αγριμολογος

Καμήλα και καμηλιέρηδες στην Αθήνα (© Αρχείο ΕΡΤ) / Συλλογή Πέτρου Πουλίδη, κωδ. 0000001412/1.1.9.2) 

Οι παρελάσεις (1887-1920)

Οι πομπές αποτελούσαν μια κοινή πρακτική σε διάφορες περιστάσεις στις πόλεις της πρώιμης νεότερης εποχής τόσο στη δυτική Ευρώπη όσο και στην θωμανική υτοκρατορία. ερίφημη ήταν η παρέλαση των συντεχνιών της Κωνσταντινούπολης, ενώ οι τεχνίτες των ευρωπαϊκών πόλεων συμμετείχαν σε πομπές κατά τη γιορτή της συντεχνίας τους, σε υποδοχές επισήμων κ.λπ. Από τις πομπές αυτές δεν απουσίαζε το καρναβαλικό στοιχείο, ενώ οι παρελάσεις αποτελούσαν αναπόσπαστο στοιχείο του δυτικού καρναβαλιού των πόλεων.

Στις περιοχές που αποτελούσαν το ελληνικό κράτος τον 19ο αιώνα δεν υπήρχε παράδοση αποκριάτικων παρελάσεων, και μάλλον περιορισμένες ήταν και οι πολιτικές και συντεχνιακές πομπές έξω από τα πρώην βενετικά εδάφη. Ωστόσο, το «πομπικό στοιχείο» υπήρχε στις μασκαράτες που αναπτύχθηκαν στην Aθήνα κατά τον 19ο αιώνα, στις οποίες η θεατρικότητα συνδυαζόταν με την κίνηση ανά την πόλη για να παρασταθεί παντού η μασκαράτα. Έχει ενδιαφέρον, επίσης, να παρατηρήσουμε ότι στη δεκαετία του 1880, ταυτόχρονα με τις αποκριάτικες παρελάσεις, καθιερώνονται στην Aθήνα και οι προεκλογικές διαδηλώσεις· επιπλέον, στις πηγές μας καταγράφονται διάφορες μορφές πομπής στις γιορτές των επαγγελματικών σωματείων, που ιδρύονται επίσης στα τέλη του 19ου αιώνα. Μοιάζει, λοιπόν, οι αποκριάτικες παρελάσεις να εντάσσονται σε μια γενικότερη τάση ανάπτυξης της συλλογικής μετακίνησης πλήθους στην πόλη στα 1880-1900.

Η καθιέρωση των αποκριάτικων παρελάσεων στην Aθήνα είχε σαφώς ως πρότυπο τις παρελάσεις που γίνονταν στην Iταλία και στη Γαλλία, σε πόλεις όπως η Nίκαια και η Βενετία, όπου είχε αναπτυχθεί μια πλούσια παράδοση λαμπρών αστικών θεαμάτων και ζωηρού δημόσιου και ιδιωτικού εορτασμού της Aποκριάς. O Aμπού είχε αναφερθεί μάλλον υποτιμητικά στις αθηναϊκές Aπόκριες του 1852: «Tο καρναβάλι γιορτάζεται στην Aθήνα όπως στο Pριβά, στη Μορτάν και σε όλες τις μικρές πόλεις του κόσμου». Αν μια τέτοια σύγκριση θεωρούνταν κολακευτική στο Ναύπλιο αμέσως μετά την Επανάσταση, στην Αθήνα του τέλους του 19ου αιώνα το ζητούμενο ήταν η αλλαγή κατηγορίας και η αναβάθμιση της πόλης στον φαντασιακό χάρτη των σημαντικών πόλεων του πολιτισμένου κόσμου· θυμίζουμε ότι λίγα χρόνια αργότερα η Αθήνα φιλοξένησε τους πρώτους λυμπιακούς Αγώνες. Εύγλωττοι σχετικά ήταν οι πανηγυρισμοί για την επιτυχία της παρέλασης του 1888, η οποία ανέδειξε την Αθήνα σε «κέντρον και πρωτεύουσα των τοιούτων εορτών εν τη Ανατολή». H φιλοδοξία αναβάθμισης της Αθήνας αποτελούσε, βεβαίως, έκφραση της νέας αυτοπεποίθησης που φαίνεται να αποκτά η αθηναϊκή αστική τάξη, στα συμφραζόμενα και της σημαντικής μεγέθυνσης της Αθήνας κατά τις δεκαετίες του 1870 και του 1880.

