αγριμολογος

Η εμμονική απέχθεια προς ένα και μόνο πολιτικό πρόσωπο (ζωντανό παράδειγμα, η γενικότερη στάση της αντιπολίτευσης προς το πρόσωπο του πρωθυπουργού), δεν αποτελεί ένδειξη ώριμης πολιτικής σκέψης αλλά, αντιθέτως, συχνά μαρτυρά έλλειψη διορατικότητας και αναλυτικής ικανότητας απέναντι στη σύνθετη φύση της πολιτικής πραγματικότητας. Εξού και η στασιμότητα στα ποσοστά της αντιπολίτευσης.

Ναι, για όλα φταίει το συγκεκριμένο πρόσωπο, ακόμα και για άσχετα ζητήματα. Ό,τι νά ‘ναι.

Όμως, όταν ο δημόσιος διάλογος και η προσωπική κρίση περιορίζονται στη δαιμονοποίηση ενός προσώπου, η πολιτική μετατρέπεται σε ψυχολογική εκτόνωση και όχι σε ουσιαστική κατανόηση θεσμών, δομών και συσχετισμών δύναμης. Η προσωποποίηση της εξουσίας απλοποιεί βολικά τα πολύπλοκα προβλήματα, δημιουργώντας έναν συμβολικό «φορέα του κακού», στον οποίο αποδίδονται συλλήβδην όλες οι παθογένειες του συστήματος.

Ωστόσο, η πολιτική πραγματικότητα διαμορφώνεται από θεσμικές λειτουργίες, κοινωνικές πιέσεις, ιστορικές συνθήκες και συλλογικές ευθύνες που υπερβαίνουν κατά πολύ το εκάστοτε πρόσωπο. Η διορατική πολιτική σκέψη οφείλει να διαχωρίζει το άτομο από το πλαίσιο, να αναλύει πολιτικές επιλογές και ιδεολογικά προτάγματα, και να αποφεύγει τη συναισθηματική μονοκαλλιέργεια που καταλήγει σε φανατισμό.

Διότι όπου κυριαρχεί η εμμονή, υποχωρεί η κριτική ικανότητα· και όπου η πολιτική περιορίζεται σε προσωπική αντιπάθεια, χάνεται η ουσία της δημοκρατικής αντιπαράθεσης.

◉

Φωτο από το οπισθόφυλλο της εφημ. «Εποχή» 14 Φεβρ. 2026

Η θέση «όλοι επιτρέπονται και όλοι απαγορεύονται να έρθουν» για το ζήτημα των μεταναστών δεν είναι απλώς αφελής, αλλά εσωτερικά αντιφατική και πολιτικά άχρηστη, γιατί επιχειρεί να απαντήσει σε ένα σύνθετο θέμα με ένα απόλυτο και ταυτόχρονα αυτοαναιρούμενο σύνθημα.

Καμία σοβαρή μεταναστευτική πολιτική δεν μπορεί να βασιστεί σε λογικές του τύπου «όλοι μέσα» ή «κανείς μέσα», καθώς τα σύγχρονα κράτη λειτουργούν με συγκεκριμένους κανόνες εισόδου, διαδικασίες ασύλου, άδειες εργασίας και διεθνείς υποχρεώσεις που απορρέουν, μεταξύ άλλων, από τη Σύμβαση του οργανισμού Ηνωμένων Εθνών για τους πρόσφυγες.

Το να υποστηρίζει κανείς ότι όλοι πρέπει να γίνονται δεκτοί αγνοεί τα όρια υποδομών, τις κοινωνικές αντοχές και την ανάγκη οργάνωσης και ένταξης, ενώ το να υποστηρίζει ότι κανείς δεν πρέπει να επιτρέπεται αγνοεί τόσο το διεθνές δίκαιο όσο και τις πραγματικές ανάγκες των οικονομιών και των κοινωνιών που βασίζονται σε μεταναστευτική εργασία και ανανέωση πληθυσμού.

Οι απόλυτες διατυπώσεις συχνά γεννιούνται από φόβο ή αγανάκτηση, όμως η πολιτική απαιτεί διάκριση, κριτήρια, έλεγχο και ταυτόχρονα σεβασμό δικαιωμάτων. Η ουσιαστική συζήτηση δεν είναι «όλοι ή κανείς», αλλά ποιοι, με ποιες προϋποθέσεις, με ποιες υποχρεώσεις και με ποιο ρεαλιστικό σχέδιο διαχείρισης και ένταξης, ώστε να συνδυάζεται η νομιμότητα με την κοινωνική συνοχή.

◉