[παράδοξη κομψότητα, φροντισμένη και τυχαία·
24/02/2025 § Σχολιάστε
Τόσα χρόνια, τόσα ταξίδια, τόσα χιλιόμετρα…
Διασχίζοντας δεκάδες χωριά και κωμοπόλεις της χώρας μας αλλά και της Ευρώπης, συχνά γοητεύομαι από την «επιμελώς» άναρχη πολεοδομική αισθητική τους, βρίσκεται κανείς μπρος σε ένα διαρκές αστάθμητο, μια ισορροπία μεταξύ παράδοσης και αδέξιας μοντερνικότητας. Μια περίεργη γοητεία. Μια ασυνείδητη, παράδοξη κομψότητα, όπως αυτή που συναντά κανείς σε παλιά καφενεία, μικρά εμπορικά ή αυλές με μισοξεβαμμένες καρέκλες και ασύμβατα χρώματα, όπου η αισθητική διαμορφώνεται χωρίς πρόθεση, αλλά τελικά αποκτά ταυτότητα. Πρόκειται για μια διαρκής αβεβαιότητα μεταξύ παράδοσης και νεωτερικότητας, συντηρητισμού και αυθορμητισμού.
Μικρά χωριά και πόλεις έχουν συχνά ένα γούστο που μοιάζει ασύνδετο, αλλά οργανικό, με μια αδιόρατη συνοχή που μόνο κάποιος εκ των έσω μπορεί να αντιληφθεί. Είναι σαν τη σκόπιμη ακαταστασία που δείχνει αβίαστη, αλλά στην πραγματικότητα είναι βαθιά ριζωμένη σε κοινωνικά μοτίβα και συλλογικές αναμνήσεις. Όλα εικόνες μιας διαρκούς εξαλισσόμενης κοινωνίας των ανθρώπων.
Το ταξίδι της ζωής.
◉
[η εργαλειοποίηση του πένθους·
22/02/2025 § Σχολιάστε
Είναι εκδήλωση πένθους να ρίχνεις μια δηλητηριώδη υπόνοια για την εμπλοκή του πρωθυπουργού σε μια δολοφονία;
Αν και «αναίσθητος» αναγνωρίζω ότι αυτό που επισημαίνει ο ευαίσθητος φίλος μου είναι σωστό. Ο καθένας έχει τον δικό του, απολύτως σεβαστό, τρόπο να εκδηλώνει το πένθος του. Άλλος βουβά και με εγκαρτέρηση, άλλος με απόγνωση ή με θυμό για την απώλεια, και πάει λέγοντας.
Αφού όμως η «σκληρότητά» μου λύγισε – ώστε να κάνει χώρο στο επιχείρημά του – μήπως έχω κι εγώ ένα μικρό δικαίωμα, να ζητήσω από τη λογική του να μου απαντήσει σε μερικά ερωτήματα;
Είναι π.χ. εκδήλωση πένθους, να αξιώνεις να αναβληθεί η εκλογή του προέδρου δημοκρατίας, λόγω των εξελίξεων στην υπόθεση των Τεμπών;
Μήπως είναι εκδήλωση πένθους, να κρίνεις για τους δικούς σου – βάσιμους ή αβάσιμους λόγους, αδιάφορο – ως ακατάλληλο έναν υποψήφιο για το ανώτατο αξίωμα;
Ή είναι εκδήλωση πένθους να ρίχνεις μια δηλητηριώδη υπόνοια για την εμπλοκή του π/θ σε μια δολοφονία;
Φυσικά, αναφορικά με τα δυο πρώτα ερωτήματα, κάθε πολίτης μπορεί να έχει την άποψή του και να την εκφράζει. Δημοκρατία έχουμε, τόσο ανεκτική μάλιστα, όσο το να κυκλοφορεί ένα χυδαίο έντυπο με πηχιαίο τίτλο που ισχυρίζεται ξεκάθαρα, αυτό που η κ. Καρυστιανού υπονοεί: «Η μαφία Μητσοτάκη, σκότωσε τον γιο της εισαγγελέως».
Για το τελευταίο, όμως, ερώτημα επιφυλάσσομαι. Δημοκρατία δεν είναι να κατηγορείς οποιονδήποτε πολίτη, άνευ στοιχείων, ούτε να διαδίδεις εις βάρος του, αστήρικτες υπόνοιες.
Εν πάση περιπτώσει, αυτά πιστεύει η κ. Καρυστιανού για τα δυο πρώτα ερωτήματα, κι όπως είπαμε, έχει δικαίωμα να τα εκφράζει.
Όταν όμως το επιχειρεί – και μάλιστα με το εύρος της δημοσιότητας που έχει αποκτήσει η φωνή της – τότε, λυπάμαι αυτό που ακούγεται, δεν είναι ο λυγμός, ή ο πόνος της χαροκαμένης μάνας. Είναι η διατύπωση μιας πολιτικής θέσης. Νομιμότατης επαναλαμβάνω, και για πολλούς ενδεχομένως, ορθής. Αφ΄ης στιγμής όμως την εξέφρασε δημοσίως, επόμενο δεν είναι – δημοκρατία έχουμε – να υποστεί τον έλεγχο και την κριτική των σκληρόκαρδων, όπως του λόγου μου;
*
Του ©Θάνου Χ. Καψάλη στο FB >>
◉
[ηθική κρίση·
21/02/2025 § Σχολιάστε
Ιμμάνουελ Καντ (1724-1804)
Ηθική και λογική στην σκέψη του Ιμμάνουελ Καντ…
Ο Καντ πίστευε ότι η κριτική μέθοδος είχε άμεση επαφή με την ηθική κρίση και κατέληξε σε συμπεράσματα που έπρεπε να γίνουν αποδεκτά ακόμα κι αν οι άνθρωποι είχαν συμφέρον στο να αρνηθούν.
