[φωνές που έχουν ξεχάσει το όνομά τους·
01/01/2026 § Σχολιάστε
Ημιτελές Δώδεκα
photo ©stratos fountoulis
Θα έλεγε κανείς πως τα διαβάσματα, τα «ανώνυμα» πρόσωπα που δεν υπάρχουν παρά μόνο στη μνήμη του ίδιου του συγγραφέα/δημιουργού, λειτουργούν σαν υπόγειες παρουσίες: δεν κατονομάζονται, δεν εμφανίζονται ποτέ καθαρά, κι όμως διαμορφώνουν τη φωνή, το βλέμμα, ακόμη και τις σιωπές του έργου. Είναι σκιές που δεν ζητούν αναγνώριση, αλλά επιμένουν· μια εσωτερική βιβλιοθήκη από πρόσωπα, φράσεις και εμπειρίες που έχουν αφομοιωθεί τόσο βαθιά, ώστε παύουν να είναι «άλλοι» και γίνονται μέρος του ίδιου του λόγου. Ανασαίνουν ανάμεσα στις λέξεις. Είναι φωνές που έχουν ξεχάσει το όνομά τους, βλέμματα που πέρασαν και έμειναν, ίχνη μιας άλλης ζωής που έγινε μνήμη και μετά λόγος. Το έργο δεν γράφεται ποτέ μόνο από έναν — γράφεται από όλους όσοι χάθηκαν μέσα του. Όλα. Τα πάντα· σ’ ένα μεγάλο δημιούργημα αφομοιώνονται· μετασχηματίζονται. Το έργο γεννιέται σε έναν χώρο όπου η μνήμη προηγείται της πρόθεσης. Εκεί συσσωρεύονται διαβάσματα και πρόσωπα που δεν έχουν πια όνομα, ως ίχνη τρόπου: ένας ρυθμός σκέψης, μια χειρονομία λόγου, μια αδιόρατη στάση απέναντι στον κόσμο. Αυτές οι παρουσίες δεν λειτουργούν ως πηγές αλλά ως συνθήκες δυνατότητας του έργου. Η δημιουργία δεν αναπαράγει ό,τι θυμάται· μιλά από εκεί όπου η μνήμη έχει ήδη μετατραπεί σε μορφή.
◉
[τα μυρμήγκια παραμένουν διχασμένα, και γι’ αυτό παραμένουν εύκολη λεία·
30/12/2025 § Σχολιάστε
Το χαμένο μήνυμα
Ο μέρμηγκας είχε από αμνημονεύτων χρόνων πολλούς εχθρούς, και επειδή είναι μικρούλης αλλά δραστήριος και καταστροφικός, έχουν γίνει πάμπολλες σφαγές ανάμεσά τους.
Δεν είναι μόνο τα πουλιά οι εχθροί του, υπάρχει και αυτός ο μυρμηγκοφάγος που ζει σχεδόν αποκλειστικά από αυτόν, αμ η σαρανταποδαρούσα παραμονεύει σε κάθε ευκαιρία για να του επιτεθεί;
Ορισμένα από τα μυρμήγκια σκέφτηκαν ότι θα ήταν καλό να συγκεντρωθούν και να συζητήσουν πώς θα μπορούσαν να βρουν ασφαλείς τρόπους ώστε να προστατεύονται αποτελεσματικότερα από εχθρούς.
Όταν όμως συγκεντρώθηκαν, υπήρχε μεγάλη ποικιλία απόψεων ανάμεσά τους. Υπήρχαν Κόκκινα Μυρμήγκια, Μαύρα, Γκρίζα, Ασημένια και πολλά άλλα είδη.
Κάθε είδος είχε τις δικές του ιδέες και η συζήτηση έγινε τόσο συγκεχυμένη, ώστε δεν μπορούσαν να καταλήξουν σε καμία συμφωνία.
Μερικά πίστευαν ότι έπρεπε όλοι να κρυφτούν σε μια τρύπα στο έδαφος· άλλοι ήθελαν να χτίσουν ένα μεγάλο σπίτι πάνω από το έδαφος· άλλοι πάλι επιθυμούσαν να ζήσουν στα δέντρα· και κάποιοι μάλιστα ήθελαν να αποκτήσουν φτερά και να πετάξουν μακριά.
Κάθε ομάδα ενεργούσε ξεχωριστά και δεν αποφάσιζαν τίποτα που να εξασφαλίζει την ασφάλεια όλων των ειδών.
Ο Βασιλιάς των Εντόμων άκουσε ότι δεν μπορούσαν να συμφωνήσουν και έτσι τους έστειλε το μυστικό της ενότητας και το μήνυμα ότι έπρεπε να συνεργάζονται.
