τελευταίες λέξεις, όμως, βλέπω πολλές δυνατότητες. Λεονάρντο ντα Βίντσι, Ντέιβιντ Χιουμ, Γκαίτε και μερικοί ακόμα, κάλυψαν τις πιο ευφυείς. Άλλοι διάσημοι ξέπεσαν στο γλυκανάλατο: Ο Κόναν Ντόυλ ψιθύρισε στη γυναίκα του πόσο όμορφη είναι κι ο Ζαν-Πωλ Σαρτρ στη Σιμόν ντε Μποβουάρ πόσο την αγαπάει. Αντίθετα, ένας καταδικασμένος σε θάνατο στη Γιούτα των ΗΠΑ, ο James W.Rodgers, οδηγούμενος το 1960 στο εκτελεστικό απόσπασμα ζήτησε, ως έσχατη χάρη, «να του φορέσουν ένα αλεξίσφαιρο γιλέκο». Μάλλον τους ξεπέρασε όλους· αν όχι σε ευφυΐα, σίγουρα σε χιούμορ. Κι όπως, αλίμονο, ήρθαν τα πράγματα, το αίτημά του δεν απέχει από 75άρηδες ή 80ρηδες με κορωνοϊό, σε Ιταλία ή Ισπανία, που ζητούν θέση σε ΜΕΘ. Όλως απροσδοκήτως, στην Ελλάδα καταφέρνουμε και τους την παρέχουμε. Με ακόμη και τον πιο ατίθασο αντιεξουσιαστή να οφείλει να αναγνωρίσει ότι τις καλές πιθανότητες περιορισμένων θυμάτων τις έχουμε επειδή βρεθήκαμε με κυβέρνηση που δεν χρονοτρίβησε, σταθμίζοντας πόσοι περιορισμοί ελευθερίας είναι ανεκτοί εν ονόματι της δημόσιας υγείας.

Κατά τα άλλα η σωτηρία, όπως συνήθως, έρχεται από τους νεότερους. Ιδίως από όσους πηγαινοέρχονται στις δουλειές τους – γιατρούς, φαρμακοποιούς, αγρότες, υπαλλήλους αγορών τροφίμων, οδηγούς λεωφορείων ή ταξί. Όχι μόνο ως προοπτική επιβίωσης της ανθρωπότητας (αυτό σίγουρα ισχύει), αλλά ως αίσθηση ομαλής ζωής που προσφέρουν στους έγκλειστους που είμαστε οι υπόλοιποι. Με την εντύπωση ότι ανεβάζουμε πυρετό, ιδίως στα βραδινά δελτία ειδήσεων· με την ανάγκη ηρεμιστικού, για να βγάλουμε τη νύχτα· με μια εγωιστική αγαλλίαση, όσο παραμένουμε υγιείς· και με την αναζήτηση κάποιου ξεχασμένου από χρόνια μυθιστορήματος στη βιβλιοθήκη μας, να το ξαναδιαβάσουμε ώσπου να φτάσει το βράδυ. Λοιπόν όλοι οι έγκλειστοι έχουμε την παρηγοριά πως η ζωή συνεχίζεται, χάρη στους άλλους που δουλεύουν. Πρόκειται για κάτι εφάμιλλα σημαντικό με την άμεση βοήθεια που παρέχουν, σε ιάσεις, προμήθειες, μεταφορές.

Οι ανήκοντες στις «ευπαθείς ομάδες» θα πρέπει να τους ευγνωμονούμε. Με ευγνωμοσύνη νοερή, εννοείται, ή, αν τύχει να συναντήσουμε κάποιους, με νεύματα από απόσταση. Ποτέ δεν φανταζόμουν ότι ο περίφημος όρος του Μπέρτολντ Μπρεχτ –«αποστασιοποίηση»– θα έβρισκε τόσο κυριολεκτική εφαρμογή εκτός θεάτρου. Κι ασφαλώς, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι οι νεότεροι οφείλουν να είναι πιο καρτερικοί, δεν φανταζόμουν ότι ένα-δυο χρόνια, από τα όχι τόσα πολλά που μου απομένουν, θα τα περνούσα σε εθελούσια απομόνωση. Ναι μεν ευγνώμων, για όποιους κρατούν την κοινωνία σε λειτουργία, μα και χωρίς δυνατότητα να δω από κοντά κάποιους φίλους, να ψάξω σ’ ένα βιβλιοπωλείο τι καινούργιο κυκλοφόρησε, να παρακολουθήσω μια ταινία σε κινηματογραφική αίθουσα.

Το μόνο που μένει, για απροσδιόριστο ακόμη διάστημα, είναι να υφίσταμαι, όταν δεν καταφέρνω να το αποφύγω, τα κακά ελληνικά της τηλεοπτικής ενημέρωσης, με τις διαδοχικά επαναλαμβανόμενες διαφημίσεις, και να εξοργίζομαι. Με δυο λόγια: να «μαίνομαι σπίτι». Πολύ λιγότερο, ευτυχώς, από όσο μαίνονται εκείνοι που, στα δικά τους σπίτια, ετοιμάζουν «τσακίσματα» υπευθύνων στο τέλος της πανδημίας.

Where Am I?

You are currently browsing the αξιόλογα Τύπου category at αγριμολογος.