[οι Επαγγελματίες_5: Έμποροι·
19/06/2025 § 1 σχόλιο
[Η πρώτη Ιρανή υπουργός που εκτελέστηκε γιατί αρνήθηκε να φορέσει hijab·
18/06/2025 § Σχολιάστε
Ζητήματα ελευθερίας
Farrokhroo Parsa: «Δεν πρόκειται να γυρίσω πίσω στην ιστορία»
Στις 8 Μαΐου 1980, εκτελέστηκε διά πυροβολισμού μία γυναίκα που πραγματοποίησε ένα ασυγχώρητο έγκλημα για τους Ισλαμιστές του Ιράν. Τόλμησε να παλέψει για την ισότητα των φύλων, να δώσει θάρρος σε όλες εκείνες που είδαν τα δικαιώματά τους να χάνονται από τη μία μέρα στην άλλη και να παρέχει σε κάθε πολίτη πρόσβαση στη μόρφωση. Είχε το θράσος, επιπλέον, να πει «όχι» στη hijab. Καταδικάστηκε σε θάνατο επειδή «έσπειρε το μίσος στη Γη και πάλεψε ενάντια στο Θεό».
Η Farrokhroo Parsa ήταν γιατρός, εκπαιδευτικός και βουλευτής. Έγινε η πρώτη γυναίκα υπουργός της ιρανικής κυβέρνησης, όταν ανέλαβε το Υπουργείο Παιδείας επί πρωθυπουργίας του Amir Abbas Hoveida. Υπέρμαχος των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, πάλεψε σκληρά για την ενδυνάμωση των γυναικών. Ύψωσε τη φωνή της σε μία εποχή που πολλές το είχαν ανάγκη και λιγότερες το τόλμησαν, ενώ πλήρωσε με το υπέρτατο τίμημα: Την ίδια της τη ζωή.
Η μητέρα της, Fakhr-e Afagh, αρθρογραφούσε για το γυναικείο περιοδικό Jahan-e Zan (Ο Κόσμος της Γυναίκας), μιλούσε ανοιχτά για την ισότητα των φύλων και μαχόταν για το δικαίωμα των μικρών κοριτσιών στην εκπαίδευση. Οι απόψεις της θεωρούνταν ιδιαίτερα ριζοσπαστικές και τράβηξαν τη προσοχή της συντηρητικής κυβέρνησης. Η οικογένεια, λοιπόν, απελάθηκε από την πρωτεύουσα στην πόλη Qom. Εκεί, η έγκυος Afagh τέθηκε σε κατ’ οίκον περιορισμό. Λίγο αργότερα, στο σπίτι αυτό έφερε στον κόσμο τη Farrokhroo.
Μεγάλωσε γνωρίζοντας πως δεν αξίζει τίποτα λιγότερο από τους άνδρες. Σπούδασε ιατρική κι έγινε καθηγήτρια βιολογίας στο Λύκειο Jeanne d’Arc της Τεχεράνης. Μαθητής της, μάλιστα, ήταν Farah Diba, που αργότερα έμεινε στην ιστορία ως Βασιλιάς Mohammad Reza Pahlavi.
Το 1963, η Parsa κατάφερε να μπει στη Βουλή κι έφερε στο Ιράν το κίνημα των σουφραζέτων. Ήταν, επίσης, η ήρεμη δύναμη που καθοδηγούσε τον αγώνα για την καθιέρωση νόμων που εξασφάλιζαν την ισότητα των μελών της οικογένειας, ανεξαρτήτως φύλου. Το 1965, έγινε Υφυπουργός Παιδείας και, στις 27 Αυγούστου του 1968, ανέλαβε τη διοίκηση του Υπουργείου. Ήταν η πρώτη φορά στην ιστορία της χώρας που μία γυναίκα κατακτούσε τέτοια θέση.
