αγριμολογος

Αλή Πασάς και κυρά Φροσύνη. Μικρή πορσελάνινη πλάκα, ζωγραφισμένη στο χέρι, σε παλιά γνήσια κορνίζα. 19ος αι.

«Κι’ ενώ ο πόλεμος συνεχιζόταν απελπισμένος στα Σουλιώτικα βουνά, ένα γεγονός, στις αρχές του 1801, συγκλόνισε τα Γιάννενα και τη γύρω περιοχή, ο πνιγμός στη λίμνη των Ιωαννίνων 17 γυναικών και ανάμεσα τους και της κυρά Φροσύνης, της ωραιότατης ανεψιάς του δεσπότη της πόλης Ιερόθεου Γκάγκα. […]

Όμορφη και φανταχτερή όπως ήταν από πολύ μικρή, την πάντρεψαν γρήγορα μ’ ένα Γιαννιώτη έμπορο στη Βενετία, επειδή κινδύνευε ν’ αρπαγεί για το χαρέμι του Αλή. από το γάμο της αυτό απόκτησε δυο παιδιά.

Επειδή όμως οι δουλειές του αντρός της τον κρατούσαν τον πιο πολύ καιρό στη Βενετία, η όμορφη Φροσύνη έμενε μόνη στα Γιάννενα. Κι’ ο πειρασμός τη διπλάρωσε με τη μορφή του Μουχτάρ πάσα, του ωραίου γιου του Αλή. Γρήγορα έγινε ερωμένη του Μουχτάρ. Αλλά στην παράνομη αυτή σύζευξη δεν συμφωνούσε ο Αλής. Κι’ όταν ο Μουχτάρ, επικεφαλής στρατιωτικής δύναμης, έφυγε από τα Γιάννενα, o Αλής βρήκε την ευκαιρία να διπλαρώσει την όμορφη Φροσύνη.

Νύχτα κίνησε από το παλάτι του με τη συνοδεία του αρχιαστυνόμου του Ταχήρ και λίγων συνοδών κι’ έφτασε κρυφά στο σπίτι της Φροσύνης. Χτύπησε την πόρτα, κανένας δεν απάντησε από μέσα. Όμως αυτός ήξερε καλά πως η Φροσύνη ήταν στο σπίτι. Και έδωσε εντολή να παραβιάσουν την πόρτα.

Μπήκαν μέσα. Σκοτάδι. Άναψεν ένα φανάρι και τότε ψάχνοντας το σπίτι, βρήκαν τη Φροσύνη κατατρομαγμένη να ‘χει κουρνιάσει σαν πανικόβλητο πουλί στην κρεββατοκάμαρά της.

O Aλής δεν την αγρίεψε. Με λόγια χαδιάρικα και τρυφερά προσπάθησε να την καθησυχάσει. Κι’ όταν ο μεγάλος τρόμος της καταλάγιασε τής είπε να μη τον φοβάται γιατί αυτός την αγαπά και θα την πάρει κοντά του.

Η γυναίκα τον απόκρουσε κατηγορηματικά. Όχι, με κανένα τρόπο δεν τον ήθελε. Η άρνησή της δαιμόνισε τον Αλή και ευθύς δίνει τη διαταγή να την πιάσουν και να τη ρίξουν στη φυλακή. Μαζύ της φυλάκισε και άλλες δεκάξη κοπέλλες με τη κατηγορία ότι όλες ασκούσαν την πορνεία και επομένως ήταν επικίνδυνες για τα ήθη.

Σε λίγες μέρες πέρασαν από τυπική δίκη και καταδικάστηκαν και οι δεκαεφτά σε θάνατο δια πνιγμού στη λίμνη των Ιωαννίνων. Και μια ζοφερή νύχτα τις έπνιξαν. Η κυρά Φροσύνη ρίχτηκε πεθαμένη στη λίμνη γιατί καθώς την πήγαιναν πέθανε από συγκοπή.

Αυτή η φοβερή υπόθεση έχει και άλλη εκδοχή: δεν ήταν ο έρωτας του Αλή που την οδήγησε στο θάνατο αλλά η εκδίκηση της γυναίκας του Μουχτάρ. Λένε πως αυτή είχε ένα δαχτυλίδι, που της το πήρε ο Μουχτάρ και το χάρισε της Φροσύνης. Το είδε κάποτε η χανούμισσα στο δάχτυλο της Φροσύνης και φρένιασε από ζήλεια. Και παρακάλεσε τον πεθερό της να την πνίξει, όπως και τόκανε αυτός για χατήρι της νύφης του.

Ωστόσο ο λαός συγκινήθηκε βαθιά για τον άδικο θάνατο της Φροσύνης. Και ο χαμός της πέρασε και στο δημοτικό τραγούδι: «Τα μάθατε τι γίνηκε στα Γιάννενα, στη λίμνη; Πνίξανε τις δεκαεφτά με την κυρά Φροσύνη. Χίλια κοντάρια ζάχαρη να ρίξουνε στη λίμνη για να γλυκάνει το νερό να πιει η κυρά Φροσύνη».

