[πράξεις, μόνο οι πράξεις·
03/02/2025 § Σχολιάστε
Η πράξη αποτελεί το μέγιστο παράδειγμα.
Έρχεται στο νου, μια σοφή επισήμανση που ταιριάζει με το ύφος του Σενέκα: οι λέξεις, όσο θεραπευτικές κι αν είναι, δεν μπορούν να εγγυηθούν την εξισορρόπηση της ψυχής. Η φιλοσοφία μπορεί να είναι ένας οδηγός, ένα γιατρικό για το πνεύμα, αλλά η πραγματική θεραπεία βρίσκεται στην πράξη, στην εσωτερική εργασία που απαιτείται για να κατακτήσει κανείς την αταραξία.
Ο Σενέκας, ως Στωικός, θα συμφωνούσε ότι η φιλοσοφία δεν είναι θεωρία αλλά τρόπος ζωής. Τα λόγια του μπορεί να δίνουν παρηγοριά ή να λειτουργούν ως υπενθύμιση της λογικής και της αρετής, όμως δεν φέρουν ευθύνη για το πώς θα εφαρμοστούν.
Όπως έλεγε και ο ίδιος: «Δεν μαθαίνουμε για να ζούμε, αλλά ζούμε για να μάθουμε.»
*
ΥΓ: Τέλος με τις θεωρίες και τα κούφια ξύλινα λόγια, τα μεγάλα. Όχι άλλες ψευδαισθήσεις ―τις πάτησε το τρένο, αν και ξοδέψαμε με Αυτές, σημαντικό και πολύτιμο μέρος της νεότητάς μας.
◉
[περί των αποκριάτικων παρελάσεων·
02/02/2025 § Σχολιάστε

Καμήλα και καμηλιέρηδες στην Αθήνα (© Αρχείο ΕΡΤ) / Συλλογή Πέτρου Πουλίδη, κωδ. 0000001412/1.1.9.2)
Οι παρελάσεις (1887-1920)
Οι πομπές αποτελούσαν μια κοινή πρακτική σε διάφορες περιστάσεις στις πόλεις της πρώιμης νεότερης εποχής τόσο στη δυτική Ευρώπη όσο και στην θωμανική υτοκρατορία. ερίφημη ήταν η παρέλαση των συντεχνιών της Κωνσταντινούπολης, ενώ οι τεχνίτες των ευρωπαϊκών πόλεων συμμετείχαν σε πομπές κατά τη γιορτή της συντεχνίας τους, σε υποδοχές επισήμων κ.λπ. Από τις πομπές αυτές δεν απουσίαζε το καρναβαλικό στοιχείο, ενώ οι παρελάσεις αποτελούσαν αναπόσπαστο στοιχείο του δυτικού καρναβαλιού των πόλεων.
Στις περιοχές που αποτελούσαν το ελληνικό κράτος τον 19ο αιώνα δεν υπήρχε παράδοση αποκριάτικων παρελάσεων, και μάλλον περιορισμένες ήταν και οι πολιτικές και συντεχνιακές πομπές έξω από τα πρώην βενετικά εδάφη. Ωστόσο, το «πομπικό στοιχείο» υπήρχε στις μασκαράτες που αναπτύχθηκαν στην Aθήνα κατά τον 19ο αιώνα, στις οποίες η θεατρικότητα συνδυαζόταν με την κίνηση ανά την πόλη για να παρασταθεί παντού η μασκαράτα. Έχει ενδιαφέρον, επίσης, να παρατηρήσουμε ότι στη δεκαετία του 1880, ταυτόχρονα με τις αποκριάτικες παρελάσεις, καθιερώνονται στην Aθήνα και οι προεκλογικές διαδηλώσεις· επιπλέον, στις πηγές μας καταγράφονται διάφορες μορφές πομπής στις γιορτές των επαγγελματικών σωματείων, που ιδρύονται επίσης στα τέλη του 19ου αιώνα. Μοιάζει, λοιπόν, οι αποκριάτικες παρελάσεις να εντάσσονται σε μια γενικότερη τάση ανάπτυξης της συλλογικής μετακίνησης πλήθους στην πόλη στα 1880-1900.
