αγριμολογος

Ουίλ. Φώκνερ/Τρ. Καπότε/ Γκ. Γκαρσία Μάρκες/Χ. Μπλουμ/Ε. Χεμινγουέϊ/Γκ. Γκριν/Χ.Λ.Μπόρχες – μια φωτογραφία που μου αρέσει, την αναρτώ ως έχει από το ‘βιβλιοδρόμιο’ («Τα Νέα 30.4.10»)

«Paris Review» – Το περιοδικό… και μόνο η αναφορά ότι πρόκειται για κείμενα-συνεντεύξεις με αυτούς τους συγγραφείς, αρκεί.

«Τα Νέα», Θεόδωρος Γρηγοριάδης
«Στον παρόντα τόμο, με επιμέλεια του προτελευταίου εκδότη του, του Φίλιπ Γκούρεβιτς, ανθολογούνται και καταχωρούνται κατά χρονολογική σειρά δέκα από τις πιο διεγερτικές συνεντεύξεις που δόθηκαν τις τελευταίες δεκαετίες. Τη δεκαετία του ΄50 η χρήση δημοσιογραφικού κασετοφώνου δεν ήταν εφικτή, οπότε οι συνεντεύξεις γράφονταν στο χέρι. Συνήθως οι συντάκτες ανά δύο συνέκριναν τις σημειώσεις τους, αλλά και ο ίδιος ο συγγραφέας διόρθωνε το κείμενο. Η πολιτική τού περιοδικού δεν ήταν ο αιφνιδιασμός του συγγραφέα, αλλά η εκμαίευση, βάσει της σωκρατικής μαιευτικής, στο μέγιστο δυνατό βαθμό του τι ήταν εκείνο που ενδιέφερε περισσότερο τον συγγραφέα. Αργότερα το κασετόφωνο προσέθεσε περισσότερα λόγια και φυσικούς ήχους, που επίσης καταγράφονταν, δίνοντας στο γραπτό, μαζί με την περιγραφή του χώρου όπου ελάμβανε χώρα η συνέντευξη, μια σκηνική θεατρικότητα….»

Η Τέχνη της γραφής, 10 κορυφαίοι συγγραφείς αποκαλύπτουν τα μυστικά της τέχνης τους στο Paris Review, εκδόσεις Τόπος. Συλλογικό Έργο – Επιμέλεια: Φίλιπ Γκούροβιτς / Εισαγωγή: Ορχάν Παμουκ / Μετάφραση: Τουλγαρίδου Μαρίνα

Από το Δελτίο Τύπου των εκδόσεων «Τόπος»

Στην Τέχνη της Γραφής περιλαμβάνονται οι εκ βαθέων συνεντεύξεις δέκα σημαντικών συγγραφέων (πέντε νομπελίστες και όλοι πολυβραβευμένοι) που δόθηκαν στο διεθνώς αναγνωρισμένο περιοδικό Paris Review όπου αποκαλύπτουν με λεπτομέρειες τα μυστικά της τέχνης τους: Τ.Σ. Έλιοτ, Τρούμαν Καπότε, Έρνεστ Χέμινγουεϊ, Σολ Μπέλοου, Χόρχε Λούις Μπόρχες, Γκρέιαμ Γκριν, Ουίλιαμ Φόκνερ, Ισαάκ Μπάσεβις Σίνγκερ, Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες, Χάρολντ Μπλουμ.

.

.

