αγριμολογος

Sepia XIX

δεν περνά λέει ο καναπές από το παράθυρο από εκεί μόνο η ζωή μου περνά και φεύγει τόνισε με λυγμούς και το δάπεδο γέρνει προς τα εκεί κάνοντας την ντουλάπα να κουνά επικίνδυνα σε κάθε άνοιγμα της πόρτας τα πράγματά μου αχ τα έπιπλά μου που με τόσο κόπο αγόρασα και χάρηκα τώρα συντρίμμια και τα ρούχα πεταμένα εδώ κι εκεί με τι όρεξη να τα τακτοποιήσω κι εγώ άνθρωπος είμαι ξέρεις και σε μισή ώρα έχω να δω πρόσωπα σημαντικά δεν έχω δυνάμεις που να βρω το κουράγιο έχω και τις κουρτίνες πως τις κρεμάνε και που είναι η σκάλα που την έβαλαν· είμαι μια ξεφούσκωτη μαξιλάρα· έτσι νιώθω· έτσι.

*

[Στράτος Φουντούλης, Σημειωματάριο βαρύτητας, πεζά και άλλα, ΑΩ εκδόσεις 2021

◉

[…] Άν έφευγε, αύριο θά’ ταν κιόλας στην ανοιχτή θάλασσα και κοντά της ο Φρανκ· θα πλέαν προ το Μπουένος Άυρες. Οι θέσεις ήταν κρατημένες. Μπορούσε τώρα να οπισθοχωρήσει; ύστερα απ’ όσα έκανε γι’ αυτήν; Η στενοχώρια της έφερε σαν μια ναυτία· όλο το σώμα της ήταν παγωμένο και τα χείλια της κουνιόνταν σε μια σιωπηλή χωρίς λόγια προσευχής.

Μια καμπάνα χτυπούσε στη θέση της καρδιάς της.

Αισθάνθηκε τον Φρανκ να της σφίγγει το χέρι. «Έλα», είπε.

Όλες οι θάλασσες του κόσμου φουρτούνιασαν μές στην καρδιά της. Το χέρι του, το δικό της χέρι, την τραβούσε προς αυτή τη θάλασσα που θα την έπνιγε, θα την κατάπινε. Άρπαξε τη σιδερένια μπάρα με τα δυο της χέρια.

«Έλα», φώναξε ο Φρανκ.

Όχι, όχι, αυτό ήταν αδύνατον. Τα χέρια της σφίχτηκαν με μανία στο σίδερο. Από τα βάθη της θάλασσας που πλημμύριζε την καρδιά της, έστελνε σιωπηλές κραυγές αγωνίας.

Ο Φρανκ έσκυψε πάνω απ’ τη μπάρα και της φώναξε να τον ακολουθήσει.

«Έβελυν… Έβε…»

Τον έσπρωχναν, του φώναζαν να προχωρήσει, όμως αυτός αξακολουθούσε να την φωνάζει.

Γύρισε προς αυτόν ένα άσπρο ανέκφραστο πρόσωπο σαν ζώου αβοήθητου. Στα μάτια της δεν υπήρχε κανένα σημάδι, ούτε έρωτα, ούτε αποχαιρετισμού, ούτε καν αναγνώρισης.

*

[Τζέημς Τζόυς, Δουβλινέζοι ―Το τέλος του διηγήματος «Έβελυν». μτφρ.: Μαντώ Αραβαντινού, εκδόσεις Ηριδανός, 1977

◉

[…] Αν όμως για μας ο Κάμπος είναι μια βιογραφία, για τον Πεσσόα υπήρξε ένα λογοτεχνικό τέχνασμα. Ένα τέχνασμα και ένα υφολογικό μητρώο όπως όλοι οι άλλοι ετερώνυμοι, έστω κι αν διαθέτει μια δύναμη και μια πολυπλοκότητα που οι άλλοι ετερώνυμοι δεν διαθέτουν. Γιατί αν ο Αλμπέρτο Καέιρο και ο Ρικάρντο Ρέις (ο πρώτος, ο «Δάσκαλος», ένα είδος ποιητή-γκουρού που αναλογίζεται τη Φύση· ο δεύτερος, ένας νεοκλασικός πεσιμιστής ανάμεσα στον Οράτιο και τον Λεοπάρντι) είναι δύο ποιητικές φιγούρες που θα μπορούσαν να τοποθετηθούν σε οποιαδήποτε εποχή και σε οποιοδήποτε γεωγραφικό πλάτος, με τον Αλβάρο ντε Κάμπος ο Πεσσόα έζησε την πρωτοπορία: με άλλα λόγια, χάρη σ’ αυτόν, ο Πεσσόα συμμετείχε ως στρατευμένος λογοτέχνης στην κουλτούρα της εποχής του.

Ο Κάμπος δεν είναι μονάχα ένα πλάσμα που δημιουργεί, οπως οι άλλοι ετερώνυμοι, αλλάν ένα πλάσμα που λειτουργεί σε ένα συγκεκριμένο πολιτισμικό πλαίσιο: είναι ένα πλάσμα το οποίο προβάλλεται στην Ιστορία. Ο Κάμπος, επομένως, δεν σηματοδοτεί απλώς μια αυτοανάλυση· σηματοδοτεί επίσης έναν προβληματισμό και μια αποξένωση. Κατά μια περίεργη και ασυνήθιστη σύμπτωση, ο Πεσσόα έζησε την ιστορική πρωτοπορία και ταυτόχρονα, μέσω του Κάμπος, έδωσε ένα κριτικό πορτρέτο της από τα μέσα. Τοπ τυπικό πορτρέτο του πρωτοπόρου ποιητή, με τα χαρακτηριστικά του οποίου θα μπορούσαμε να φτιάξουμε μέχρι και απογραφικό δελτίο[…]

✳︎

[ από Antonio Tabucchi, Η νοσταλγία του πιθανού. Γραπτά για τον Φερνάντο Πεσσόα, μετάφραση Ανταίος Χρυσοστομίδης, εκδόσεις Άγρα

◉