Επιπλέον, η επένδυση της ηγεμονίας με ευρύτερα αιτήματα και προσδοκίες μπορεί να έχει και κάποιες υλικές πλευρές. Το ιδεώδες του «εξευρωπαϊσμού», ο στόχος της δημιουργίας ενός δημόσιου καρναβαλιού «πολιτισμένου», συνδέθηκε με ένα όραμα ένταξης της Aθήνας στις μεσογειακές πόλεις με σημαντικό καρναβάλι, που γινόταν πόλος προσέλκυσης επισκεπτών. Άλλωστε η άνοδος της Νίκαιας στη θέση του διεθνούς κέντρου των αποκριάτικων θεαμάτων ήταν πολύ πρόσφατη, και βεβαίως προϊόν σχεδιασμένης προσπάθειας. Οι Αθηναίοι ήδη είχαν κάποια εμπειρία από τα οικονομικά οφέλη τού μικρής κλίμακας τουρισμού της εποχής, και το κίνητρο της προσέλκυσης περιηγητών από το εξωτερικό, ομογενών από την ανατολική Μεσόγειο και επαρχιωτών από την Ελλάδα θα πρέπει να εμφανιζόταν αρκετά ισχυρό. H σύνδεση της αναμόρφωσης της αποκριάτικης κουλτούρας με την προσέλκυση επισκεπτών στην πόλη και την αύξηση της κατανάλωσης ήταν έκδηλη από την πρώτη στιγμή: το δημοτικό συμβούλιο συνυπολόγισε, στην απόφασή του να ενισχύσει οικονομικά το πρώτο κομιτάτο, ότι ο τρόπος εορτασμού που επιδιώκει όχι μόνο «προώρισται να επιδράση επί της καλαισθησίας των πολιτών, να γένηται πρόξενος της αληθούς ψυχαγωγίας και τέρψεως», αλλά και θα «προπαρασκευάση εν τω μέλλοντι την υλικήν του τόπου ωφέλειαν».

Όπως το έθετε ένας φαρμακοποιός το 1914, έλαβε μέρος στον έρανο που διενεργούσε μεταξύ των μαγαζατόρων η επιτροπή διοργάνωσης της παρέλασης για «να παρουσιάζονται αι Αθήναι μεγαλούπολις, να πίπτη χρήμα».[…]»

*

[Απόσπασμα από: ©Νίκος Ποταμιάνος, «Της Αναίδειας Θεάματα» ―Κοινωνική Ιστορία της Αποκριάς. Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης 2020

◉

Η νοσταλγική μυρωδιά του δέρματος του παλιού Morris Minor μοντέλο μάλλον του 1958 που το οδήγησα, ήδη παλιό, το 1966, κι οι αναμνήσεις που αναδύονται από μιαν άλλη εποχή. Η πρώτη συναρπαστική απόπειρα οδήγησης αυτοκινήτου (ναι, δεξιοτίμονου!) στα δώδεκά μου χρόνια. Τι αίσθηση! Διότι ξέρετε, τα περισσότερα παλιά αυτοκίνητα ήταν «ντυμένα» εσωτερικά από γνήσιο δέρμα, το οποίο, με την πάροδο του χρόνου, αναπτύσσεται μια πατίνα που επηρεάζει και τη συνολική μυρωδιά από τις αρωματικές ενώσεις όλων των παλιών υλικών που φθείρονται, όπως η κόλλα, τα λιπαντικά κλπ.

Γνωστή άλλωστε η σύνδεση του ανθρώπου με αναμνήσεις από μυρωδιές και εικόνες του παρελθόντως.

Νότιος Αφρική. Αξέχαστα παιδικά χρόνια.

