[Pascal Bruckner, «Το Ισλάμ δεν είναι μόνο πρόβλημα, είναι ταυτόχρονα και σύμπτωμα»

17/12/2020 § Σχολιάστε

Όταν η Ιστορία προειδοποιεί

«Όπου αυξάνει ο κίνδυνος, αυξάνει και η δύναμη αυτού που σώζει»
Χέλντερλιν

©Athens Review of Books, 16/12/2020, Τεύχος 123 – ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ

Στις 11 Σεπτεμβρίου 2001, στη Νέα Υόρκη, στη Μαδρίτη, στο Λονδίνο, στο Παρίσι, στη Βοστόνη, στις Βρυξέλλες, στο Βερολίνο, ο δυτικός κόσμος βγήκε «από τη χρυσή εποχή της ασφάλειας» (Στέφαν Τσβάιχ). Η συμμαχία που είχαν υποσχεθεί μετά το 1989 οι νεόκοποι προφήτες, ανάμεσα στη δικαιοσύνη, την αγορά και τη δημοκρατία, κλονίστηκε μαζί με τους Δίδυμους Πύργους. H ιστορία δεν άρεσε πια στην Ευρώπη· πίστευε πως είχε αφήσει πίσω της τον εφιάλτη, για πρώτη φορά το 1945, για δεύτερη φορά μετά τη πτώση του Τείχους του Βερολίνου. Έχοντας μια νοσηρή αλλεργία στην αντιπαράθεση, προστάτευε τον εαυτό της από το δηλητήριο με προδιαγραφές, κανόνες, διαδικασίες, περιχαρής που δεν την άγγιζαν οι καταιγίδες. Για τους λαούς της, τους αποστειρωμένους, τους ναρκωμένους μέσα στο διπλό κουκούλι του καταναλωτισμού και της ειρήνης, οι επιθέσεις σήμαναν την επιστροφή του μοιραίου που σε κατακεραυνώνει και σε υποχρεώνει να ακολουθήσεις την πορεία του ή να αφανιστείς μέσα στη φρίκη. Ο τρόμος μας μάς εγκαθιστά μέσα στον κόσμο της προειδοποίησης: της επιλογής μεταξύ ζωής και θανάτου. Η σύντομη ανάπαυλα που εγκαινίασε στις 9 Νοεμβρίου 1989 η πτώση του Τείχους του Βερολίνου έληξε στις 11 Σεπτεμβρίου 2001 με την κατάρρευση των πύργων του World Trade Center. Η ειρήνη ήταν μόνο μια παρένθεση, η ευμάρεια δεν καταλάγιασε τα θρησκευτικά πάθη, οι πόλεμοι ξανάρχισαν, ακόμα πιο φονικοί αφ’ ης στιγμής δεν κάνουν διάκριση μεταξύ στρατιωτών και αμάχων.

Το Ισλάμ δεν είναι μόνο πρόβλημα, είναι ταυτόχρονα και σύμπτωμα. Όταν οι γενειοφόροι εκφράζουν την απέχθειά τους για τη Δύση, δεν χρειάζεται να ψάξουν μακριά για επιχειρήματα, αρκεί να σκαλίσουν την ευρωπαϊκή λογοτεχνία και φιλοσοφία των τελευταίων δύο αιώνων. Τους προσφέρουμε τα όπλα με τα οποία μας επιτίθενται. Η δίκη της Ευρώπης συνεχίζεται, με ταχείς ρυθμούς, από την ίδια την Ευρώπη. Υπερήφανη που αποδέχεται την ενοχή της επιδεικτικά, διεκδικεί το οικουμενικό και αποστολικό μονοπώλιο της βαρβαρότητας. Ο Παλαιός Κόσμος νίκησε όλα τα τέρατά του, τη δουλεία, την αποικιοκρατία, το φασισμό, τον σταλινισμό, εκτός από ένα: την αηδία για τον εαυτό του. Η βαριά συνείδηση δεν είναι τύψεις για κάποιο συγκεκριμένο έγκλημα. Έχει γίνει για πολλούς ταυτότητα, η δευτερεύουσα κατοικία των τεθλιμμένων, ένα βολικό καταφύγιο για να αποσυρθούν από την εποχή τους. Το καταραμένο αποφόρι του εγκληματία είναι μια βολική δικαιολογία για την παραίτηση. Ποιον αντιμαχόμαστε; Καταρχάς, τον εαυτό μας, τους ενδοιασμούς και τις αμφιβολίες που μας κατασπαράζουν. Πρέπει να φοβόμαστε λιγότερο το μένος των τρελών του Θεού από τη σφοδρότητα του μίσους μας για τον εαυτό μας, που προστάζει την υποταγή μας. Προφανώς, μια ήπειρος που δεν αγαπά τον εαυτό της δεν μπορεί αν αγαπηθεί από τους άλλους και προετοιμάζει ηθικά τον αφανισμό της. Μπορεί να αποικηθεί διότι έχει καταστεί νοερά αποικίσιμη.

