αγριμολογος

[αντίθετα με τον Κρέοντα, κανείς δεν απαγόρευσε την ταφή των νεκρών των Τεμπών·

20/03/2025 § Σχολιάστε

Φωτο από Καθημερινή: Το τατουάζ στο χέρι της Μαρίας Καρυστιανού πιθανότατα παραπέμπει στις ψυχές που πέταξαν ψηλά. Οι συγγενείς των θυμάτων, σύμφωνα με τον Στέλιο Ράμφο, παρουσιάζουν αντίστοιχη με την Αντιγόνη συναισθηματική συγκέντρωση στην τύχη και την τιμή των δικών τους: Ζητούν επίμονα να μάθουν, συσπειρώνονται, γράφουν τα ονόματα, όμως σέβονται τις ψυχές των θυμάτων και δεν συνθηματολογούν, ούτε φωνασκούν. Με τον πόνο τους πλάθουν κάτι άλλο. [ΙΝΤΙΜΕ / ΘΩΜΑΪΣ ΑΝΤΩΝΙΑΔΗ]

η βλακεία και η ανικανότητα υπερέχουν του ενδεχόμενου δόλου

Αξίζει να διαβάσουμε το άρθρο του Τάκη Θεοδωρόπουλου στην Καθημερινή 18.3.2025

Αγαπητέ φίλε Στέλιο, διάβασα, όπως πάντα με πολύ μεγάλο ενδιαφέρον, το κείμενό σου στην κυριακάτικη «Κ» για τον Κρέοντα και την Αντιγόνη. Εξάλλου και εσύ και εγώ ενίοτε συναντιόμαστε στην επικαιρότητα της σκέψης των τραγικών. Και τι πιο επίκαιρο από το έργο του Σοφοκλή μετά το τραγικό δυστύχημα των Τεμπών και τη σύγκρουση ανάμεσα στην πολιτική εξουσία και στις ιερές εθιμικές επιταγές τις οποίες υποστηρίζει η νεαρή πριγκίπισσα της Θήβας. Παρ’ όλ’ αυτά θα μου επιτρέψεις να κάνω μερικές παρατηρήσεις. Ο Κρέων απαγορεύει την ταφή του Πολυνείκη, όμως κανείς δεν απαγόρευσε την ταφή των νεκρών των Τεμπών. Εκτός αν δεχθούμε τη συμβολική απαγόρευση της συγκάλυψης. Δεν τη συμμερίζομαι. Εξακολουθώ να υποστηρίζω ότι η βλακεία και η ανικανότητα υπερέχουν του ενδεχόμενου δόλου. Η Αντιγόνη θέλει να θάψει τον αδελφό της υπερασπιζόμενη το οικογενειακό και θεϊκό δίκαιο. Ο Κρέων τής το απαγορεύει υπερασπιζόμενος τους νόμους της πόλης. Νόμοι που τους έχει αποφασίσει ο ίδιος, όμως κι αυτοί τελούν υπό την προστασία των θεών. Γράφεις ότι η Αντιγόνη είναι η ελευθερία ενώ ο Κρέων είναι ο καταναγκασμός. Θα έλεγα πως και ο ένας και η άλλη υπερασπίζονται κάποιον καταναγκασμό. Και ο Κρέων υπερασπίζεται την πολιτική ελευθερία. Αυτή για τον άνθρωπο του 5ου αιώνα δεν υπήρχε έξω από την οργανωμένη πόλη. Και ο Κρέων προσπαθεί να αποκαταστήσει τη νομιμότητα στη Θήβα μετά τον εμφύλιο ανάμεσα στους δύο αδελφούς, τον Ετεοκλή και τον Πολυνείκη, θύματα της κατάρας του Οιδίποδα. Κοινώς, παλεύει για να διασφαλίσει την ελευθερία των πολιτών. Μην ξεχνάμε ότι ο Σοφοκλής επιφυλάσσει και για τον Κρέοντα και για την Αντιγόνη άσχημο τέλος. Τραγικός ήταν ο άνθρωπος, δεν ήταν διαφωτιστής. «Πολλά τα δεινά κουδέν ανθρώπου δεινότερον πέλει».