από τα ράφια της παλιάς βιβλιοθήκης του πάνω ορόφου, βιβλία σχετικά «ξεχασμένα», δηλαδή όχι ακριβώς, αλλά να• δεν τα έχουμε συνεχώς μαζί στο χώρο μας, να μας συντροφεύουν, γιατί η τρέχουσα (μας) συντροφιά των βιβλίων αποτελείται από νεότερα βιβλία, βιβλία που προσφάτως διαλέξαμε να προμηθευτούμε -υπάρχουν κι εξαιρέσεις, τις οποίες έχουμε δίπλα μας βρέξει-χιονίσει. Η αχνή, φυσική σέπια των σελίδων τους που με το καιρό έχουν αποκτήσει, μας φέρνουν χρόνια πίσω, το χάδι μας στο εξώφυλλο και στις σελίδες του -πράξεις αναπόφευκτα τρυφερές όταν στη ζωή σου δεν έχει περάσει μέρα χωρίς έστω ένα ξεφύλλισμα ή κάποια ανάγνωση κειμένου. Δεν γνωρίζω το λόγο της επιλογής μου στο κειμενάκι που θα διαβάσετε, ίσως να οφείλεται στο ότι ήταν η πρώτη σελίδα που αντίκρισα ανοίγοντάς το -κατά σύμπτωση είναι. Η επιλογή ίσως οφείλεται και στην επεξηγηματική ταπεινότητα και δεινότητα του κειμένου, αφού πρόκειται για κείμενο που ανάλογό του μπορείτε να βρείτε σε οποιοδήποτε καλό ίσως ερμηνευτικό λεξικό. Έχω επίσης την εντύπωση ότι το υποσυνείδητο δεν είναι εντελώς αθώο στην ασήμαντη κατά τα άλλα επιλογή μου μέσα στο χαώδες περιεχόμενο του συγκεκριμένου βιβλίου όταν η ουσιώδης αίσθηση της ανθρώπινης περιέργειας και παρατηρητικότητας βλέπουμε ότι γενικά εμφανώς  ατονεί και• φυσικά παρά του ότι σε ορισμένους ανθρώπους το στοιχείο αυτό δεν έχει αντιθέτως καθόλου ατονήσει –ξεχνιέται, παραγκωνίζεται, περνά ανεκμετάλλευτη, κοιμάται ήσυχα στο υποσυνείδητο. Μιλώ για την «ανάγνωση» των Σημείων.

Αντιγράφω:
«Σημεία» είναι φυσικά ή τεχνητά διακριτικά, που γίνονται αντιληπτά με τις αισθήσεις και παρέχουν ενδείξεις για τη δράση μας και τη θέση μας στον κόσμο –π.χ. ο καπνός, το σάλπισμα, οι πινακίδες, οι λέξεις, τα οικόσημα κ.α.
Κάθε «σημείο» δημιουργεί μία άρθρωση, δηλαδή ένα χωρισμό τάξεων, τόσο στον αισθητό κόσμο όσο και στον νοητό κόσμο που διαμορφώνουμε με εικόνες μέσα στο μυαλό μας. Το πρώτο, η αισθητή άρθρωση, αποτελεί την ολική μορφή και λέγεται «σημαίνον», ενώ το δεύτερο, η νοητή άρθρωση, αποτελεί τη σημασία του μηνύματος και λέγεται «σημαινόμενον» – π.χ. στα στρατιωτικά «σημεία», σημαίνον είναι η στολή και τα σειρήτια, ενώ σημαινόμενον είναι το σώμα υπηρεσίας και ο βαθμός.

Είναι από το περίφημο –γι’ αυτούς που ξέρουν– βιβλίο του Σωτήρη Δημητρίου με τον ατέλειωτο τίτλο «μύθος, κινηματογράφος, σημειολογία, κρίση της αισθητικής, ανθρωπολογική μελέτη» (ναι, όλα πεζά) κάποιων εκδόσεων «άλμα» κι αυτό σε πεζά, έχω την πρώτη έκδοση του 1973 (βγήκε ποτέ δεύτερη; ) – κακό εξώφυλλο που όμως ποτέ δεν με ενόχλησε κι ελάχιστες φορές το σκέφτηκα, συνεχίζει να προσφέρει ανιδιοτελή, διακριτική συντροφιά.

.
.
.
photo© Walter Rosenblum, 195 (?) (detail)

.

.

(απόσπασμα)

