[κοπάδι·
14/03/2025 § Σχολιάστε
Η αληθινή ζωή είναι απούσα,
Δεν είμαστε στον κόσμο
Αρθρούρος Ρεμπώ
’Ενας κόσμος ασφυκτικός, όπου η κανονικότητα επιβάλλεται με τρόπο μηχανιστικό, σαν να μην υπάρχει χώρος για το απρόβλεπτο, το ανθρώπινο, το περιττό.
Η τυπολατρία γίνεται εργαλείο ελέγχου, όχι τόσο για να προστατεύσει, αλλά για να διαγράψει όσους δεν χωρούν στα καλούπια. Και το ξεβράσμα αυτών των «περιττών» είναι ίσως το πιο εφιαλτικό στοιχείο – μια κοινωνία που λειτουργεί σαν μηχανή απόρριψης και συμμόρφωσης.
Είναι ένας κόσμος όπου η ομοιομορφία παρουσιάζεται ως τάξη, αλλά στην πραγματικότητα είναι εξάλειψη της ποικιλίας, της αντίθεσης, της ζωής.
Ο κανόνας, στην ιδιωτική ζωή όσο και η φαύλη γραφειοκρατία, υπερισχύει των γνήσιων ανθρώπινων αναγκών.
Το διαφορετικο ξεβράζεται, αποκλείεται, εξορίζεται. Το απρόβλεπτο πνίγεται , όπως η εξαίρεση, κι η μοναδικότητα.
Ο κανόνας είναι να ακολουθεί κανείς το κοπάδι. Ναι, αυτός είναι συχνά ο ανεπίσημος κανόνας της κοινωνίας: να ακολουθείς το κοπάδι συγκεκριμένη ιδειολογικής κάστας και πάστας ανθρώπων. Τους χειροκροτητές κακόφωνων συναυλιών. Το κοπάδι προσφέρει ασφάλεια – εκεί μέσα, η ευθύνη διαχέεται, η ατομική σκέψη υποχωρεί μπροστά στην ομαδική κατεύθυνση. Αλλά αυτή η ασφάλεια είναι επίφαση, γιατί συχνά σημαίνει παραίτηση από την ατομική ελευθερία.
◉
[η εργαλειοποίηση του πένθους·
22/02/2025 § Σχολιάστε
Είναι εκδήλωση πένθους να ρίχνεις μια δηλητηριώδη υπόνοια για την εμπλοκή του πρωθυπουργού σε μια δολοφονία;
Αν και «αναίσθητος» αναγνωρίζω ότι αυτό που επισημαίνει ο ευαίσθητος φίλος μου είναι σωστό. Ο καθένας έχει τον δικό του, απολύτως σεβαστό, τρόπο να εκδηλώνει το πένθος του. Άλλος βουβά και με εγκαρτέρηση, άλλος με απόγνωση ή με θυμό για την απώλεια, και πάει λέγοντας.
Αφού όμως η «σκληρότητά» μου λύγισε – ώστε να κάνει χώρο στο επιχείρημά του – μήπως έχω κι εγώ ένα μικρό δικαίωμα, να ζητήσω από τη λογική του να μου απαντήσει σε μερικά ερωτήματα;
Είναι π.χ. εκδήλωση πένθους, να αξιώνεις να αναβληθεί η εκλογή του προέδρου δημοκρατίας, λόγω των εξελίξεων στην υπόθεση των Τεμπών;
Μήπως είναι εκδήλωση πένθους, να κρίνεις για τους δικούς σου – βάσιμους ή αβάσιμους λόγους, αδιάφορο – ως ακατάλληλο έναν υποψήφιο για το ανώτατο αξίωμα;
Ή είναι εκδήλωση πένθους να ρίχνεις μια δηλητηριώδη υπόνοια για την εμπλοκή του π/θ σε μια δολοφονία;
Φυσικά, αναφορικά με τα δυο πρώτα ερωτήματα, κάθε πολίτης μπορεί να έχει την άποψή του και να την εκφράζει. Δημοκρατία έχουμε, τόσο ανεκτική μάλιστα, όσο το να κυκλοφορεί ένα χυδαίο έντυπο με πηχιαίο τίτλο που ισχυρίζεται ξεκάθαρα, αυτό που η κ. Καρυστιανού υπονοεί: «Η μαφία Μητσοτάκη, σκότωσε τον γιο της εισαγγελέως».
Για το τελευταίο, όμως, ερώτημα επιφυλάσσομαι. Δημοκρατία δεν είναι να κατηγορείς οποιονδήποτε πολίτη, άνευ στοιχείων, ούτε να διαδίδεις εις βάρος του, αστήρικτες υπόνοιες.
Εν πάση περιπτώσει, αυτά πιστεύει η κ. Καρυστιανού για τα δυο πρώτα ερωτήματα, κι όπως είπαμε, έχει δικαίωμα να τα εκφράζει.
