[Ένας Φουντούλης για το επίθετο Φουντούλης ·

08/04/2021 § Σχολιάστε

Στην Ικαρία το επίθετο Φουντούλης, εμφανίστηκε, στις αρχές του 1700, και απαντάται στο Καραβόσταμο, όπου υπάρχει και γειτονιά Φουντουλάτο. Από εκεί έφυγαν οι Φουντούληδες που υπάρχουν στη Χίο, στο Αϊβαλή και αλλού. Φουντούληδες βρίσκουμε σε πολλές περιοχές της Ελλάδας, το ποιο πιθανό καρβουνιάρηδες που έμειναν στην περιοχή. Κάποιος Φουντούλης από το Αγρίνιο, μου είπε ότι στον κατάλογο των πεσόντων στο Μεσολόγγι υπήρχαν Φουντούληδες.

Ναι αλλά τι σημαίνει; Ο Τριανταφυλλίδης δίνει (με ερωτηματικό όμως) προέλευση από το τουρκικό fodul, ριψοκίνδυνος και σημειώνει δίπλα [αλαζονικός]. Στο βιβλίο «Τι σημαίνουν τα επίθετά μας» βρήκα ότι το Φουντούλης σημαίνει «τυχοδιωκτικός, ριψοκίνδυνο» όμως απαντάται στην Ήπειρο και στην Κύπρo. Φουτούλλης, χρησιμοποιείται και με άλλο περιεχόμενο, καβγατζής, κυκλοθυμικός, εριστικός, χολερικός. Φουτουλιάζουμαι-φουτουνιάζουμαι κάνω ως να έχω φουτούνες, δηλαδή θυμώνω, αγανακτώ, νευριάζω, φουτούνα, πρήξιμο, φούσκωμα [Κωνσταντίνος Γιαγκούλης: Οι λατινικές και λατινογενείς λέξεις της κυπριακής διαλέκτου].

Σε λεξικά του κρητικού ιδιώματος βρίσκουμε τις λέξεις φουντούλης «οιηματίας, εγωιστής, κομψευόμενος, επιδεικτικός» (Πάγκαλος), «εμφανίσιμος, λουσάτος, με ωραίο παράστημα» (Πιτυκάκης), από το τουρκικό fodul  υπερόπτης, και φουντουλούκι = κομψότης, ακκισμός, νάζι, από το fodulluk, υπεροψία, καθώς και άλλες της ίδιας οικογένειας: φουντουλεύομαι = καλλωπίζομαι, περιποιούμαι τον εαυτό μου, φουνταλλάσσω = βάζω τα καλά μου, βάζω περιποιημένα ρούχα, φουντούλης = ο κομψευόμενος, φουντουλεύομαι = καλλωπίζομαι. Φουντουλόβρακα, μια περιποιημένη βράκα πολυτελείας. Από την φράση: Φουντουλόβρακες βρε γύφτο! Τούρκικο ν΄ κι αυτό αγά μου.

Μαντινάδες

Για σπάσετε πεντ’ έξι αυγά
φτιάξετε ένα σφουγγάτο
γιατί σας φέραμε γαμπρό
από το Φουντουλάτο
(Καραβόσταμο Ικαρίας)

Δάσκαλο τονέ θέλω ’γώ, μπουμπούλη και φουντούλη
κι ας κάμω μήνα να το δω το κριθινοπιτούλι.

Φουντούλα μου πορτακαλιά
αέρα μη φοβάσαι
κ ήβαλα γω το μπέτη μου
κ επεριτράφωσά σε.

Υπάρχει και η παροιμία για το κλάδεμα της ελιάς: Η ελιά θέλει ή φουντούλη ή τρελό. Εδώ εννοεί νοικοκύρη.

Να προσθέσω ακόμη πως στην Κρήτη υπάρχει εκτεταμένα το επώνυμο Φουντούλης και Φουντουλάκης.

Να μνημονέψουμε εδώ το σπουδαίο άνθρωπο, το χανσενικό Μανώλη Φουντουλάκη που πάλεψε και νίκησε και την ασθένεια και το φοβερό κοινωνικό απομονωτισμό για λογαριασμό όλων των πασχόντων.

Σχετικά με το «φουντούλης»: Η λέξη χρησιμοποιείται και στο Λιτόχωρο Πιερίας (προφέρεται “φουντούλ’ς”), δηλαδή. κομψευόμενος, επιδειξιομανής, οιηματίας. Ευρέως χρησιμοποιείται και το σχετικό ουσιαστικό φουντουλίκι.

Fudul στα ρουμάνικα φαίνεται πως θα πει (ψωρο)περήφανος, φαντασμένος, οι σημασίες κομψευόμενος και καβγατζής, εύκολα θα μπορούσαν να προκύψουν από κει, και κάτι άλλο που καλύτερα να μην το μελετήσουμε — Υπάρχει και ιταλικό επώνυμο Fuduli.