Η καθιέρωση των αποκριάτικων παρελάσεων στην Aθήνα είχε σαφώς ως πρότυπο τις παρελάσεις που γίνονταν στην Iταλία και στη Γαλλία, σε πόλεις όπως η Nίκαια και η Βενετία, όπου είχε αναπτυχθεί μια πλούσια παράδοση λαμπρών αστικών θεαμάτων και ζωηρού δημόσιου και ιδιωτικού εορτασμού της Aποκριάς. O Aμπού είχε αναφερθεί μάλλον υποτιμητικά στις αθηναϊκές Aπόκριες του 1852: «Tο καρναβάλι γιορτάζεται στην Aθήνα όπως στο Pριβά, στη Μορτάν και σε όλες τις μικρές πόλεις του κόσμου». Αν μια τέτοια σύγκριση θεωρούνταν κολακευτική στο Ναύπλιο αμέσως μετά την Επανάσταση, στην Αθήνα του τέλους του 19ου αιώνα το ζητούμενο ήταν η αλλαγή κατηγορίας και η αναβάθμιση της πόλης στον φαντασιακό χάρτη των σημαντικών πόλεων του πολιτισμένου κόσμου· θυμίζουμε ότι λίγα χρόνια αργότερα η Αθήνα φιλοξένησε τους πρώτους λυμπιακούς Αγώνες. Εύγλωττοι σχετικά ήταν οι πανηγυρισμοί για την επιτυχία της παρέλασης του 1888, η οποία ανέδειξε την Αθήνα σε «κέντρον και πρωτεύουσα των τοιούτων εορτών εν τη Ανατολή». H φιλοδοξία αναβάθμισης της Αθήνας αποτελούσε, βεβαίως, έκφραση της νέας αυτοπεποίθησης που φαίνεται να αποκτά η αθηναϊκή αστική τάξη, στα συμφραζόμενα και της σημαντικής μεγέθυνσης της Αθήνας κατά τις δεκαετίες του 1870 και του 1880.
Επιπλέον, η επένδυση της ηγεμονίας με ευρύτερα αιτήματα και προσδοκίες μπορεί να έχει και κάποιες υλικές πλευρές. Το ιδεώδες του «εξευρωπαϊσμού», ο στόχος της δημιουργίας ενός δημόσιου καρναβαλιού «πολιτισμένου», συνδέθηκε με ένα όραμα ένταξης της Aθήνας στις μεσογειακές πόλεις με σημαντικό καρναβάλι, που γινόταν πόλος προσέλκυσης επισκεπτών. Άλλωστε η άνοδος της Νίκαιας στη θέση του διεθνούς κέντρου των αποκριάτικων θεαμάτων ήταν πολύ πρόσφατη, και βεβαίως προϊόν σχεδιασμένης προσπάθειας. Οι Αθηναίοι ήδη είχαν κάποια εμπειρία από τα οικονομικά οφέλη τού μικρής κλίμακας τουρισμού της εποχής, και το κίνητρο της προσέλκυσης περιηγητών από το εξωτερικό, ομογενών από την ανατολική Μεσόγειο και επαρχιωτών από την Ελλάδα θα πρέπει να εμφανιζόταν αρκετά ισχυρό. H σύνδεση της αναμόρφωσης της αποκριάτικης κουλτούρας με την προσέλκυση επισκεπτών στην πόλη και την αύξηση της κατανάλωσης ήταν έκδηλη από την πρώτη στιγμή: το δημοτικό συμβούλιο συνυπολόγισε, στην απόφασή του να ενισχύσει οικονομικά το πρώτο κομιτάτο, ότι ο τρόπος εορτασμού που επιδιώκει όχι μόνο «προώρισται να επιδράση επί της καλαισθησίας των πολιτών, να γένηται πρόξενος της αληθούς ψυχαγωγίας και τέρψεως», αλλά και θα «προπαρασκευάση εν τω μέλλοντι την υλικήν του τόπου ωφέλειαν».