Κι όμως, μέσα στην αγριότητά του, ο εχθρός μάς προσφέρει υπηρεσίες. Αν από τη μια μας τρομοκρατεί, από την άλλη οξύνει την αντίληψη της αντιπαλότητας, αφυπνίζει τo πνεύμα αντίστασής μας. Άθελά του, μας ξανάδωσε τη σημαία μας και τον πατριωτισμό μας. Ξανάδωσε στα παλιά ευρωπαϊκά έθνη πάθος και υπόσταση. Ξανάκανε τους στρατιώτες και τους αστυνομικούς θετικούς ήρωες στην υπηρεσία της κοινότητας. Πρωτίστως, μας ωθεί να διακρίνουμε τι ανήκει στον χώρο των στρατιωτικών επιχειρήσεων και τι αφορά την αντιπαράθεση των ιδεών. Αυτό τον πόλεμο δεν θα τον κερδίσουμε μόνο με κατασκόπους, τανκς και αεροπλάνα – με κίνδυνο να αναπαραγάγουμε την αδυναμία της αμερικανικής υπερδύναμης που συσσωρεύει την μία ήττα μετά την άλλη εδώ και δεκαπέντε χρόνια. Θα τον κερδίσουμε καταρχάς σε πολιτισμικό επίπεδο, εφόσον πειστούμε και πείσουμε και τον υπόλοιπο κόσμο για τις εξέχουσες αρετές του πολιτισμού και των ηθών μας. Όπως τον καιρό του φασισμού και του κομμουνισμού, το πεδίο της μάχης μεταφέρεται στη σκέψη, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και μαζικής επικοινωνίας, στην επιχειρηματολογία και κυρίως στην προσεκτική χρήση της έννοιας των λέξεων. Καμιά ιδέα δεν σκοτώνεται με σφαίρες. Ας μην ονειρευόμαστε μια πρόωρη συμφιλίωση. Πρέπει πρώτα να σπάσουμε το απόστημα, να νικήσουμε τον αντίπαλο πριν του δώσουμε το χέρι. Αυτή η αφύπνιση της θρησκευτικότητας, στη σκοταδιστική της μορφή, μας υποχρεώνει να επανεξετάσουμε όσα θεωρούσαμε δεδομένα: την κοσμικότητα του κράτους, την ισότητα ανδρών και γυναικών, το δημοκρατικό πολίτευμα, την ελευθερία του λόγου, την ανεκτικότητα στις ερωτικές επιλογές, την σημασία της θρησκευτικής πίστης και της ασέβειας. Υποχρεώνει τη νεωτερικότητα σε απολογισμό. Πρέπει να αναλογιστούμε ξανά ό,τι έμοιαζε αυτονόητο απέναντι στα επιχειρήματα των πιστών, των θεολόγων, αποφασισμένων να μην κάνουν καμιά υποχώρηση στις επιτρεπτικές κοινωνίες μας. Κάθε κρίση είναι και μια ευκαιρία να βελτιωθούμε. Δεν θα βγούμε αλώβητοι από αυτή θύελλα· είτε θα συντριβούμε είτε θα γίνουμε πιο δυνατοί, με εμπιστοσύνη στον εαυτό μας και στις δυνατότητές μας να δράσουμε.

Ακόμα κι αν δεν υπάρχει η παραμικρή αμφιβολία ότι ο τζιχαντιστικός μηδενισμός θα ηττηθεί αυτό τον αιώνα –πόσα εκατομμύρια θάνατοι θα είναι όμως το τίμημα;– ας δεχτούμε ότι ένας εχθρός γεννήθηκε και μας βοηθά να ξαναγίνουμε προσεκτικοί και περήφανοι για όσα μας κάνουν αυτό που είμαστε. Εδώ ταιριάζει το ρητό του Θουκυδίδη: «Οὐ γὰρ τοσοῦτον ἡμᾶς βλάπτει ἡ ἔχθρα ὑμῶν ὅσον ἡ φιλία». Αντιφατική η διάθεση που μας γεννά ο αντίπαλος. Θέλουμε να τον νικήσουμε, αλλά και να διατηρήσουμε την ενέργεια που μας εμφυσά. Δεν επιλέγουμε την εποχή μας, δεν επιλέγουμε να είμαστε ή να μην είμαστε αυτής της εποχής. Διεισδύει στις ζωές μας, εν αγνοία μας, μας διατάσσει να ανταποκριθούμε ή να αφανιστούμε. Ζούμε μια τρομερή εποχή. Όσο απαίσια κι αν είναι όμως, είναι συναρπαστική. Είναι αδύνατο να αποφύγουμε την πρόκληση του νέου αιώνα: να κατατροπώσουμε τον φανατισμό της Ημισελήνου στο πλευρό των πεφωτισμένων ή μετριοπαθών μουσουλμάνων που είναι πρωτίστως τα θύματά της. Προκειμένου να ανταποκριθούμε σ’ αυτό το τεράστιο καθήκον, κανείς δεν περισσεύει.