Λάκη Φουρουκλά: Αγγελική. Το ημερολόγιο μιας πόρνης, εκδόσεις Ιβίσκος

Ιωάννα,
Καλό μου παιδί, Ιωάννα μου! Να, που σου κάνω ένα δώρο -αν κι εγώ δεν το θεωρώ τέτοιο- το δώρο που πάντα ζητούσες, την ιστορία της ζωής μου! Συγχώρεσέ με, ψυχή μου, που διάλεξα αυτόν τον ιδιόρρυθμο τρόπο για να στην πω, όμως αλλιώς δε γινόταν. Δε θα μπορούσα να τη διηγηθώ διαφορετικά. Δε θα είχα τα λόγια. Δε θα είχα τον τρόπο. Ελπίζω να με καταλάβεις. Ή μάλλον, ξέρω ότι θα με καταλάβεις, κι απλά ελπίζω να μη σε πληγώσω, γιατί δε σου πρέπει. Όχι, δε σου πρέπει, καρδούλα μου. Εσένα σου πρέπουνε μόνο το χαμόγελο και η χαρά, η ευτυχία.
Ένας δρόμος πόνος ήταν η ζωή η δικιά μου για χρόνια πολλά, Ιωάννα, ένας δρόμος πόνος. Γι’ αυτό και δε θέλησα ποτέ πριν να σου μιλήσω γι’ αυτή. Δεν ήθελα να μάθεις τι πέρασα, πόσα πέρασα, πόσο υπέφερα, ώσπου να βρω λίγη χαρά που να διαρκεί σ’ αυτόν τον κόσμο. Δεν ήθελα να έχεις ιδέα καμιά για το φαρμάκι της ζήσης μου -όχι ακόμη. Και χαίρομαι στ’ αλήθεια πολύ που εσύ δε θα περάσεις ποτέ απ’ τα μονοπάτια που περπάτησα, που ποτέ δε θα ζήσεις το δράμα το δικό μου. Μέσα στο σκοτάδι όπου ζούσα, πάντα ήσουνα το φως. να το ξέρεις αυτό, καλή μου.
Τώρα, καθώς τα χρόνια πέρασαν, καθώς οι πληγές λίγο πολύ επουλώθηκαν, καθώς οι μνήμες πήραν σιγά σιγά να ξεθωριάζουν, τώρα νιώθω πως όλα έγιναν όπως ακριβώς έπρεπε να γίνουν. Και δε μετανιώνω για τίποτα, για τίποτα απ’ αυτά που έκανα. Και δε διαγράφω τίποτα, τίποτα απ’ αυτά που έπαθα, καθώς έμαθα. Έμαθα τα μαθήματά μου. Έμαθα να εκτιμώ το καθετί σαν κάτι το μοναδικό, σα μια ξεχωριστή πράξη, σα μια ιδιαίτερη στιγμή, σα μια ακόμα σημαντική ψηφίδα στο πολύχρωμο μωσαϊκό της ύπαρξής μου.
Αλλά, ας αφήσω τις φιλοσοφίες, κι ας σου μιλήσω απλά, όπως μου έρχεται, απ’ την καρδιά μου. Ας μιλήσω για να σου πω πως σ’ αγαπώ απέραντα, απεριόριστα, σαν τη ζωή μου την ίδια, για να σου πω πως είσαι η ζωή μου η ίδια και πως είμαι περήφανη για σένα πιο πολύ απ’ ό,τι τα λόγια τα φτωχά θα μπορούσαν ποτέ να περιγράψουν. Είμαι περήφανη για την ψυχή σου και την καλοσύνη της. Εσύ είσαι το καλύτερό μου «έργο», το μεγάλο «κόλπο» μου. ένα ηχηρό χαστούκι στα πρόσωπα των ψεύτικων θεών των μεγάλων, στους οποίους θέλω να πω, να βροντοφωνάξω: «Να, φάτε στη μούρη ετούτη την όμορφη, την κόρη μου, εσείς όλοι οι τρανοί και μεγάλοι, που για χρόνια ολόκληρα μου κάνατε τη ζωή ποδήλατο. Φάτε τη στη μούρη, αφού η αφεντιά σας ποτέ της δε θα κατάφερνε να δημιουργήσει κάτι τόσο όμορφο και τόσο καλό όσο αυτό το κορίτσι, δε θα μπορούσε να φτιάξει τέτοιο θαύμα!»
Ναι, ναι, ξέρω τι σκέφτεσαι: τα παραλέω. Τα παραλέω όντως, αλλά τα εννοώ. Την κάθε λέξη, την κάθε υπερβολή! Γι’ αυτό, σε παρακαλώ πολύ, μην αφήσεις ποτέ κάποιον να σε μειώσει, να σε κάνει να νιώσεις λιγότερο ξεχωριστή απ’ ό,τι είσαι.
Με μια συμβουλή θα κλείσω αυτό το γράμμα, ψυχή μου, με μια συμβουλή που αν τηρήσεις, που αν ακολουθήσεις πιστά, δύσκολα θα πληγωθείς, θα είσαι πάντα λίγο ή πολύ προστατευμένη απ’ τα δεινά αυτού του κόσμου: να προσέχεις απ’ τους καλούς ανθρώπους, Ιωάννα μου, απ’ αυτούς να προσέχεις. Αυτοί μπορούν να σε πληγώσουν ξαφνικά και δίχως λόγο, να σε στήσουν απροσδόκητα στον τοίχο. Ενώ οι άλλοι, οι κακοί, οι άτιμοι, είναι πιο τίμιοι -πιο τίμιοι με τους εαυτούς τους και με τους άλλους- αφού από δαύτους ξέρεις τι να περιμένεις. Να φυλάγεσαι, λοιπόν, απ’ τους καλούς ανθρώπους και τις καλές τους προθέσεις.
Θα σε αφήσω τώρα, καλή μου. Θα σε αφήσω να διαβάσεις την ιστορία μου, να κάνεις μακροβούτι στο χθες μου, να μάθεις ό,τι ποτέ δε σου είπα, να με κρίνεις για ό,τι ποτέ δεν έμαθες. Ναι, να με κρίνεις αμείλικτα, αλλά να με κρίνεις μ’ αγάπη, με της καρδιάς σου όλη τη ζεστασιά.
Σ’ αγαπώ! Να προσέχεις.