Δυστυχώς όμως, επέλεξε τον Σκαθάρο ως αγγελιοφόρο του, και ο Σκαθάρος δεν έφτασε ποτέ στα Μυρμήγκια.
Έτσι, μέχρι και σήμερα, τα μυρμήγκια παραμένουν διχασμένα και γι’ αυτό παραμένουν εύκολη λεία πολλών εχθρών.
✳︎
[Νοτιοαφρικάνικο παραδοσιακό παραμύθι σε ελεύθερη απόδοση του αγριμολόγου, συλλέχθηκαν από ιθαγενείς της Νότιας Αφρικής. Αποτελούν μέρος της παραδοσιακής λαϊκής κληρονομιάς που μεταδιδόταν από γενιά σε γενιά.
◉
[Ένα κερί πετάει από κάθισμα σε κάθισμα·
29/12/2025 § Σχολιάστε
Επαμεινώνδας Χ. Γονατάς (1924-2006)
Βάλαν τις άσπρες γάτες τους να κοιμηθούν μές στα πανέρια. Οι ρυθμικές ανάσες τους φουσκώνουν τα ζαρωμένα χρωματιστά τραπεζομάντηλα που κρέμουνται στις άκρες των τραπεζιών βαριά από σκιές. Απομεινάρια πλούσιου δείπνου κείτονται στα πιάτα. Τα κεριά είναι σβηστά πάνω στους μπουφέδες σα χέρια υψωμένα ικετευτικά στην οροφή· ο ποντικός που θα τα φάει ξετρούπωσε απ’ τα υπόγεια κι ανεβαίνει λαφροπηδώντας τα σκαλιά.
✳︎
Το δάσος πάνω σε τέσσερεις ξύλινες ρόδες έφευγε μουγκρίζοντας σαν καταρράχτης ανάμεσα απ’ τα βουνά.
✳︎
Αυτό το παραγιωμισμένο μπαούλο, όσο και να πέφτω πάνω του βαρύς, δεν καταφέρνω να το κλείσω. Ένα κομμάτι κίτρινο ύφασμα περισσεύει ολόγυρα, μια μέλισσα πιασμένη απ’ το ποδάρι σβουρίζει, ένα λουλούδι μου γνέφει απ΄την κλειδαριά· ξεχνιέμαι και του μιλάω ώρες.
✳︎
Στην σκηνή σβήσαν τα φώτα. Η αίθουσα άδειασε. Ένα κερί πετάει από κάθισμα σε κάθισμα.
✳︎
[από τη συλλογή Η Κρύπτη, Κείμενα, Αθήνα 1979
◉
[Κανένα φως δεν παρασύρουν προς το μέρος τους·
28/12/2025 § Σχολιάστε
Μαρία Λαϊνά (1947 – έφυγε σαν χτες 27 Δεκ. 2023)
IV
Υπάρχουν άνθρωποι που μόνο περιμένουν
Δεν είναι ποιητές
Δεν έγιναν ποτέ επαναστάτες
Κανένα φως δεν παρασύρουν προς το μέρος τους
Και πού και πού ένα κομμάτι σύννεφο
Περνάει πάνω απ’ την καρδιά τους
Και την κρύβει
[Από τη συλογή, Αλλαγή Τοπίου, Κέδρος, 1974
*
Πράγματα ανύπαρκτα
Ο χειρότερος εφιάλτης είπε
φαντάσου, είπε, να μάθεις ξαφνικά
εκεί που κάθεσαι, να μάθεις
να σου πουν δηλαδή αυτοί οι καριόληδες
ότι οι πιο πολύτιμες στιγμές σου
τα μέρη και οι άνθρωποι
δεν έχουν φύγει
ούτε πεθάνει
αλλά, χειρότερα,
δεν έχουν υπάρξει ποτέ
κόλαση, είπε
αυτό είναι κόλαση·
αλλά και τώρα πάλι βλέπω πράματα ανύπαρκτα
εκεί που κάθομαι τα βλέπω, καταλαβαίνεις;
πέφτω στον πειρασμό να φαντάζομαι.
Τι βλέπεις; είπα, πες μου κάτι ανύπαρκτο
που βλέπεις
να είπε, έναν τάρανδο
να κατεβαίνει τον δρόμο
και περασμένο στο αυτί του ένα σκουλαρίκι
α, είπα, εντάξει,
αυτό υπάρχει!
*
[Από τη συλλογή Ό,τι έγινε, Πατάκης, 2020
