αγριμολογος

Σχέδιο του Κωνσταντίνου Παπαμιχαλόπουλου

«Με την σημερινή τροποποίηση, καταρχήν καταργούνται τα τεράστια ποσά που όριζε, με προφανή δόλο υπέρ των εκβιαστών, ο νομοθέτης ως κατώτερα όρια αποζημίωσης. Και τίθεται ο πιο λογικός φραγμός στη βιομηχανία αγωγών που αυτοί έχουν αναπτύξει.»

Από τον ΜΑΝΩΛΗ ΒΑΣΙΛΑΚΗ

Στον περίφημο νόμο 4356/2015 για το Σύμφωνο Συμβίωσης που ψηφίστηκε πρόσφατα υπήρχαν «και άλλες διατάξεις», μία εκ των οποίων ήταν το άρθρο 37 με το οποίο εξορθολογίστηκε ο νόμος της ανελευθερίας του λόγου, το εγκληματικό εργαλείο των εκβιαστών. Έχω γράψει πολλά για τον άνομο αυτό νόμο, ώστε δεν χρειάζεται να επεκταθώ εδώ.

Αν μη τι άλλο ο σκοπός ενός τέτοιου νόμου είναι να εξασφαλίζει την αποκατάσταση σε περίπτωση συκοφαντίας και μάλιστα το συντομότερο δυνατόν. Και αυτό ακριβώς κάνει το εν λόγω άρθρο 37, για το οποίο οφείλουμε συγχαρητήρια στους εισηγητές του και σε όσους το υποστήριξαν. Πολλά πρέπει να γίνουν για την κατοχύρωση και διεύρυνση της ελευθερίας της έκφρασης, ωστόσο και μόνο ότι εντάχθηκε σε νόμο που αφορούσε τα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα είναι από μόνο του κάτι σημαντικό.

Κατά έναν δραματικό αλλά και συμβολικό τρόπο, η ανεκδιήγητη απόφαση 4034/2015 του Εφετείου Αθηνών σφράγισε λοιπόν το άδοξο τέλος του άθλιου ισχύοντος νόμου, τερματίζοντας τη λογοκριτική ιστορία του. Η «βιομηχανία» των αστικών αγωγών για αδικήματα Τύπου ξεκίνησε εναντίον μου το 1999 (δικαιώθηκα δύο φορές στο ΕΔΔΑ[1]) και τερματίστηκε με αυτή την πρόσφατη καταδίκη της Athens Review την οποία διευθύνω.

Έχω περιγράψει αλλού («Προτάσεις για ένα νόμο ελευθερίας του Τύπου», ΕφΣυν, 19 Ιουνίου 2015) πώς ο N. 1178/1981, όπως τον χειροτέρεψαν οι νόμοι Βενιζέλου 2243/1994 και 2328/1995, έγινε ακριβώς εργαλείο εκβιασμού, φίμωσης και αθέμιτου πλουτισμού από αυτούς που έχουν κάνει επικερδές επάγγελμα την υπεράσπιση της δήθεν θιγείσας τιμής και η υπόληψής τους και το απόλυτο εργαλείο για δημόσια πρόσωπα ώστε να επιβάλουν τη λογοκρισία στην κριτική στην οποία δείχνουν σφοδρή δυσανεξία. Ότι μετατράπηκε σε μάστιγα της ελευθερίας του λόγου και του Tύπου.[2]