Μέχρι το 1979, το Ιράν θεωρούταν ένα από τα πιο ανεπτυγμένα έθνη του κόσμου. Εκείνη τη χρονιά, όμως, ξέσπασε η επανάσταση – μία επανάσταση που γύρισε τους Ιρανούς χρόνια πίσω, επαναφέροντας τη Σαρία. Η hijab έγινε υποχρεωτική σε δημόσιους χώρους, οι διαζευγμένοι πατέρες έπαιρναν αυτόματα την επιμέλεια του πρωτότοκου παιδιού και οι γυναίκες έχασαν θεμελιώδη δικαιώματα.
Η Farrokhroo, ήταν μία από τις πολλές που πάλεψαν ενάντια στις αλλαγές αυτές.
«Η συνωμοσία της σιωπής πρέπει να τελειώσει εδώ. Με τη σιωπή και την απάθειά μας, παραμένουμε αδύναμοι και ηττημένοι. Πώς θα συγχωρέσουμε και θα ξεχάσουμε αυτούς που δε σταματούν να σκοτώνουν;», έλεγε.
Όπως είναι επόμενο, συνελήφθη από το Επαναστατικό Δικαστήριο και τον επικεφαλής Ayatollah Khalkali. Αντιμετώπισε μία σειρά κατηγοριών, αναμεσά τους η ενθάρρυνση των αθλητριών να φορούν σορτς κατά τη διάρκεια των αγώνων, αλλά και των γυναικών να συμμετάσχουν στην πολιτική – κάτι που ο Ayatollah θεωρούσε συνώνυμο της πορνείας. Φυλακίστηκε, υπέφερε, αλλά δε λύγισε στιγμή.
«Είμαι γιατρός, δε φοβάμαι το θάνατο. Ο θάνατος είναι μονάχα μια στιγμή, τίποτα άλλο. Είμαι προετοιμασμένη να τον δεχθώ με ανοιχτές αγκάλες, παρά να καλυφθώ», ήταν τα τελευταία λόγια που έγραψε στα παιδιά της από το κελί της. «Δεν πρόκειται να προσκυνήσω όλους εκείνους που περιμένουν να πάρω πίσω πενήντα χρόνια αγώνων για την ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών. Δεν πρόκειται να φορέσω hijab και να γυρίσω πίσω στην ιστορία.»
*
[πάνω από τις άυλες συνήθειες ηρώων·
18/06/2025 § Σχολιάστε
Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ (1939-2020)
Η ουλή – La cicatrice
Αντί γι’ αστέρι μια ουλή έλαμπε πάνω απ’ τη γέννησή μου·
οι πόνοι που δοκίμαζα στο απηχτό μου σώμα
πίσω με σπρώχναν στο σκοτάδι της αρχής,
μπουσούλαγα στο τίποτα, τα δάχτυλα μικρούτσικα
κρατάγανε το θάνατο, μαύρο γυαλιστερό παιχνίδι.
Δε θυμάμαι πως έγινε κι άνθισα σε πληγή
πως έμαθα να ισορροπώ ανάμεσα στο πύο
και στα ανοιχτά μου μάτια,
μα εκεί που η μάνα μου λογάριαζε πως σαν το φύλλο στο νερό
θα μ’ έπαιρνε αταξίδευτη το ρέμα του θανάτου, με είδε αναπάντεχα να βγαίνω απ’ τα σκοτάδια.
Ποιος ξέρει μέσα σε μια νύχτα τι ανταλλαγές έγιναν,
τί έδωσα, τί πήρα, από τί παραιτήθηκα,
τί υποσχέθηκα και με κράτησε για υπηρέτριά της
η ζωή…
Ήταν εκβιασμός, συμφωνία, απειλή,
να είμαι ευγνώμων θα έπρεπε για το πετσοκομμένο δώρο της ύπαρξης ή εκδικητική ; Να κοιτάω ψηλά
με είχανε διατάξει ή χαμηλά στη ρίζα της συγγνώμης ;
Ποιάς συγγνώμης, γιατί ; Ποιο ήταν το βάρος
το τόσο ασήκωτο που πριν καν ξεκινήσω
με είχε εξουθενώσει ή μήπως άλλο φορτίο ανάλαβα
και κούτσα κούτσα θα το πήγαινα ως το τέλος ;
Έζησα και άρχισα να παίζω.