Όπως το έθετε ένας φαρμακοποιός το 1914, έλαβε μέρος στον έρανο που διενεργούσε μεταξύ των μαγαζατόρων η επιτροπή διοργάνωσης της παρέλασης για «να παρουσιάζονται αι Αθήναι μεγαλούπολις, να πίπτη χρήμα».[…]»
*
[Απόσπασμα από: ©Νίκος Ποταμιάνος, «Της Αναίδειας Θεάματα» ―Κοινωνική Ιστορία της Αποκριάς. Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης 2020
◉
[πολιτισμός στην πράξη·
02/12/2024 § Σχολιάστε
[Τα στραβά μάτια των ακτιβιστών στα εγκλήματα του Ισλάμ κατά γυναικών και ΛΟΑΤΚΙ+
22/07/2024 § 1 σχόλιο
Το πρόβλημα της Δύσης δεν είναι η στήριξη στους Παλαιστινίους, αλλά η άγνοια για τη Μ. Ανατολή, ο μανιχαϊσμός, η εξιδανίκευση του θύματος.
της Σώτης Τριανταφύλλου στο liberal.gr
Οι ακτιβιστές παριστάνουν τους ηθικά ανώτερους, ωρύονται για τα δικαιώματα της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας, αλλά την ίδια στιγμή κάνουν τα στραβά μάτια για τα εγκλήματα κατά των γυναικών και των ΛΟΑΤΚΙ+ στον ισλαμικό κόσμο, για τον οποίο άλλωστε έχουν μια νεφελώδη ιδέα για την ιστορία της Μ.Ανατολής, λέει στο Liberal η συγγραφέας Σώτη Τριανταφύλλου.
Αφορμή για τη συζήτηση μας, η ψήφιση νόμου στο Ιράκ που ποινικοποιεί τις σχέσεις μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου και τη φυλομετάβαση με ποινές που φτάνουν μέχρι και τα 15 χρόνια κάθειρξη.
Η γνωστή συγγραφέας μιλά για τις νεοφεμινίστριες στη Γαλλία που ενώ στη γαλλική κοινότητα των μουσουλμάνων γίνονται εγκλήματα τιμής, αυτές περί άλλων τυρβάζουν, για τους ακτιβιστές στη Δύση που είναι «υπερβολικά απασχολημένοι» για να ασχοληθούν με τα ανθρώπινα δικαιώματα στον μουσουλμανικό κόσμο, καθώς και για τις ιδεολογικές νίκες που συνεχώς κερδίζει το Ισλάμ στο Δυτικό κόσμο.
«Από τη στιγμή που υπάρχει κατηγορία περί ισλαμοφοβίας», όπως τονίζει «και έχει περιοριστεί πολύ το δικαίωμα του κριτικού σχολιασμού της μωαμεθανικής θρησκείας και του τρόπου ζωής, είναι προφανές ότι οι ισλαμιστές έχουν σημειώσει επιτυχίες».
Συνέντευξη στον Γιώργο Φιντικάκη
Το Ιράκ ψήφισε νόμο στη Βουλή που ποινικοποιεί τις σχέσεις μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου και τη φυλομετάβαση με ποινές που φτάνουν και τα 15 χρόνια κάθειρξη. Την ίδια στιγμή βλέπουμε μια επέλαση του Ισλάμ, τόσο στο Παρίσι με τους υποστηρικτές της ισλαμικής μαντίλας, όσο και στα πανεπιστήμια των ΗΠΑ, όπου ακόμη και μέλη της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας στηρίζουν με τη στάση τους το Ισλάμ. Δεν αντιλαμβάνονται στη Δύση ότι οι αντίστοιχες κοινότητες στον μουσουλμανικό κόσμο ζουν στην απόλυτη καταπίεση και είναι οι παρίες της ζωής;
Όλες οι όψεις της κουλτούρας woke είναι βαθιά αντιδραστικές· είναι πηγή δυστυχίας. Ο νεοφεμινισμός δεν ενισχύει τις γυναίκες, δεν τους αποδίδει τη φυσική αξιοπρέπεια που τους αντιστοιχεί· τους κάνει πλύση εγκεφάλου ότι αποτελούν τη λεία των αρπακτικών ανδρών, τις αντιμετωπίζει ως αθώα και ανήμπορα θύματα.
Και παραλλήλως, ενώ οι δικαιωματιστές ωρύονται για την πατριαρχία στις ανεπτυγμένες χώρες της Δύσης και για τα δικαιώματα της ΛΟΑΤΚΙ+ «κοινότητας» (που δεν είναι, ή δεν θα έπρεπε να είναι, «κοινότητα»), κάνουν τα στραβά μάτια στις φρικαλεότητες εναντίον των γυναικών και των ΛΟΑΤΚΙ+ στον ισλαμικό κόσμο. Το 2024 στην «κοινότητα» των μουσουλμάνων στη Γαλλία γίνονται εγκλήματα τιμής, ενώ οι νεοφεμινίστριες περί άλλα τυρβάζουν.