Όταν όμως το επιχειρεί – και μάλιστα με το εύρος της δημοσιότητας που έχει αποκτήσει η φωνή της – τότε, λυπάμαι αυτό που ακούγεται, δεν είναι ο λυγμός, ή ο πόνος της χαροκαμένης μάνας. Είναι η διατύπωση μιας πολιτικής θέσης. Νομιμότατης επαναλαμβάνω, και για πολλούς ενδεχομένως, ορθής. Αφ΄ης στιγμής όμως την εξέφρασε δημοσίως, επόμενο δεν είναι – δημοκρατία έχουμε – να υποστεί τον έλεγχο και την κριτική των σκληρόκαρδων, όπως του λόγου μου;
*
Του ©Θάνου Χ. Καψάλη στο FB >>
◉
[επιλέγουμε ανάμεσα σε μια ατελή δικαιοσύνη και τον νόμο του Λιντς·
19/02/2025 § Σχολιάστε
Πολλές φορές, δυστυχώς, υποχρεώνεται κανείς να διαλέξει μεταξύ:
- Μια αργή, δυσκίνητη, γραφειοκρατική δικαιοσύνη που δεν αποδίδει πάντα δίκαιο.
- Ή μια χαοτική κοινωνία όπου η εκδίκηση είναι η μόνη «δικαιοσύνη».
Ακόμα κι αν η θεσμική δικαιοσύνη είναι ατελής ή δυσκίνητη, οφείλει κανείς να σκεφτεί ότι:
- Ο νόμος του Λιντς ή η αυτοδικία στηρίζεται στο συναίσθημα, στην εκδίκηση και στη συλλογική οργή, χωρίς διαδικασίες ελέγχου ή εγγυήσεις δίκαιης κρίσης. Αυτό οδηγεί συχνά σε άδικες, βίαιες και αυθαίρετες τιμωρίες, βασισμένες σε φημολογίες, προκαταλήψεις ή πολιτικές σκοπιμότητες.
Αντίθετα, ακόμα και μια ατελής δικαιοσύνη υπόκειται σε κανόνες, θεσμούς και μηχανισμούς διόρθωσης. Μπορεί να είναι αργή ή μεροληπτική σε κάποιες περιπτώσεις, αλλά παρέχει ένα πλαίσιο λογικής και δικαιωμάτων, αντί να αφήνει την κρίση στα χέρια του εξαγριωμένου πλήθους.
Ορίστε λοιπόν ένα ισχυρό επιχείρημα υπέρ του κράτους δικαίου.
Η ιστορία έχει δείξει ότι όπου ο νόμος του Λιντς επικρατεί, οι κοινωνίες βυθίζονται σε αναρχία, φόβο και τυραννία των ισχυρότερων.
Αντιθέτως, τα κράτη που διατηρούν ακόμα και προβληματικούς θεσμούς δικαιοσύνης έχουν τη δυνατότητα μεταρρύθμισης και εξέλιξης.
Η επιλογή, λοιπόν, δεν είναι ανάμεσα σε μια τέλεια και μια ατελή δικαιοσύνη, αλλά ανάμεσα σε μια ατελή δικαιοσύνη και την απόλυτη αδικία.
◉
[προς υπεράσπιση της ελευθερίας της έκφρασης·
14/02/2025 § Σχολιάστε
Με αφορμή το βιβλίο του Ρισάρ Μαλκά, Το δικαίωμα να χλευάζουμε τον Θεό ―Έκδοση της Athens Review of Books
Ο Richard Malka είναι Γάλλος δικηγόρος, γνωστός για την υπεράσπιση του σατιρικού περιοδικού Charlie Hebdo και σε άλλες δικαστικές υποθέσεις που σχετίζονται με την ελευθερία της έκφρασης και τη δημοσίευση των σκίτσων του Μωάμεθ. Το 2007, υπερασπίστηκε τον τότε διευθυντή του περιοδικού, Φιλίπ Βαλ, σε δίκη που προκλήθηκε από την Ένωση Ισλαμικών Οργανώσεων της Γαλλίας και το Μεγάλο Τζαμί του Παρισιού, μετά τη δημοσίευση των σκίτσων του Μωάμεθ. Ο Βαλ αθωώθηκε, με το δικαστήριο να στηρίζει την ελευθερία της έκφρασης. [¹]
Μετά την τρομοκρατική επίθεση στα γραφεία του Charlie Hebdo το 2015, ο Richard Malka συνέχισε να υπερασπίζεται το περιοδικό και την ελευθερία του λόγου. Κατά τη διάρκεια της δίκης των συνεργών των επιτιθέμενων, οι τελικές του αγορεύσεις δημοσιεύθηκαν στη Γαλλία, προκαλώντας συζητήσεις για την ανάγκη κριτικής της θρησκείας και την υπεράσπιση της ελευθερίας της έκφρασης. [²]
Η Δίκη του Charlie Hebdo
Η δίκη αφορούσε τους συνεργούς των τρομοκρατών που επιτέθηκαν στα γραφεία του σατιρικού περιοδικού Charlie Hebdo στις 7 Ιανουαρίου 2015, δολοφονώντας 12 ανθρώπους, μεταξύ των οποίων σκιτσογράφους όπως οι Cabu, Charb, Wolinski και Tignous.