Μ’ εμπιστοσύνη στηριζόμουνα στο μηχάνημα
κι ανέβαινα τις σκάλες.
Στο πατάρι έστησα το βασίλειο των ονείρων μου από κομμένα φιγουρίνια· Φλωρεντία την έλεγα
τη μαγική μου πόλη, κυρίες λεπτεπίλεπτες και κύριοι με καπέλο.
Στην πορτούλα δίπλα ήταν το καζανάκι του μπάνιου,
που ξέσπαγε πού και πού σαν κεραυνός
πάνω από τις άυλες συνήθειες των ηρώων μου.
Από κάτω ανέβαινε η ζέστα του κόσμου τούτου, η κουζίνα ολόκληρη με μυρωδιές, θορύους γνώστούς, σπιτικές φωνές : Τι ώρα είναι ; Καθάρισες πατάτες ;
Η κουζίνα και η χάρτινη μου φαντασία, τόσο νωρίς λοιπόν χαράζονται οι πόλοι ;
✳︎
Το κόκκινο φεγγάρι
Πίσω απ’ τους μουντούς μπερντέδες των δέντρων
-κάτι στο χώμα ανάμεσα στη βίαιη γονιμότητα και στο σάπιο κρέας- κόκκινο το φεγγάρι ανεβαίνει σαν φόβος πια και μόνο.
Ο σκύλος, με το στομάχι του βαρύ απ’ όλη την τρυφερότητα
της άσπορης καρδιάς μου, αδειάζει τα σωθικά του στο μαύρο χώμα.
Το σπίτι μουγκό, φιμωμένο με γάζες-ενοχές, γάζες-μνήμες·
ξανθές γυναίκες χαμογελούν και χάνονται κάτω από πεσμένους σοβάδες. Άντρες γυμνοί μελαγχολούν στο άδειο της νύχτας.
Όλα ανασαίνουν βαριά σαν να’ χαν καταπιεί το κώνειο
κι η παραλυσία να προχωρούσε αργά, όπως το ασημένιο φώς
στις πλάκες.
Ξαφνικά σαν μπουντρούμι φαίνεται η ζωή
κι η κάθε εποχή ν’ αρχίζει μια νέα, τη δικιά της καταστροφή.
Μες’ απ’ τον άλογο πόνο του ζώου, τρεμουλιαστή ανέβαινε η ώρα·
σπάνια είχε ποτέ κανείς τόση μικρή ελπίδα.
Μύρισαν δάκρυα τα χόρτα κι όπως έμπαινε μια άνοιξη
κάπου… από κάπου, το πεύκο, στο σκοτεινό του μέλλον βυθισμένο, ελάχιστ’ από τους κίτρινους ανθούς θελγόταν.
Κάποιος άνεμος σηκώθηκε βάρβαρος
σαν βιαστικός εραστής χωρίς φαντασία
κι όλα τα ποιήματα που είχα ακούσει στη ζωή μου
ξανάρχονταν από μακριά να με κηδέψουν.
Κι ήταν σαν να ταξίδευα με τρένο,
ν’ άφηνα πίσω μου τη γη κάποιου κεφιού
και να’ μπαίνε το σώμα μου σε μελανό δρυμό.
Έφταιγε ο σκύλος που υπόφερε, έφταιγαν κι εκείνα τα ποιήματα,
πού σαν φαντάσματα τριγύριζαν στον κήπο·
αλλιώς τα ήξερα, όταν ένας άγγελος, που θα’ χει κιτρινίσει πιά,
τα σκέπαζε με δάχτυλα μακριά κι έχυνε
μια άλιωτη μυρωδιά στα πρόσκαιρα στιχάκια.