Όσο για το Ιράκ, όπως σε όλες τις μουσουλμανικές χώρες, είναι τέτοια η μισογυνία ώστε η ομοφυλοφιλία έχει τεράστιες διαστάσεις, με ποικίλες μορφές: Είτε υπάρχει νόμος είτε όχι, πολλές ομοφυλοφιλικές μορφές συμπεριφοράς, ιδιαίτερα μεταξύ ανδρών, είναι αποδεκτές.
Στις δυτικές χώρες, οι ακτιβιστές δεν ενοχλούνται από τα ζητήματα της θρησκοληψίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε χώρες που εκλαμβάνουν ως αδύναμες· είναι υπερβολικά απασχολημένοι να διϋλίζουν τον κώνωπα στο πλαίσιο των εκλογικών δημοκρατιών.
Πώς εκλαμβάνετε εσείς το κίνημα «Queers for Palestine» στη Δύση, όταν είναι γνωστό ότι στη Γάζα, η Χαμάς πετάει από τις ταράτσες τα μέλη της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας;
Στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ παριστάνουμε τους πάρα πολύ γενναιόδωρους και τους ηθικά ανώτερους. Αλλά, την ίδια στιγμή επικρατεί άγνοια: Οι περισσότεροι ακτιβιστές, σε αμφότερες τις αντιμαχόμενες πλευρές, έχουν νεφελώδη ιδέα για την ιστορία, για το πώς φτάσαμε στη σημερινή κατάσταση στη Μέση Ανατολή. Αν οι Queers θεωρούν πολιτικό χώρο τους την αριστερά, έχουν πολλές πιθανότητες να στηρίξουν μαχητικά τους Παλαιστινίους.
Από την αρχή η διεθνής αριστερά υιοθέτησε την παλαιστινιακή υπόθεση και η δεξιά την ισραηλινή: η αριστερά εξαιτίας της εγγενούς τάσης της να προστατεύει τους «αδυνάτους» —πράγματι, παρά την μεγάλη ισχύ των συμμάχων τους, οι Παλαιστίνιοι είναι κυριολεκτικά «στριμωγμένοι»— και η δεξιά εξαιτίας της συνάφειας της ισραηλινής κοινωνίας με τον δυτικό πολιτισμό ο οποίος θεμελιώνεται στην ιουδαιο-χριστιανική παράδοση.
Οπότε, όλοι όσοι πιστεύουν ότι η αριστερά λύνει τα προβλήματά τους, την ακολουθούν σε όλες τις επιταγές και επιλογές, συμπεριλαμβανομένης της ισραηλινο-παλαιστινιακής σύγκρουσης. Είναι θέμα ψυχολογίας του πλήθους.
Είναι δυνατόν οι «φεμινίστριες» στη Δύση να υπερασπίζονται το δικαίωμα στην ισλαμική μαντίλα και ταυτόχρονα να αγνοούν την καταπάτηση των βασικών δικαιωμάτων των γυναικών στο Ισλάμ (πχ δολοφονίες γυναικών στο Ιράν, κλπ);
Δεν είναι όλες οι φεμινίστριες ίδιες και υπάρχει βεβαίως ένα μέρος γυναικών που πιστεύει ότι ο φεμινισμός στη Δύση βρίσκεται πίσω μας. Αλλά η γενική τάση είναι να μην επικρίνουμε τους ξένους πολιτισμούς: ο ανθρωπολογικός πολιτιστικός σχετικισμός, η πεποίθηση ότι όλοι οι πολιτισμοί είναι «ίσοι», εμποτίζει τα κοινωνικά κινήματα.
Υπενθυμίζω ότι το 1979 η ευρωπαϊκή αριστερά είχε ενθουσιαστεί με την επανάσταση των μουλάδων, ως αντι-ιμπεριαλιστικό και πνευματικό κίνημα. Την είχαν ξετρελάνει τα συνθήματα περί θανάτωσης των ΗΠΑ.