Δεν χωράει αμφιβολία πως η Αντιγόνη γοητεύει. Μια παρθένα πριγκίπισσα που ο πανίσχυρος Κρέων την αντιμετωπίζει ως απειλή δείχνει, αν μη τι άλλο, ότι το γυναικείο φύλο είχε μια διόλου αμελητέα κοινωνική δύναμη. Το πένθος της είχε πολιτική αξία. Οπως και στον δικό μας κόσμο το πένθος έχει πολιτική αξία. Και η πολιτική του αξία διαφέρει από τα υδραυλικά της κυβέρνησης και τους ανασχηματισμούς επειδή αγγίζει την κοινωνική ευαισθησία.

Φίλε Στέλιο, δεν μπορώ να διαφωνήσω μαζί σου. Η κυβέρνηση υποτίμησε το βάρος του πένθους με αποτέλεσμα σήμερα να είναι αντιμέτωπη με μια πλημμυρίδα που δεν απειλεί μόνον την ίδια. Απειλεί και όσους ευελπιστούν να την εκτρέψουν προς όφελός τους. Είναι κάτι σαν την εκτροπή του Αχελώου. Ο Κρέων κατάλαβε αμέσως τον κίνδυνο και αντέδρασε άμεσα. Οχι με τον τρόπο που εμείς θα θέλαμε. Αλλιώς δεν θα είχαμε τραγωδία, θα είχαμε κωμειδύλλιο.

[τέχνης τεχνάσματα·

18/03/2025 § Σχολιάστε

[…] Αν όμως για μας ο Κάμπος είναι μια βιογραφία, για τον Πεσσόα υπήρξε ένα λογοτεχνικό τέχνασμα. Ένα τέχνασμα και ένα υφολογικό μητρώο όπως όλοι οι άλλοι ετερώνυμοι, έστω κι αν διαθέτει μια δύναμη και μια πολυπλοκότητα που οι άλλοι ετερώνυμοι δεν διαθέτουν. Γιατί αν ο Αλμπέρτο Καέιρο και ο Ρικάρντο Ρέις (ο πρώτος, ο «Δάσκαλος», ένα είδος ποιητή-γκουρού που αναλογίζεται τη Φύση· ο δεύτερος, ένας νεοκλασικός πεσιμιστής ανάμεσα στον Οράτιο και τον Λεοπάρντι) είναι δύο ποιητικές φιγούρες που θα μπορούσαν να τοποθετηθούν σε οποιαδήποτε εποχή και σε οποιοδήποτε γεωγραφικό πλάτος, με τον Αλβάρο ντε Κάμπος ο Πεσσόα έζησε την πρωτοπορία: με άλλα λόγια, χάρη σ’ αυτόν, ο Πεσσόα συμμετείχε ως στρατευμένος λογοτέχνης στην κουλτούρα της εποχής του.

Ο Κάμπος δεν είναι μονάχα ένα πλάσμα που δημιουργεί, οπως οι άλλοι ετερώνυμοι, αλλάν ένα πλάσμα που λειτουργεί σε ένα συγκεκριμένο πολιτισμικό πλαίσιο: είναι ένα πλάσμα το οποίο προβάλλεται στην Ιστορία. Ο Κάμπος, επομένως, δεν σηματοδοτεί απλώς μια αυτοανάλυση· σηματοδοτεί επίσης έναν προβληματισμό και μια αποξένωση. Κατά μια περίεργη και ασυνήθιστη σύμπτωση, ο Πεσσόα έζησε την ιστορική πρωτοπορία και ταυτόχρονα, μέσω του Κάμπος, έδωσε ένα κριτικό πορτρέτο της από τα μέσα. Τοπ τυπικό πορτρέτο του πρωτοπόρου ποιητή, με τα χαρακτηριστικά του οποίου θα μπορούσαμε να φτιάξουμε μέχρι και απογραφικό δελτίο[…]

✳︎

[ από Antonio Tabucchi, Η νοσταλγία του πιθανού. Γραπτά για τον Φερνάντο Πεσσόα, μετάφραση Ανταίος Χρυσοστομίδης, εκδόσεις Άγρα

◉

[νυχτερίδες προστατεύουν βιβλιοθήκη·

17/03/2025 § Σχολιάστε

photo: agrimologos

Γνωρίζατε ότι υπάρχει βιβλιοθήκη στην Πορτογαλία όπου χρησιμοποιούνται νυχτερίδες για την προστασία των βιβλίων; Οι νυχτερίδες τρώνε έντομα που μπορεί να βλάψουν παλιά βιβλία.