Τώρα μοιάζει με παραίσθηση πώς πράγματα αιώνια
σαν τις πέτρες, στις ρομαντικές σκηνές της ζωής μας, καταδέχτηκαν να παίξουν ένα ρόλο. Ανάτειλε ο φόβος
μια κόκκινη σήψη. Λές : έχει προχωρήσει
κι εσύ έχεις κλείσει τα μάτια.
in Επίλογος Αέρας
*
◉
[και οι ένθεες με λόγια επωδές φέρνουν απόλαυση και διώχνουν τη λύπη·
17/06/2025 § Σχολιάστε
Γοργίας ο Λεοντίνος (485 – 377 π.χ.)
8. […] μέγας δυνάστης ο λόγος, που με σώμα ασήμαντο και αθέατο έργα θεϊκά επιτελεί· γιατί μπορεί και τον φόβο να καταπαύσει και τη λύπη να διώξει και χαρά να προσκαλέσει και τον οίκτο να αυξήσει. Έτσι έχουν τα πράγματα και θα το αποδείξω.
9. Πρέπει όμως να το αποδείξω στους ακροατές και με τη θεωρία. Την ποίηση όλη τη θεωρώ και την ονομάζω έμμετρο λόγο χάρη σε αυτήν οι ακροατές κυριεύονται από φόβο τρομερό και οίκτο όλο δάκρυα και τέρπονται με τους θρήνους και η ψυχή παθαίνει με τα λόγια όσα ευχάριστα ή δυσάρεστα παθαίνουν άνθρωποι ξένοι. Ας περάσω τώρα από τον ένα λόγο στον άλλο.
10. Και οι ένθεες με λόγια επωδές φέρνουν απόλαυση και διώχνουν τη λύπη· γιατί όταν ενώνεται η δύναμη της επωδής με τη γνώμη της ψυχής γοητεύει και την πείθει και τηνν μεταβάλλει με τη μαγεία της. Έχουν δε επινοηθεί δύο τέχνες της γοητείας και της μαγείας, πού συνίσταται στις πλάνες της ψυχής και στην εξαπάτηση της γνώμης.
11. Πόσοι και πόσοι δεν έπεισαν και δεν πείθουν τόσους για τόσα πολλά πλάθοντας κάποιον λόγο ψευδή! Γιατί αν όλοι είχαν για όλα, και για τα περασμένα μνήμη και για τα παρόντα αντίληψη και για τα μέλλοντα γνώση, δεν θα είχε την ίδια δύναμη να εξαπατά ο λόγος· τώρα, όμως, ούτε να θυμόμαστε τα περασμένα, ούτε να αντιλαμβανόμαστε το παρόν, ούτε να προβλέπουμε το μέλλον είναι εύκολο. Επομένως, για τα περισσότερα οι περισσότεροι σύμβουλοι της ψυχής έχουν τη γνώμη. Η γνώμη, όμως, καθώς είναι απατηλή κι αβέβαιη, απατηλές κι αβέβαιες επιτυχίες δίνει σε όσους τη συμβουλεύονται.
12. Ποιά, λοιπόν, αιτία μας εμποδίζει να θεωρήσουμε ότι η Ελένη κυριεύθηκε από τα λόγια χωρίς να το θέλει, όπως ακριβώς αν με τη βία την είχανε αρπάξει; Παρασέρνει τον νού η πειθώ· γιατί αν και δεν έχει της ανάγκης τη μορφή, έχει, όμως, τη δύναμή της. Ο λόγος, δηλαδή, πείθοντας την ψυχή που πείθει, την αναγκάζει να πιστέψει στα λόγια και να ακολουθήσει τα έργα. Αυτό λοιπόν, που πείθει αδικεί, επειδή εξαναγκάζει, ενώ αυτή πιυ πείσθηκε κακολογείται άδικα, επειδή εξαναγκάσθηκε.[…]
*
[Γοργίας, Ελένης Εγκώμιον, εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου, 1998
αγριμολογος 