Ο Καντ δηλαδή θεωρούσε ότι η κριτική μέθοδος—δηλαδή η εξέταση των ορίων και των δυνατοτήτων της ανθρώπινης νόησης—συνδέεται άμεσα με την ηθική κρίση. Στην Κριτική του Καθαρού Λόγου, ανέλυσε τα όρια της ανθρώπινης γνώσης, ενώ στην Κριτική του Πρακτικού Λόγου, εστίασε στην ηθική και την ελευθερία της βούλησης.
Σύμφωνα με τον Καντ, οι ηθικές αρχές δεν μπορούν να εξαρτώνται από προσωπικά συμφέροντα ή επιθυμίες. Η Κατηγορική Προσταγή (“Πράττε μόνο σύμφωνα με εκείνη τη μέγιστη αρχή, δια της οποίας μπορείς ταυτόχρονα να θέλεις να γίνει καθολικός νόμος”) απαιτεί από τον άνθρωπο να ενεργεί ηθικά ανεξάρτητα από τις συνέπειες ή το προσωπικό του όφελος.
Αυτό σημαίνει ότι, ακόμη κι αν κάποιος έχει συμφέρον να αρνηθεί μια ηθική αλήθεια (π.χ. να δικαιολογήσει μια ανήθικη πράξη για προσωπικό κέρδος), η λογική τον υποχρεώνει να την αποδεχτεί. Ο Καντ πίστευε ότι η ηθική δεν είναι υποκειμενική ούτε σχετική, αλλά βασισμένη στον ορθό λόγο, που είναι καθολικός και δεσμευτικός για όλους.
Με λίγα λόγια, η κριτική σκέψη και η ηθική δεν είναι δύο ξεχωριστά πεδία για τον Καντ. Η ορθή χρήση της λογικής οδηγεί αναπόφευκτα στην ηθική αναγνώριση του καθήκοντος—όσο κι αν αυτό συγκρούεται με τα συμφέροντα ή τις επιθυμίες μας.
*
Προτείνω την ανάγνωση του βιβλίο Θεμελίωση της μεταφυσικής των ηθών που έγραψε ο Ιμμάνουελ Καντ το 1785, θα το βρείτε στις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης.
Διαβάστε επίσης εδώ:
― ορθολογισμός
― καθαρός λόγος
― τρία ύψιλον διατηρούν διαχρονικά την «αξία» τους
◉
[επιλέγουμε ανάμεσα σε μια ατελή δικαιοσύνη και τον νόμο του Λιντς·
19/02/2025 § Σχολιάστε
Πολλές φορές, δυστυχώς, υποχρεώνεται κανείς να διαλέξει μεταξύ:
- Μια αργή, δυσκίνητη, γραφειοκρατική δικαιοσύνη που δεν αποδίδει πάντα δίκαιο.
- Ή μια χαοτική κοινωνία όπου η εκδίκηση είναι η μόνη «δικαιοσύνη».
Ακόμα κι αν η θεσμική δικαιοσύνη είναι ατελής ή δυσκίνητη, οφείλει κανείς να σκεφτεί ότι:
- Ο νόμος του Λιντς ή η αυτοδικία στηρίζεται στο συναίσθημα, στην εκδίκηση και στη συλλογική οργή, χωρίς διαδικασίες ελέγχου ή εγγυήσεις δίκαιης κρίσης. Αυτό οδηγεί συχνά σε άδικες, βίαιες και αυθαίρετες τιμωρίες, βασισμένες σε φημολογίες, προκαταλήψεις ή πολιτικές σκοπιμότητες.
Αντίθετα, ακόμα και μια ατελής δικαιοσύνη υπόκειται σε κανόνες, θεσμούς και μηχανισμούς διόρθωσης. Μπορεί να είναι αργή ή μεροληπτική σε κάποιες περιπτώσεις, αλλά παρέχει ένα πλαίσιο λογικής και δικαιωμάτων, αντί να αφήνει την κρίση στα χέρια του εξαγριωμένου πλήθους.
Ορίστε λοιπόν ένα ισχυρό επιχείρημα υπέρ του κράτους δικαίου.
Η ιστορία έχει δείξει ότι όπου ο νόμος του Λιντς επικρατεί, οι κοινωνίες βυθίζονται σε αναρχία, φόβο και τυραννία των ισχυρότερων.
Αντιθέτως, τα κράτη που διατηρούν ακόμα και προβληματικούς θεσμούς δικαιοσύνης έχουν τη δυνατότητα μεταρρύθμισης και εξέλιξης.
Η επιλογή, λοιπόν, δεν είναι ανάμεσα σε μια τέλεια και μια ατελή δικαιοσύνη, αλλά ανάμεσα σε μια ατελή δικαιοσύνη και την απόλυτη αδικία.
αγριμολογος 