Στην καρδιά του Πανεπιστημίου της Coimbra, ενός από τα παλαιότερα εκπαιδευτικά ιδρύματα στην Ευρώπη, βρίσκεται η Βιβλιοθήκη Joanina, ένας πραγματικός θησαυρός γνώσης και μπαρόκ αρχιτεκτονικής. Αυτή η μοναδική βιβλιοθήκη δεν είναι μόνο ένας εντυπωσιακός χώρος με τον πολυτελή σχεδιασμό της, αλλά και με μια ασυνήθιστη μέθοδο προστασίας των βιβλίων: μια αποικία νυχτερίδων ζει μέσα στη βιβλιοθήκη για πάνω από δύο αιώνες!

Τη νύχτα, οι νυχτερίδες αναδύονται από τα τεράστια σκαλιστά ξύλινα ράφια και αρχίζουν να πετάνε ανάμεσα στα παλιά βιβλία, τρέφοντας με έντομα που μπορεί να βλάψουν τις εύθραυστες σελίδες των ιστορικών τόμων. Αυτοί οι μικροί φύλακες βιβλίων παίζουν ουσιαστικό ρόλο στη διατήρηση πολύτιμων συλλογών εξαλείφοντας φυσικά τα παράσιτα χωρίς τη χρήση χημικών που θα μπορούσαν να βλάψουν ευαίσθητα υλικά.

Για την προστασία των ξύλινων επίπλων και των επιφανειών της βιβλιοθήκης από περιττώματα νυχτερίδας, το προσωπικό καλύπτει τα τραπέζια ανάγνωσης με ειδικό δέρμα στο τέλος κάθε μέρας. Το πρωί, η βιβλιοθήκη καθαρίζεται προσεκτικά και η ζωή συνεχίζεται σε αυτό το ιερό μάθησης.

Η Βιβλιοθήκη Ιωάννινα φιλοξενεί περίπου 60.000 τόμους, συμπεριλαμβανομένων σπάνια χειρόγραφα, βιβλίων του 17ου-18ου αιώνα και έργα ανεκτίμητης αξίας. Χάρη στις νυχτερίδες, αυτοί οι λογοτεχνικοί θησαυροί διατηρούνται σε άριστη κατάσταση και αυτή η ασυνήθιστη συνεργασία μεταξύ ανθρώπου και φύσης συνεχίζει να συναρπάζει επισκέπτες από όλο τον κόσμο.

Λοιπόν… αν ποτέ φτάσετε στην Coimbra, μη χάσετε την ευκαιρία να δείτε αυτή τη μοναδική βιβλιοθήκη με τα δικά σας μάτια, όπου ιστορία, αρχιτεκτονική και φύση συνεργάζονται! [πηγή: fcbk >]

✳︎

Διαβάστε επίσης:
1. In This Beautiful Library, Bats Guard the Books
The winged residents have been lurking in the stacks since the 18th century.

2. The Bats in Portuguese libraries
In the Portuguese libraries, the bats actually serve a very specific purpose. At the University of Coimbra in central Portugal, there are bats in the library. They swoop through the stacks, snapping up bugs as they go. It’s one of two 18th-century Portuguese libraries where bats are welcome guests, allowed to stay for the bug-eating — and, by extension, manuscript-preserving — services they provide. And visitors to Portugal can see them for themselves.

◉

[στιγμές ηρεμίας και θαλπωρής·

16/03/2025 § Σχολιάστε

Υπάρχει κάτι βαθιά τρυφερό και γαλήνιο στην εικόνα μιας οικογένειας ελεφάντων που κοιμάται. Οι ελέφαντες, αυτά τα μεγαλοπρεπή και συναισθηματικά πλάσματα, έχουν ισχυρούς δεσμούς μεταξύ τους. Κοιμούνται κοντά ο ένας στον άλλο, συχνά ακουμπώντας τα σώματά τους, σαν να εξασφαλίζουν μια αίσθηση ασφάλειας και εγγύτητας.

Οι νεαροί ελέφαντες μπορεί να ξαπλώνουν εντελώς κάτω, ενώ οι μεγαλύτεροι μερικές φορές μένουν όρθιοι, σε μια παράξενη ηρεμία που μοιάζει σχεδόν ιερή.

Βαθιά ανθρώπινη εικόνα (κι εμείς οι άνθρωποι θηλαστικά είμαστε), νιώθουμε, ως πλάσματα, την ανάγκη να ανήκουμε κάπου, να προστατεύουμε και να προστατευόμαστε, να βρίσκουμε μια στιγμή ηρεμίας και θαλπωρής, μέσα στην αχανή απεραντοσύνη του κόσμου.