Μετάφραση: Αθηνά Πεντίδη

Το παραπάνω κείμενο είναι ο Επίλογος στο βιβλίο του Πασκάλ Μπρυκνέρ Ένας κατά φαντασίαν ρατσισμός. Ισλαμοφοβία και ενοχή (Un racisme imaginaire. Islamophobie et culpabilité, Grasset, 2017), σσ.  247-250.

«Φοβάμαι τους ανθρώπους που εφτά χρόνια έκαναν πως δεν είχαν πάρει χαμπάρι…»

19/11/2020 § Σχολιάστε

Και μια ωραία πρωΐα –μεσούντος κάποιου Ιουλίου– βγήκαν στις πλατείες με σημαιάκια κραυγάζοντας
«Δώστε τη χούντα στο λαό»

Φοβάμαι
τους ανθρώπους που εφτά χρόνια
έκαναν πως δεν είχαν πάρει χαμπάρι
και μια ωραία πρωΐα –μεσούντος κάποιου Ιουλίου–
βγήκαν στις πλατείες με σημαιάκια κραυγάζοντας
«Δώστε τη χούντα στο λαό».

Φοβάμαι τους ανθρώπους
που με καταλερωμένη τη φωλιά
πασχίζουν τώρα να βρουν λεκέδες στη δική σου.

Φοβάμαι τους ανθρώπους
που σου έκλειναν την πόρτα
μην τυχόν και τους δώσεις κουπόνια
και τώρα τους βλέπεις στο Πολυτεχνείο
να καταθέτουν γαρίφαλα και να δακρύζουν.

Φοβάμαι τους ανθρώπους
που γέμιζαν τις ταβέρνες
και τα ‘σπαζαν στα μπουζούκια
κάθε βράδυ
και τώρα τα ξανασπάζουν
όταν τους πιάνει το μεράκι της Φαραντούρη
και έχουν και «απόψεις».

Φοβάμαι τους ανθρώπους
που άλλαζαν πεζοδρόμιο όταν σε συναντούσαν
και τώρα σε λοιδορούν
γιατί, λέει, δεν βαδίζεις στον ίσιο δρόμο.
Φοβάμαι, φοβάμαι πολλούς ανθρώπους.
Φέτος φοβήθηκα ακόμα περισσότερο.

*

 

Μανόλης Αναγνωστάκης

ξανά εδώ στις 19.11.2017επειδή παραμένει Επίκαιρο.

[δεν είναι μόνο της ακροδεξιάς ·

31/10/2020 § Σχολιάστε

Ζητήματα Ελευθερίας: ΟΠΑ (ΑΣΟΕΕ) ― Δεν ειναι Φασιστες. Μπα.
Εισέβαλαν στο γραφείο του πρύτανη – και του κρέμασαν πινακίδα στο λαιμό

Άγνωστοι εισέβαλαν στο γραφείο του πρύτανη του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, προκαλώντας σοβαρές ζημιές.

Περίπου 15 άτομα, που φορούσαν κουκούλες, εισέβαλαν το πρωί της Πέμπτης στο γραφείο του πρύτανη του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, Δημήτρη Μπουραντώνη.
Οι δράστες έγραψαν διάφορα συνθήματα στους τοίχους και προκάλεσαν φθορές σε έπιπλα και ηλεκτρονικούς υπολογιστές στο χώρο, ενώ κρέμασαν επίσης μια πινακίδα με σκοινί από τον λαιμό του πρύτανη με το σύνθημα «Αλληλεγγύη στις καταλήψεις».
Η φωτογραφία, η οποία συνοδεύεται από κείμενο, δημοσιεύτηκε σε ιστοσελίδα του αντεξουσιαστικού χώρου και υπογράφεται από την «Πρωτοβουλία μαχητικής αλληλεγγύης». Η εικόνα προκάλεσε σφοδρές αντιδράσεις και η Σύνοδος των Πρυτάνεων και η υπουργός Παιδείας καταδίκασαν την επίθεση.
Οι άγνωστοι κατέστρεψαν υπολογιστές, εκτυπωτές, γραφεία και καρέκλες, ενώ έγραψαν με σπρέι συνθήματα στους τοίχους.