Η δίκη διεξήχθη το 2020, εστιάζοντας στους κατηγορούμενους που φέρονταν να είχαν υποστηρίξει τους δράστες. Ο R. Malka είχε κεντρικό ρόλο, καταγγέλλοντας την ισλαμιστική λογοκρισία και υπερασπιζόμενος το δικαίωμα στη σάτιρα. Μερικά από τα βασικά σημεία της αγόρευσής του:
- «Δεν μετανιώνουμε» – το Charlie Hebdo δεν θα ζητήσει ποτέ συγγνώμη για τη δημοσίευση σατιρικών σκίτσων, γιατί η ελευθερία της έκφρασης είναι αδιαπραγμάτευτη.
- «Ο φόβος δεν θα μας σταματήσει» – οι επιθέσεις δεν μπορούν να φιμώσουν τη γαλλική παράδοση της κριτικής και της αμφισβήτησης.
- Καταδίκη του θρησκευτικού φονταμενταλισμού – Παρουσίασε το επιχείρημα ότι η τρομοκρατία δεν είναι απλώς έγκλημα αλλά και απόπειρα φασιστικής επιβολής μέσω του τρόμου.
Στην αγόρευσή του επίσης τόνισε ότι η υπόθεση δεν αφορούσε μόνο μια τρομοκρατική επίθεση, αλλά μια μάχη ενάντια στον φανατισμό και υπέρ της δημοκρατίας, δηλώνοντας:
- «Δεν μπορείτε να καταδικάζετε σε θάνατο ανθρώπους που σχεδιάζουν καρικατούρες».
Κατά τη διάρκεια της δίκης, το Charlie Hebdo αναδημοσίευσε τα σατιρικά σκίτσα του Μωάμεθ, επιμένοντας στη θέση του ότι η σάτιρα δεν πρέπει να φοβάται τη λογοκρισία ή τη βία.
Ο Richard Malka είναι επίσης συγγραφέας και έχει γράψει για θέματα ελευθερίας του λόγου και αθεΐας, εκφράζοντας συχνά την αντίθεσή του στη θρησκευτική μισαλλοδοξία. Το βιβλίο του Le droit d’emmerder Dieu (Το δικαίωμα να χλευάζεις τον Θεό, εκδόσεις The Athens Review of Books) εκφράζει την έντονη υποστήριξή του στη γαλλική λαϊκότητα (laïcité) και την ελευθερία της σκέψης:
«[…] Μισούν τις ελευθερίες μας και δεν θα σταματήσουν. Ξέρετε γιατί; Επειδή κι εμείς είμαστε ο Άλλος. Επειδή είμαστε ένας από τους λίγους λόγους τον κόσμο –και έτσι είναι– που φέρει μια άλλη οικουμενικότητα, αντίθετοι στην δική τους. My δική μας, αυτή της επανάστασής μας, είναι φορέας λογικής και ελευθερίας, ενώ αυτή των φανατικών χτίστηκε στο δόγμα και την υποταγή. Μπορούμε λοιπόν να απαρνηθούμε ό,τι θέλουμε, δεν θα σταματήσουν μέχρι να μας μετατρέψουν σε χρυσόψαρα που γυρίζουν μέσα στη γυάλα.λοιπόν να απαρνηθούμε ότι θέλουμε, δεν θα σταματήσουν μέχρι να μας μετατρέψουν σε χρυσόψαρα που γυρίζουν μέσα στη γυάλα». [³]
«Ο Ρισάρ Μαλκά εξεγείρεται εναντίον των προσπαθειών ποινικοποίησης εκ νέου της βλασφηµίας σε διεθνές ή εγχώριο επίπεδο. Το 2006, ο Οργανισµός Ισλαµικής Συνδιάσκεψης, στον οποίον εκπροσωπούνται 57 µουσουλµανικές χώρες, ζήτησε επισήµως από τον ΟΗΕ τη διεθνή κατάργηση της βλασφηµίας, ενώ η ∆ιακήρυξη των ∆ικαιωµάτων του Ανθρώπου του Καΐρου –ένα κείµενο µε περισσότερο συµβολική παρά νοµική ισχύ– κατοχύρωσε την ελευθερία της έκφρασης «µε τρόπο τέτοιο που να µην εναντιώνεται στη Σαρία», δηλαδή στον ισλαµικό νόµο. Παράλληλα, στην κοσµική Γαλλία, δύο βουλευτές του κεντροδεξιού κόµµατος UMP ζήτησαν ουσιαστικά, µε πρόταση νόµου, την κατάργηση του νόµου του 1791 και την επαναφορά του αδικήµατος της βλασφηµίας [4].
___________
[1] Wikipedia
[2] Haaretz
[3] Το δικαίωμα να χλευάζεις τον Θεό, The Athens Review of Books, σελ. 31
[4] Πρόλογος του καθηγητή Ιωάννη Σ. Παπαδόπουλου στο βιβλίο του Ρισάρ Μαλκά
αγριμολογος 