αγριμολογος

Κριτική Βιβλίου από την Μαρία Πετρίτση: Μανίνα Ζουμπουλάκη – Αληθινή star (εκδόσεις Ωμέγα)

Το καινούριο βιβλίο της Μανίνας Ζουμπουλάκη, Αληθινή star, είναι μια χιουμοριστική και ταυτόχρονα καυστική ματιά στο star system, στο κύκλωμα των media και ειδικά σε αυτό της τηλεόρασης.
Πώς λειτουργούν τα περιοδικά, τα μαζικά μέσα ενημέρωσης και η ελληνική show biz; Τι προσόντα χρειάζεται κάποιος για να επιβιώσει στον επιφανειακά λαμπερό κόσμο της ενημέρωσης στη σύγχρονη Ελλάδα; Ποιες είναι οι θυσίες που οφείλει να κάνει μια ευσυνείδητη τηλεπαρουσιάστρια για να κρατήσει την καθημερινή εκπομπή της σε κάποιο κανάλι; Ανταγωνισμός, παρασκήνιο, λυκοφιλίες, συμφεροντολογία, έρωτες, στοιχεία της καθημερινής ζωής σατιρίζονται με άμεσο και έξυπνο τρόπο και σκιαγραφούν μια πραγματικότητα που δεν είναι ορατή με γυμνό μάτι.
Η Τζένη, μια ελκυστική και φιλόδοξη παρουσιάστρια, δραστήρια και χωρίς ιδιαίτερες υπαρξιακές ανησυχίες, σύζυγος διευθυντή καναλιού, κινδυνεύει να χάσει τη δουλειά της επειδή ο άντρας της, ιδιοκτήτης του καναλιού, την απατά με κάποια άλλη, η οποία διεκδικεί τη θέση της. Γύρω της υπάρχει ένα επιτελείο από συνεργάτες και φίλους που παρακολουθούν την επαγγελματική πορεία της και μοιράζονται τις επιτυχίες και τις αποτυχίες της, τις χαρούμενες και τις δύσκολες στιγμές της. Οι μεταξύ τους σχέσεις αλλάζουν μορφή και χαρακτήρα ανάλογα με την εξέλιξη των γεγονότων και μεταβάλλουν τους μεταξύ τους δεσμούς οι οποίοι αναπτύσσονται είτε τυχαία είτε εσκεμμένα, εξυπηρετώντας και κατευθύνοντας την εξέλιξη της ιστορίας.
Η φιλοδοξία και ο ναρκισσισμός της ηρωίδας φαίνεται να είναι ο κεντρικός άξονας κάθε ενέργειάς της. Οι επιδιώξεις της κινητοποιούν ακούραστα τους μηχανισμούς άμυνας και τις προσπάθειές της να επιβιώσει και να επιβληθεί σ’ένα περιβάλλον που άλλοτε την καταθλίβει και άλλοτε φαίνεται να την πληροί απολύτως. Το ζητούμενο όμως ποιο είναι τελικά; Η δόξα ή η προσωπική της πληρότητα; Η εκπομπή και η δημοσιότητα ή η γενικότερη ιδέα της επαγγελματικής δραστηριότητας που ικανοποιεί και καθιστά κάποιον ενεργό μέλος μιας σύγχρονης κοινωνίας; Οι άνθρωποι ή το γυαλί;
Η πορεία της ηρωίδας είναι γεμάτη εκπλήξεις και ανατρεπτικά στιγμιότυπα, καθώς ανακαλύπτει σταδιακά τον εαυτό της και το κρυμμένο μέχρι ώρας πρόσωπο της κοινωνίας που την περιβάλλει. Μπαίνοντας σε κίνδυνο, αντιμετωπίζοντας αντίξοες καταστάσεις και δυσοίωνες προοπτικές, βιώνοντας πρωτόγνωρα συναισθήματα και απρόσμενες απογοητεύσεις, κατορθώνει για πρώτη φορά να βγει από τις ναρκισσιστικές κι επιφανειακές αντιλήψεις της και να δει την πραγματική εικόνα ενός κόσμου που μέχρι τώρα θεωρούσε δεδομένο κι εύκολο. Καταλήγει να είναι το υποχείριο ενός περιβάλλοντος που πίστευε πως χειρίζεται.
Η ενηλικίωση δεν είναι ζήτημα χρόνου αλλά εμπειριών. Η γνώση κάποιου τομέα αποκτάται και καθίσταται χρήσιμη μόνον όταν ο εν λόγω τομέας πάψει να έχει μυστικά, όταν μέσα από αυτόν ανακαλύπτει κανείς τον ίδιο του τον εαυτό. Η ηρωίδα, αν και ενήλικη, διατηρεί σε μεγάλο βαθμό τα χαρακτηριστικά ενός μάλλον φαιδρού ανθρώπου ο οποίος αναγκάζεται ξαφνικά να παλέψει με δικά του όπλα ενάντια σε όσα θεωρούσε μέχρι πρότινος συμμάχους του και να αναθεωρήσει ολόκληρη τη ζωή του. Καθ’οδόν την βλέπουμε να μεταμορφώνεται σε μια γυναίκα που προβληματίζεται, παλεύει, παίρνει αποφάσεις και ρίσκα, αναθεωρεί και αλλάζει κατεύθυνση, αποκομίζει κέρδος από τις εμπειρίες και αξιοποιεί τα λάθη της.