Παρατηρώντας τη ζωή κάποιων από από τους προγόνους αλλά και από τους απογόνους βλέπω ότι το ριψοκίνδυνος μάς ταιριάζει γάντι.

Μάκης Φουντούλης
makfou@otenet.gr

πηγή: ikariamag.gr

[οφείλομεν να συστήσωμεν πρώτον εις τους παρόντας τον πρεσβύτερον·

15/12/2020 § Σχολιάστε

τα προηγούμενα [i] – [ii] – [iii] – [iv] – [v] – [vi] – [vii] – [viii] – [ix] – [x] – [xi] – [x] – [xi] – [xii] – [xiii]

 Επισκέψεις_4
― Η οικοδέσποινα υποδεχόμενη κυρίας κάθηται τελευταία, κυρίους δε πρώτη.
― Συνήθως η οικοδέσποινα συνιστά τους προσερχομένους επισκέπτας προς τους παρόντας, εάν ο αριθμός αυτών είνε περιωρισμένος, εκτός εάν γνωρίζη την ύπαρξιν λόγων καθιστώντων δυσάρεστων την μεταξύ των σχέσιν.
― Κατά την παρουσίασιν συνιστάται πρώτον ο τελευταίος επισκέπτης προς τους παρόντας, εκτός αν ο εισερχόμενος είναι ηλικιωμένος ή κατέχει ύψηλοτέραν κοινωνικήν θεσιν. Τότε οι παρόντες συνιστώνται πρώτοι εις τον εισερχόμενον. Οι νεώτεροι συνιστώνται πάντοτε πρώτοι προς τους πρεσβυτέρους.
― Όταν εισέρχωνται διάφοροι συγχρόνως, οφείλομεν να συστήσωμεν πρώτον εις τους παρόντας τον πρεσβύτερον καθώς και τον ανωτέρας κοινωνικής θέσεως ή τον ιδιαιτέρως αναμενόμενον· αλλά με λεπτότητα, ώστε κανείς εκ των συγχρόνως ελθόντων να μη θεωρηθή προσβεβλημένος.

*

Συνεχίζεται 

[Οδηγός της Οικοδεσποίνης, ετυπώθη τω 1930, Κεντρικήν πώλησις: Βιβλιοπωλείον Ιωάννου Σιδέρη ―Εν Αθήναις, Οδός Σταδίου 52.

[plaisir visuel_Αλλοτινά ·

13/12/2020 § Σχολιάστε

Aυλές στην Ακράτα το έτος 1903
Από τον Πάνο Αυγουστή στο facebook

❇︎ 

[Μετά φιλόφρονα υποδοχήν παρακαλούμεν τους επισκέπτας να καθίσουν ·

25/11/2020 § Σχολιάστε

τα προηγούμενα [i] – [ii] – [iii] – [iv] – [v] – [vi] – [vii] – [viii] – [ix] – [x] – [xi] – [x] – [xi] – [xii]

 Επισκέψεις_3
― Εάν πρόκειται να διέλθωμεν διαδρόμους ή άλλα δωμάτια διά να φθάσωμεν εις την αίθουσαν, και οι επισκεπτόμενοι δεν γνωρίζουν που να διευθυνθούν, αφού τους χαιρετίσωμεν, ζητούμεν την άδειαν να προηγηθώμεν. Άμα φθάσωμεν εις την θύραν της αιθούσης, την ανοίγομεν και παρακαλούμεν τον επισκέπτην να εισέλθη, αφίνοντες αυτόν να προηγηθή αν κυρία δέχεται κύριον.
― Εάν η επισκεπτόμενη είνε νέα κόρη, αφίνει την οικοδέσποινα να προηγηθή.
― Μετά φιλόφρονα υποδοχήν παρακαλούμεν τους επισκέπτας να καθίσουν.
―Νέα κόρη δεχόμενη επίσκεψιν κυρίας υποδεικνύει πάντοτε θέσιν εις ανάκλυντρον και κάθηται εις πολυθρόναν ή εις άλλο κάθισμα· ή εξαίρεσις επιτρέπεται μόνον κατά την υποδοχήν νεοτέρας κόρης. Τότε λαμβάνωμεν και αι δύο θέσιν εις το ανάκλιντρον.
― Υπανδρευμένη κυρία, δεχόμενη επίσκεψιν, προσκαλεί την επισκέπτριαν να λάβη θέσιν εις το ανάκλιντρον· μόνον δε όταν εκείνη αποποιηθή παραχωρούσα την θέσιν εις την οικοδέσποιναν, ημπορεί να καθίση αυτή εκεί.

*

Συνεχίζεται 

[Οδηγός της Οικοδεσποίνης, ετυπώθη τω 1930, Κεντρικήν πώλησις: Βιβλιοπωλείον Ιωάννου Σιδέρη ―Εν Αθήναις, Οδός Σταδίου 52.

Where Am I?

You are currently browsing the αλλοτινά category at αγριμολογος.