Η μαμά,

Αγγελική

ΥΓ. Συγχώρεσέ με, αλλά δεν μπόρεσα να γράψω την ιστορία μου στο πρώτο πρόσωπο. Ίσως και να είναι καλύτερα έτσι, αφού τα μυθιστορήματα, τα παραμύθια, δεν πληγώνουν τόσο πολύ, δεν αιμορραγούν όπως οι προσωπικές μαρτυρίες.

.

.

Κριτική του Ανδρέα Κούνιου στην κυπριακή εφημ. «Αλήθεια»

.

το ιστολόγιο του φίλου και συνεργάτη συγγραφέα στις Στάχτες.

.

.

«Παλατινή Ανθολογία, σαν ρόδο υποπόρφυρο...» του Ι.Ν.Κυριαζή, Εκδόσεις Ενδυμίων , 2009

Απόσπασμα από τον πρόλογο του βιβλίου
«Στον ανήφορο της παιδικής ηλικίας, η πορεία μου προς τα γράμματα σκόνταφτε στα ηλιοβασιλέματα.Τ’ απογεύματα στο σχολείο, περισσότερο κι απ’ τον Οιδίποδα με βασάνιζε μια κόκκινη κιμωλία που μουτζούρωνε τα γραμμένα στον πίνακα – τυφλωμένος κι εγώ, μα από το δράμα του ήλιου…Κι όπως κάνουν στα παιδιά για να μη δουν το τέλος ενός ανθρώπου, τραβούσε τις κουρτίνες ο καθηγητής κι έμενα μ’ ένα εξακολουθητικό υπερσυντέλικο φως να συνοψίζει το συσκοτισμένο μου μέλλον.
Ίσως γι’ αυτό αγάπησα τις λέξεις – γιατί αυτές δεν τέλειωναν ποτέ. Μα κι έτσι αβασίλευτες, ακηδεμόνευτες, μια χαρά κατάφερναν να κηδεύουν τα παιδικά μου μάτια, νιογέννητες αυτές, στα σπλάχνα των αρχαίων κοιμωμένων…, ήθελα να πω, κειμένων.

Η Παλατινή Ανθολογία έμεινε εν πολλοίς ανέγγιχτη από την εκπαιδευτική διαδικασία.Η τολμηρή της θεματολογία πιθανόν την κράτησε μακριά από τη σχολική ρουτίνα.Έτσι η επαφή μου μαζί της είχε κάτι από ανεπαίσθητο τρίψιμο ώμου σε κοριτσίστικο στήθος, ως υλικό κατοπινής ονείρωξης.
Τα επιγράμματα της Παλατινής τα είδα σαν συνθήματα των νεκρών στους πάλλευκους τοίχους του θανάτου, ερωτικά sms που ανταλλάσσουν χαμένα ζευγάρια στον Άδη, νεύματα αγάπης από σβησμένα πρόσωπα.
Ποιήματα μικρά μα κι απέραντα τρυφερά, παλιά μα κι απέθαντα, ολοζώντανοι ρυθμοί για έναν πένθιμο χορό της γλώσσας, δίστιχες ράγες δακρύων, αναπαλμοί καρδιάς στο στήθος άψυχων ονείρων · αυτό είναι για μένα η Παλατινή…
Σιγά-σιγά, μεταφράζοντας τα επιγράμματά της, άρχισα ν’ αγαπώ τους ποιητές της κι ιδιαιτέρως τους ανώνυμους, απ’ τους οποίους διασώθηκε μόνο η λάμψη κάποιου δίστιχου.Μ’ αρέσει να τους σκέφτομαι με σκοτεινό πρόσωπο να βουλιάζουν μες στους αιώνες ρίχνοντας πίσω τους χρυσά γράμματα, για να τους βρούμε…»

«Γδύσου κι άσε τα μέλη μου τα μέλη σου να βρούνε
κι ανάμεσά μας, τίποτε – τα πάντα ας ενωθούνε.
Ακόμη και το αραχνωτό υφαντό που σ’ αγκαλιάζει
με τείχος αδιαπέραστο της Βαβυλώνας μοιάζει.
Τα στήθη μου στα στήθη σου, τα χείλη μου στα χείλη,
μα τ’ άλλα ας κρύψει η σιωπή – μ’ αυτήν είμαστε φίλοι.»