Στο κύμα στήριξης στη Δύση υπέρ της Παλαιστίνης, βλέπουμε και συνθήματα από το #Μetoo, το Black lives matter, κ.α. Τι σχέση έχουν όλα αυτά με τα συνθήματα κατά του Ισραήλ;
Οι Παλαιστίνιοι θεωρούνται ιστορικό θύμα, άρα όλες οι κοινωνικές ομάδες που θεωρούν τον εαυτό τους θύμα, ταυτίζονται μαζί τους. Επίσης, δεν πρέπει να υποτιμάμε ότι στα δύο άκρα του πολιτικού φάσματος συναντάμε αντισημιτισμό πρωταρχικού τύπου, συνωμοσιολογικού, χριστιανικού και τα λοιπά.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η αντίθεση στην ισραηλινή πολιτική εξισώνεται με τον αντισημιτισμό – ωστόσο, υπάρχουν πράγματι περιπτώσεις όπου τα αντανακλαστικά είναι αντισημιτικά.
Πάντως, στα μάτια όσων αισθάνονται ενσωματωμένοι στον δυτικό πολιτισμό και στη φιλελεύθερη τάξη, οι Παλαιστίνιοι είναι μάλλον ξένοι ή εχθροί, ενώ οι Ισραηλινοί, παρά τις εσωτερικές τους διαφορές (κοσμικοί, υπερορθόδοξοι, σιωνιστές, αντισιωνιστές κτλ) είναι συνιστώσα του ίδιου πολιτισμού.
Οι δικαιωματιστές της Δύσης δεν αποδέχονται την ενσωμάτωσή τους στη φιλελεύθερη κατάσταση, οραματίζονται ένα μη καπιταλιστικό σύστημα – και έχουν την αυταπάτη πως σ’ αυτό το μη καπιταλιστικό σύστημα θα ζούμε όλοι αδερφωμένοι λατρεύοντας διάφορους θεούς.
Με λίγα λόγια αποδίδουν τις θρησκευτικές και πολιτιστικές συγκρούσεις στον καπιταλισμό. Τούτου λεχθέντος, η θρησκεία και η κουλτούρα των Παλαιστινίων δεν αίρει το δικαίωμά τους για γη και αυτοδιάθεση: Το πρόβλημα δεν είναι η στήριξη στους Παλαιστινίους· το πρόβλημα είναι η άγνοια, η απλοϊκότητα, ο φανατισμός, ο μανιχαϊσμός, η εξιδανίκευση του θύματος.
Τελικά η woke κουλτούρα λειτουργεί ως πολιορκητικός κριός του Ισλάμ στη Δύση;
Από τη στιγμή που υπάρχει κατηγορία περί «ισλαμοφοβίας» και έχει περιοριστεί πολύ το δικαίωμα του κριτικού σχολιασμού της μωαμεθανικής θρησκείας και του τρόπου ζωής, είναι προφανές ότι οι ισλαμιστές έχουν σημειώσει επιτυχίες. Με το να αποτελούν μέρος των ψηφοφόρων της αριστεράς, τα αιτήματά τους (αλλοίωση της διδακτικής ύλης στα σχολεία, πολυπολιτισμικότητα κτλ) έχουν νομιμοποιηθεί: τα αριστερά κόμματα πιέζουν τις κυβερνήσεις για την ικανοποίηση διαφόρων διεκδικήσεων, οι οποίες, στην πραγματικότητα, αντιβαίνουν στο πνεύμα των νόμων.
Η αριστερά σήμερα στηρίζει το πιο δεξιό πολιτικό όραμα στον κόσμο: Τον ισλαμικό εισοδισμό. Και αρνείται να προστατέψει τους εκκοσμικευμένους και ενταγμένους μουσουλμάνους οι οποίοι ζουν κάτω από αφόρητη πίεση.
Επιστρέφοντας στην τρέχουσα κρίση, νομίζω ότι το ζήτημα του Ισλάμ ή του μη-Ισλάμ πρέπει να παραμεριστεί και να βρεθεί μια λύση δύο κρατών: Οι Παλαιστίνιοι είναι υποχρεωμένοι να κάνουν περισσότερους συμβιβασμούς απ’ ό,τι στη δεκαετία του 1990.