✳︎

Όλα της κατηγορίας «αλλοτινά» —>

◉

Ήταν ήδη Σύλλογος, όταν δεν υπήρχαν οι υπόλοιποι…

Ο Παναθηναϊκός καλλιεργούσε ήδη άλλα αθλήματα όταν οι υπόλοιπες λαοφιλείς ομάδες της Ελλάδας δεν υπήρχαν καν στον αθλητικό χάρτη . Στα πρώτα τους βήματα ο ΠΑΟ είχε ήδη παλαίμαχους και γυναικείο τμήμα!

Το «τριφύλλι» είναι ένα από τα «αρχαιότερα» σωματεία της χώρας και από πολύ νωρίς στράφηκε και σε άλλα αθλήματα σε χρονική περίοδο που οι υπόλοιπες λαοφιλείς ομάδες της Ελλάδας (ΠΑΟΚ, Ολυμπιακός, ΑΕΚ)  δεν υπήρχαν στον αθλητικό «χάρτη».

Για την ιστορία να υπενθυμίσουμε ότι η ΑΕΚ ιδρύθηκε το 1924, ο Ολυμπιακός το 1925 και ο ΠΑΟΚ το 1926.

Μέχρι τότε το δημιούργημα του Γιώργου Καλαφάτη είχε ήδη καταξιωθεί στη φίλαθλη γνώμη όλης της Ελλάδας καθώς μετρούσε τίτλους, είχε παρουσία αθλητών σε Ολυμπιακούς αγώνες, είχε μετρήσει τρεις πολέμους (Βαλκανικούς, Α΄Παγκόσμιος, Ελληνοτουρκικός) και εκτός του ποδοσφαίρου είχε τρία ακόμα επίσημα  τμήματα ενώ είχε ασχοληθεί με ακόμα τέσσερα.

Αναλυτικότερα από τα πρώτα χρόνια ίδρυσης του ο Παναθηναϊκός πέραν του φούτμπολ είχε διοργανώσει ακόμα αγώνες χόκει επί χόρτου (1911) και τένις περίπου την ίδια περίοδο.

Από κει και πέρα κομβική χρονιά είναι το 1912 για τον Σύλλογο καθώς ο Τζον Σίριλ Κάμπελ μάθαινε στους ποδοσφαιριστές του Συλλόγου τα μυστικά της πυγμαχίας και της ξιφασκίας.

Από κει και πέρα το 1919 ο Παναθηναϊκός άλλαξε… επίπεδο καθώς ενέταξε και επίσημα νέα τμήματα στο ενεργητικό του, έπειτα από το ταξίδι του Γιώργου Καλαφάτη στο Παρίσι για τους Διασυμμαχικούς αγώνες

Η συμμετοχή του στους Αγώνες είχε μεγάλη σημασία για την καλλιέργεια νέων τμημάτων στην ομάδα του ΠΑΟ, αλλά και για την εξέλιξη του ελληνικού ομαδικού αθλητισμού, καθώς εκεί εξασφάλισε την προμήθεια του αναγκαίου αθλητικού υλικού και πληροφοριών, ιδίως για το μπάσκετ  και την  πετοσφαίρση, αθλήματα άγνωστα ακόμα στην Ελλάδα.

Έτσι από το 1919 ο Παναθηναϊκός είχε επίσημα τμήματα μπάσκετ, βόλει και στίβου προκαλώντας τεράστια αίσθηση στην αθλητική κίνηση της εποχής.

Το 1925  γυναίκες και το 1928 παλαίμαχους!

Όταν λοιπόν Ολυμπιακός, ΠΑΟΚ και ΑΕΚ κάνανε τα πρώτα τους νηπιακά βήματα ο Παναθηναϊκός έκανε άνοιγμα ήδη στον γυναικείο αθλητισμό με τη δημιουργία του γυναικείου βόλει το 1926-ποδοσφαιρο γυναικων 1925 . Επιπλέον το 1928 ο Παναθηναϊκός συμμετείχε σε αγώνες παλαιμάχων που προκήρυξε το Γουδί.

Ο Παναθηναϊκός προπορευόταν στη δημιουργία άλλων τμημάτων  ακόμα και έναντι του Άρη και του Ηρακλή που είχαν ιδρυθεί νωρίτερα από τους υπόλοιπους.

πηγή > > >

✳︎

Όλα της κατηγορίας «αλλοτινά» —>

◉

✳︎

Όλα της κατηγορίας «αλλοτινά» —>

◉