(V 252. ΠΑΥΛΟΥ ΣΙΛΕΝΤΙΑΡΙΟΥ)

….

125 επιγράμματα της Παλατινής Ανθολογίας και 15 αποσπάσματα από το ευρύτερο πεδίο της αρχαίας ελληνικής ποίησης επιλέγονται με κριτήριο την ποιητική συγκίνηση που προκαλούν και αποδίδονται με έμμετρους ομοιοκατάληκτους στίχους, σε αναλογία με τη χαμένη πια προσωδία των ποιημάτων αυτών στο πρωτότυπο.Η δίγλωσση έκδοση προσφέρει τη δυνατότητα παρακολούθησης των μεταφραστικών επιλογών σε σχέση με τη γλώσσα-πηγή.

Ενδεικτικό του τρόπου προσέγγισης της Παλατινής είναι το κάτωθι απόσπασμα από τον πρόλογο του βιβλίου:
«Τα επιγράμματα της Παλατινής τα είδα σαν συνθήματα των νεκρών στους πάλλευκους τοίχους του θανάτου, ερωτικά sms που ανταλλάσσουν χαμένα ζευγάρια στον Άδη, νεύματα αγάπης από σβησμένα πρόσωπα.
Ποιήματα μικρά μα κι απέραντα τρυφερά, παλιά μα κι απέθαντα, ολοζώντανοι ρυθμοί για έναν πένθιμο χορό της γλώσσας, δίστιχες ράγες δακρύων, αναπαλμοί καρδιάς στο στήθος άψυχων ονείρων · αυτό είναι για μένα η Παλατινή…»
…
14. Αλκμαν, 89

εὕδουσι δ’ ὀρέων κορυφαί τε καὶ φάραγγες
πρώονές τε καὶ χαράδραι
φῦλα τ’ ἑρπὲτ’ ὅσα τρέφει μέλαινα γαῖα
θῆρες τ’ ὀρεσκῷοι καὶ γένος μελισσᾶν
καὶ κνώδαλ’ ἐν βένθεσσι πορφυρέας ἁλός·
εὕδουσι δ’ οἰωνῶν φῦλα τανυπτερύγων.

Φαράγγια, λόφοι και βουνά, χαράδρες, δες, κοιμούνται
και τα ερπετά της μαύρης γης καθόλου δεν κουνιούνται.
Των μελισσών το γένος δες, στον ύπνο που εγλυκάθη,
τα κήτη μες στης θάλασσας της σκοτεινής τα βάθη,
των μακροφτέρουγων πουλιών το σμήνος που εβουβάθη.

15. Ομήρου Ιλιάδα, Ζ 146-149

οἵη περ φύλλων γενεή, τοίη δὲ καὶ ἀνδρῶν.
φύλλα τὰ μὲν τ’ ἄνεμος χαμάδις χέει, ἄλλα δὲ
θ’ ὕλη τηλεθόωσα φύει, ἔαρος δ’ ἐπιγίγνεται ὥρῃ·
ὥς ἀνδρῶν γενεὴ ἡ μὲν φύει ἡ δ’ ἀπολήγει.

Θνητές γενιές, σκορπάτε σαν τα φύλλα-
βάζει στη θέση σας άλλα η φύση,
ώσπου κι αυτά μια μέρα θα σκορπίσει
φύσημα ανέμου σαν ανατριχίλα.

*»Παλατινή Ανθολογία, σαν ρόδο υποπόρφυρο…» του Ι.Ν.Κυριαζή, Εκδόσεις Ενδυμίων , 2009.
Αποκλειστική διάθεση: Βιβλιοπωλείο Ναυτίλος, Χαριλάου Τρικούπη 28, Αθήνα

**Από το blog του Ιωάννη Ν. Κυριαζή

COPYRIGHT © Ι.Ν.Κυριαζής

…

Ευχαριστώ τον Γιώργο Μίχο που είχε την καλοσύνη να μου προσφέρει το θαυμάσιο βιβλίο του Ι.Ν. Κυριαζή – ένα από τα καλύτερα δώρα σε περίοδο Χριστουγέννων στην πατρίδα.

.

.