*

[Τάσος Βουρνάς, Αλή Πασάς Τεπελενλής. Τύρρανος ή ιδιοφυής πολιτικός;, Αφοί Τολίδη, Αθήνα 1978, σ.57-59.(greek-language.gr)

◉

«Υπάρχει κάτι στη μεσαία τάξη που διατηρεί τις ισορροπίες αυτού του κόσμου. Κινεί τα γρανάζια. Κι όπως σ’ όλα τα κοινωνικά στρώματα, έτσι κι εκεί υπάρχουν καλοί και κακοί άνθρωποι. Υπάρχουν οικογένειες της μεσαίας τάξης που ζουν τίμια και σωστά, κι άλλες που τις διέπουν η απληστία και η ρηχότητα. Όμως είμαι υποστηρικτής αυτής της τάξης. Δεν μπορώ την ψευτοεπαναστατική αλαζονεία των καλλιτεχνών απέναντί της. Οι καλλιτέχνες είναι εκείνοι που κατέχουν προνομιακές κοινωνικές θέσεις, τις οποίες δεν κέρδισαν, αλλά τους παραχωρήθηκαν λόγω ταλέντου – καλής τους τύχης, με άλλα λόγια. Επίσης, δεν έχω καμία ρομαντική αντίληψη για τα μέλη των κατώτερων κοινωνικά τάξεων, που τις περισσότερες φορές η έλλειψη παιδείας τούς καθιστά αμόρφωτους και ρατσιστές. Η μεσαία τάξη τουλάχιστον προσπαθεί. Συχνά, όσοι ανήκουν εκεί, δεν έχουν το ταλέντο ή το επιχειρηματικό πνεύμα για να προσφέρουν κάτι πιο αξιόλογο σ’ αυτόν τον κόσμο, αλλά τουλάχιστον είναι συμπαθείς. Κι έχουν και τους καλλιτέχνες απέναντί τους να τους κρίνουν, από μια υπεροπτική θέση βολεμένης ανωτερότητας. Εκείνοι γεννήθηκαν μ’ ένα χάρισμα και κατακρίνουν όλους όσους έχουν επωμιστεί τα καθημερινά και τα γήινα. Εκείνοι, βλέπετε, θα σώσουν τον κόσμο με την τέχνη τους. Τι απίστευτη γελοιότητα…»

*

[Από το βιβλίο Ο Γούντι Άλεν για τον Γούντι Άλεν, εκδόσεις Μεταίχμιο

*

Ευχαριστίες στον φίλο συγγραφέα Βαγγέλη Ραπτόπουλο > >

◉

©Caio Fonseca, oil on canvas

Έτσι που γυρίσαμε
γυαλίζουνε οι ράγιες στο σκοτάδι
απ’ την πολλή σιωπή
έτσι που γυρίσαμε
βρήκαμε τους εισπράκτορες σφαγμένους
και το πεντακοσάρικο για το εισιτήριο
θα μας περισσεύει
και τα τέσσερα χρόνια
γι’ αυτό που λέγαμε ζωή μας
θα μας λείπουν
έτσι που γυρίσαμε κ’ οι δρόμοι προχωράνε
τετραγωνίζοντας την άδεια πολιτεία
σε πένθιμους φακέλους
κι αυτός ο αστυφύλακας περνάει και χασμουριέται
Θεέ μου! ας μίλαγε τουλάχιστον αυτός
κι ας μου ζητούσε
——————————την ταυτότητά μου

[1952]

✳︎

[A’ δημοσίευση 26/11/2011 

◉

Άρης Αλεξάνδρου (24 Νοεμβρίου 1922 – 2 Ιουλίου 1978)
η αγάπη σκόνη και τ’ όνειρο καπνός

Σύντροφε, κοιμάσαι;
Ήθελα να μου πεις, ξέρεις καμιά σελίδα μαρξισμού
που να βουλιάζουν οι λέξεις στο χαρτί
σαν τη σιωπή μου
στις κόρες των ματιών της;

«Δεν ανήκω σε κανένα κόμμα και σε καμία πολιτική οργάνωση. Δεν είμαι μέλος καμιάς εκκλησίας. Δεν είμαι οπαδός καμιάς θρησκείας. Όπως το ‘χω ξαναπεί, δεσμώτης τήδε ίσταμαι, τοις ένδον ρήμασι πειθόμενος. Έχοντας περάσει από τα ξερονήσια και τις φυλακές, νιώθω πως είμαι συγκρατούμενος όχι μόνο με όσους υποφέρουν στα φασιστικά στρατόπεδα μα και με όσους βασανίζονται στο Αρχιπέλαγος Γκουλάγκ. Νιώθω αλληλέγγυος και συνυπεύθυνος με όσους αγωνίστηκαν, αγωνίζονται και θα αγωνίζονται εναντίον όλων των τυράννων. εστεμμένων και τραγιασκοφόρων, εναντίον όλων των δεσποτών, γαλονάδων και ρασοφόρων.»

[Άρης Αλεξάνδρου]

*

H φωτογραφία του Άρη Αλεξάνδρου είναι από τις Ψηφιοποιημένες Συλλογές Ε.Λ.Ι.Α.

[Α’ δημοσίευση 15/06/2016

◉

*

Διαβάστε όλα: [τα όνειρα καπνός]

*