Με την σημερινή τροποποίηση, καταρχήν καταργούνται τα τεράστια ποσά που όριζε, με προφανή δόλο υπέρ των εκβιαστών, ο νομοθέτης ως κατώτερα όρια αποζημίωσης. Και τίθεται ο πιο λογικός φραγμός στη βιομηχανία αγωγών που αυτοί έχουν αναπτύξει. Συγκεκριμένα, ο νέος νόμος προβλέπει αυτό που θα έπρεπε να ήταν αυτονόητο, ότι ο αδικηθείς, πριν ασκήσει αγωγή για την προσβολή που θεωρεί ότι υπέστη, υποχρεούται να καλέσει με έγγραφη, εξώδικη πρόσκλησή του τον ιδιοκτήτη του εντύπου ή τον διευθυντή του να αποκαταστήσει την προσβολή με την καταχώριση σε αυτό κειμένου που του υποδεικνύει. Στο κείμενο αυτό προσδιορίζονται και οι λέξεις ή φράσεις που θεωρήθηκαν προσβλητικές και πρέπει να ανακληθούν και οι λόγοι για τους οποίους η συγκεκριμένη αναφορά υπήρξε προσβλητική. Η αποκατάσταση θεωρείται ότι επήλθε αν συμβεί η εν λόγω δημοσίευση εντός διαστήματος δέκα ημερών, αν πρόκειται για εφημερίδα, ή στο αμέσως επόμενο τεύχος αν πρόκειται για περιοδικό. Αν κάποιος που θεωρεί ότι εθίγη υποβάλει αγωγή χωρίς να ζητήσει αποκατάσταση, αυτή απορρίπτεται ως απαράδεκτη. Η αγωγή αποζημίωσης μάλιστα επί επαράτου νόμου μπορούσε να υποβληθεί εντός πέντε (5) ετών, ενώ τώρα μόνον εντός έξι (6) μηνών. Έτσι σταματάει ο εκβιασμός, η αυτολογοκρισία ή λογοκρισία με την απειλή αγωγής επί 5 χρόνια.

*

Διαβάστε τη συνέχεια στην ιστοσελίδα της Athens Review of Books

Στον φυλακισμένο από το 2012 σαουδάραβα Ράιφ Μπαντάουι

Επιμέλεια από την ARB 

Το Βραβείο Ζαχάρωφ για την Ελευθερία της Σκέψης 2015 απονεμήθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στον φυλακισμένο από το 2012 σαουδάραβα Ράιφ Μπαντάουι (γεν. 1984). Το παρέλαβε η γυναίκα του Ενσάφ Χαϊντάρ, στις 16 Δεκεμβρίου κατά την επίσημη τελετή στο Στρασβούργο, η οποία μαζί με τα τρία παιδιά τους βρήκε δεύτερη πατρίδα στον Καναδά.

Ο Ράιφ Μπαντάουι καταδικάστηκε για προσβολή του Ισλάμ σε 10 χρόνια φυλάκιση και 1.000 βουρδουλιές επειδή δημιούργησε μια ιστοσελίδα απ’ όπου αγωνιζόταν για την ελευθερία του λόγου μέσα σε ένα απολυταρχικό βασίλειο. Το μπλογκ του, Saudi Free Liberals Forum (Ελεύθερο Δίκτυο Φιλελεύθερων Πολιτών της Σαουδικής Αραβίας), το έκλεισαν μετά τη σύλληψή του, το 2012.

Ο Μπαντάουι ρίσκαρε (και τελικά στερήθηκε) την ελευθερία του για να αμφισβητήσει βασικές αρχές και αντιλήψεις της ζωής στη Σαουδική Αραβία και ιδιαίτερα τον κεντρικό ρόλο της θρησκείας. Η ειρωνεία είναι ότι η Σαουδική Αραβία είναι μέλος του Συμβουλίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ (μαζί με άλλους εκλεκτούς προστάτες των δικαιωμάτων του ανθρώπου όπως η Κίνα, η Κούβα, η Ρωσία, η Αλγερία κ.λπ.)

Ο καλύτερος τρόπος για να μιλήσουμε για τις ιδέες του Ράιφ Μπαντάουι και τον αγώνα του είναι να παραθέσουμε μερικά αποσπάσματα από κείμενα που δημοσίευσε. (κατεβάστε το αρχείο PDF)

Από το τελευταίο τεύχος Ιανουαρίου 2016, της Athens Review of Books