lifo.gr

[28η Οκτωβρίου 1940: 7 π.μ. Πρώτος συναγερμός. Είδησις γενικής επιστρατεύσεως ·

28/10/2020 § Σχολιάστε

Μαρτυρίες

28-10-1940
Ώρα 5.30´ Είδηση ότι εκηρύχθη ο πόλεμος – Εις το σπίτι Θεμιστοκλέους 3.–
7 π.μ. Πρώτος συναγερμός. Είδησις γενικής επιστρατεύσεως.
10 π.μ. προκήρυξις ότι καλούμαι στρατιώτης. Προετοιμασία αναχωρήσεως – διάφορα.–
2 μ.μ. Έγραψα στο σπίτι. Ήρθε η Μ. και εκαθήσαμε λίγο.–
4.30´ μ.μ. Αναχώρησις διά Σύνταγμα. Είδησις ότι πρέπει να παρουσιαστούμε, [présenter, γαλλικά στο πρωτότυπο]
5 μ.μ. Ανεβήκαμε πολλοί σαν σαρδέλλες στο καμιόνι. Άφιξις νύχτα εις Χαϊδάρι. Πλήθος κόσμου εν αναμονή. Κατάταξις.
7 μ.μ. Μετάβασις διά διανυκτέρευσιν μετά 3-4 συμπατριωτών, περιπέτεια νυκτός, ύπνος στρωματσάδα.
Έλλειψις χρημάτων.–

*

29-10-1940
5 π.μ. Έγερσις, καφές ρεβίθι.
6 π.μ. Χαϊδάρι, κατάταξη, ντύσιμο, άρβυλα. Χάζεμα δίωρον.–
12 μεσημ. Συσσίτιο, κονσέρβα κρέας βόιο, δανικό, άνοστο. Έλλειψις νερού, μεγάλη περιποίηση από παιδιά.– Ύπνος στα πεύκα.
5 μ.μ. Εις αποστολήν μετ’ άλλων.–
9 μ.μ. Αναχώρησις πεζή από Χαϊδάριον εις Αθήνας με Χαρίλαον Οικονόμου.–
10 μ.μ. Ύπνος εις Αθήνας.

*

30-10-1940
7 π.μ. Εις Σύνταγμα τηλ/τών. Παραμονή δι’ όλας τας ημέρας εις Συν/μα.
Δύο μεταβάσεις εις την πόλιν, μεσημβρίαν και εσπέραν.
6 1/2 μ.μ. με Μαρ., μία ώρα ευχάριστη.
8 μ.μ. επιστροφή εις Σύνταγμα. Εις τας 11 μ.μ. κατόπιν τηλεφων. ήρθε ο Νιόνιος, όστις έφευγε διά Θεσσαλονίκην. δρχ. 500.–
Εις τας 3 1/2 μ.μ. άλλες 300 από θείον Θανάσην.
8 1/2 μ.μ. Είδησις ότι αναχωρούμεν εις τας 10 μ.μ.
10 1/2 μ.μ. Αναχώρησις, λίαν στενόχωρη επιβίβασις. Ταξίδι κουραστικό εις βαγόνια, αποθήκας. Μεγάλη καθυστέρησις. Έπειτα από ολονυκτία – διότι δεν υπήρχε τρόπος δι’ ύπνον.

*

31-10-1940
Ξημερώσαμε μόλις εις Λεβάδειαν. Το ταξίδι συνεχίσθη έτσι αργά και εκνευριστικά και ιδίως χωρίς καμμιά ξεκούραση. Στους σταθμούς έπαιρνα εδώ εκεί μερικά πραματάκια για φαγητό. Δεν υπήρχε όρεξις.–
Δευτέρα διανυκτέρευσις στο τραίνο. Νυχτώσαμε στη Λάρισσα. Παραμονή εκεί περίπου μία ώρα. Μια βιαστική επίσκεψις στην πόλη η οποία είναι πολύ μακρυά από τον σταθμό.–
Πήραμε μερικές ντομάτες και ένα κυδώνι. Βιαστικά και στο πόδι φάγαμε σ’ ένα μαγαζάκι 3 κεφτέδες τηγανιτούς, άθλιους και ήπιαμε ένα κατοσταράκι κρασί πιο άθλιο.–
Η νύχτα πέρασε χειρότερα από την προηγούμενη. Είχε αρκετό κρύο. Μου φάνηκε ιδίως περισσότερο το στίβαγμα. Είχε δε βρωμίσει πολύ το βαγόνι, σε σημείο που να μην μπορείς να το βλέπεις. Χάλια.– Γίνεται όμως κανείς, άλλος άνθρωπος και προσαρμόζεται αναγκαστικά σε όλα με λίγη αντοχή.–

*

[από το βιβλίο: Στάθης Γκοτσίνας, Από χιόνι… Πολεμώντας στην Αλβανία, Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας, Μαρτυρίες ΙV, Βιβλιόραμα, 2006 »»»Σπουδαστήριο Νέου Ελληνισμού »

Where Am I?

You are currently browsing the ζητήματα ελευθερίας category at αγριμολογος.