αγριμολογος

Εγκώμια, ας είν’ και φάλτσα

(σαν να το έγραψα εγώ)

Μπορεί να μη διαθέτω ιδιαίτερη σχέση με την εκκλησία, αλλά δεν ντρέπομαι να σας ομολογήσω πως οι ύμνοι της Μεγάλης Παρασκευής μου αρέσουν περισσότερο και από το Mosquito, το καταπληκτικό καινούργιο άλμπουμ των Yeah Yeah Yeahs. Δεν είναι μόνο η μουσικότητά τους, είναι και η ατμόσφαιρα που δημιουργούν. Το ζητούμενο, δηλαδή, σε πολλά πράγματα, από ένα έργο τέχνης μέχρι και μια… σχέση. Η ατμόσφαιρα. Και το συναίσθημα. Παίζει ρόλο ίσως και το γεγονός πως μεγάλωσα στην επαρχία και κάτι τέτοια, ειδικά παλιότερα (όχι πολύ παλιότερα, μη νομίζετε πως είμαι και κοντά στη σύνταξη), είχαν μεγάλη σημασία. Δεν τρέχαμε βέβαια στις εκκλησίες γιατί ήμασταν της θρησκείας, η Μεγάλη Εβδομάδα όμως (όπως και οι Χαιρετισμοί κατά δεύτερο λόγο) αποτελούσε must για τη μικρή κοινωνία μας.

Το «Αι γενεαί πάσαι, ύμνον τη Ταφή Σου, προσφέρουσι Χριστέ μου» ωστόσο γοήτευσε πολλούς καλλιτέχνες μη έχοντες σχέση με τη θρησκεία. Και δεν λέω φυσικά για τον Γαϊτάνο, που γουστάρει Χρυσή Αυγή, ούτε για τον Σαντικάι, που εξαφανίστηκε μόλις έκλεισε το Alter. Είναι πιο ωραίο όμως να ακούς από έναν φάλτσο ψάλτη το «Ω γλυκύ μου έαρ, γλυκύτατόν μου Τέκνον, πού έδυ σου το κάλλος» σε μια μικρή πόλη ή χωριό της επαρχίας από τον τέλειο Marios Frangoulis που δεν θα χάσει ούτε νότα.

Αυτά όμως μέχρι και τη Μεγάλη Παρασκευή. Από το πρωί του Μεγάλου Σαββάτου η κατάσταση αλλάζει. Η όποια πνευματικότητα χάνεται. Το Μεγάλο Σάββατο και το Πάσχα δεν έχουν κάτι το γοητευτικό, εμένα με χαλάνε και λίγο να σας πω την αλήθεια. Ακόμα και η Ανάσταση στις εκκλησίες γίνεται στα πεταχτά. Το ελληνικό Πάσχα είναι ίδιο με τη Στανίση στη γνωστή διαφήμιση. Ειρήσθω εν παρόδω, απορία το έχω: η Στανίση πάει τις λαμπάδες στα παιδιά ανήμερα το Πάσχα; Τι να τις κάνουν τότε; Για να τις χρησιμοποιήσουν τη Μεγάλη Εβδομάδα του χρόνου; (υπογραμμίσεις δικές μου)

Δημήτρης Κανελλόπουλος στην Εφημερίδα των Συντακτών

.

Ο Σπύρος-μελισσοκόμος (Μαρτσέλο Μαστρογιάννη) είναι κι αυτός ένας αυτοεξόριστος στον ίδιο του τόπο, που δεν έχει που να σταθεί γιατί δεν υπάρχει γι αυτόν τόπος στον τόπο του. Ο Σπύρος είναι κι αυτός κάτοικος της ου-τοπίας της προηγούμενης ταινίας. Όμως δεν θα ήταν δυνατό να επιστρέψει στον ουτοπικό τόπο του για τον απλό λόγο πως ήδη βρίσκεται σ’ αυτόν. Κι ωστόσο περιφέρεται συνεχώς με την ελπίδα πως θα βρει τόπο να σταθεί, μέσα στον ίδιο του τόπο, που ωστόσο δεν είναι ο δικός του. Το είπαμε: Η Ελλάδα δεν ανήκει στους Έλληνες. Ανήκει στους εξ Ελλήνων διιστορικών Κοτζαμπάσηδες, υπό την εσωτερική κατοχή των οποίων συνεχίζουμε να βρισκόμαστε. (Το ΠΑΣΟΚ δεν εξουδετέρωσε τους άρπαγες. Αντίθετα, στους παλιούς προσέθεσε και τους καινούργιους κλέφτες, για να συνεχιστεί έτσι η παράδοση του κοτζαμπασισμού).

Ο Σπύρος δεν θέλει να αυτοκτονήσει. Θέλει μόνο να φύγει από έναν τόπο που δεν νιώθει δικό του. Και φεύγει για να βρει το δικό του τόπο. Αλλά ο δικός του τόπος, αυτός που γνώριζε σαν παιδί, και που τότε του παρείχε την αναγκαία ασφάλεια, δεν υπάρχει πια. Όλος ο ζωτικός χώρος βρίσκεται μόνο στη μνήμη. Και η μνήμη είναι η Ιστορία που έχει τελεστεί και όχι η ιστορία που πρόκειται να τελεστεί. Ο Σπύρος περιέχεται σε αδιέξοδο γιατί ξέρει πως αυτός ο τόπος, ο τόπος του, δεν έχει πια Ιστορία: Τίποτα δεν εγγυάται την ιστορική συνέχεια σ’ έναν τόπο που δεν έχει παρόν αλλά μόνο παρελθόν. Έχει σπάσει πια ο κρίκος που ένωνε τις δυο άκρες της Ιστορίας (το παρελθόν και το μέλλον) και η Ιστορία νοείται τώρα μόνο σαν νεκρό παρελθόν. Ένδοξο μεν, νεκρό δε.

*

– Βασίλης Ραφαηλίδης, μέρος της κριτικής παρουσίασης της ταινίας του Θόδωρου Αγγελόπουλου, » Ο Μελισσοκόμος», 30.11.1986 

– φωτογραφία © agrimologos.com -Βαθύ, Λέρος

.