Η φιλία είναι ένα θέμα που παίρνει πολύπλευρες διαστάσεις και εξερευνάται με κάθε δυνατό τρόπο στο ανά χείρας βιβλίο. Βλέπουμε απόψεις και στιγμιότυπα από καταστάσεις φιλίας και έρωτα, φιλίας και συνεργασίας, φιλίας και ανταγωνισμού, σχέσεις ελπιδοφόρες που άλλοτε καταλήγουν να ευεργετούν και άλλοτε να καταρρακώνουν τους ήρωες που τις βιώνουν.
Οι χαρακτήρες σκιαγραφούνται με τόλμη και ευαισθησία. Βλέπουμε διάφορους τύπους ανθρώπου να παρελαύνουν μπροστά μας και παρακολουθούμε όχι μόνο τις κινήσεις αλλά και τον τρόπο σκέψης τους. Συχνά μας ξαφνιάζουν με τις αντιδράσεις και τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνονται τον κόσμο και τη ζωή, εντούτοις παραμένουν πάντοτε απολύτως ανθρώπινοι και κερδίζουν την συμπάθεια και την κατανόησή μας ακόμα και όταν είναι βυθισμένοι στην υπερβολή.
Το χιούμορ της Ζουμπουλάκη, διάχυτο σε κάθε σελίδα, είναι ένα χαρακτηριστικό το οποίο δίνει το γενικότερο στίγμα του κειμένου. Το ύφος είναι ανάλαφρο και χαριτωμένο, ακόμα και στα σημεία που αποδίδονται κάπως πιο δραματικά. Οι διάλογοι που παρεμβάλλονται είναι έξυπνοι και λιτοί και συχνά μετατρέπονται σε προσωπικές σκέψεις του ομιλούντος. Λογοπαίγνια, αναφορές σε διάσημα πρόσωπα, μικρές υστερίες, αστεία και ανέκδοτα κρατούν το μάτι του αναγνώστη σταθερά καρφωμένο πάνω στη σελίδα και δημιουργούν μια ευχάριστη και πολύχρωμη ατμόσφαιρα.
Συχνά, το λεξιλόγιο που συναντάμε ξεφεύγει από τη συνήθη λογοτεχνική γλώσσα παραπέμποντας σε γλώσσα χρονογραφήματος και σε μερικά σημεία σε καθαρά καθομιλουμένη. Είναι ζωντανό, ορμητικό, έξυπνο και διασκεδαστικό. Προσδίδει στο κείμενο μια χροιά ανεμελιάς και καθημερινότητας, το καθιστά απλό, γνώριμο και απολαυστικό διευκολύνοντας την άμεση επαφή του αναγνώστη με τα πρόσωπα και τις καταστάσεις που περιγράφονται. Η χρήση ξενόγλωσσων όρων είναι συχνή χωρίς όμως να ξενίζει ή να δυσκολεύει, αφού η Ζουμπουλάκη βρίσκει και πάλι τη χρυσή τομή και δεν υπερβαίνει τα κοινώς αποδεκτά όρια.
Το κείμενο, στο σύνολό του, είναι ένα παζλ από έννοιες, λέξεις και εικόνες με τις οποίες ερχόμαστε σε επαφή σε καθημερινή βάση, και ως επί το πλείστον τυχαία, μέσω της τηλεόρασης και των περιοδικών, και κατά συνέπεια μας είναι οικείο ως προς τη μορφή και τις εκφράσεις του. Έχοντας εδώ τα κατάλληλα ερεθίσματα, αναγνωρίζουμε σκηνές μιας τηλεοπτικής καθημερινότητας που άλλοτε μπορεί και να μας περνούσαν απαρατήρητες, τώρα όμως μας κάνουν να χαμογελάμε σαν να συμμετείχαμε προσωπικά σε αυτές.
Αυτό το βιβλίο είναι ένα ταξίδι στο παρασκήνιο της μικρής οθόνης και του λαμπερού κόσμου που μας ψυχαγωγεί καθημερινά. Βλέπουμε μιαν άλλη όψη του και μαθαίνουμε κατά κάποιο τρόπο μερικά από τα κρυμμένα μυστικά του, που, εάν τα γνωρίζαμε κάπως νωρίτερα, μπορεί και να βλέπαμε με άλλο μάτι όλα και όλους όσοι κάθε μέρα συνοδεύουν απλώς, και μάλλον επί τροχάδην, το πέρασμά μας από τον πρωινό καφέ στη μεσημεριανή ή βραδινή συνταγή της ημέρας.

Copyright©Μαρία Πετρίτση, Βρυξέλλες.

Μπορείτε επίσης να διαβάσετε την κριτική της Μαρίας Πετρίτση από το περιοδικό Στάχτες.

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.