η αγάπη σκόνη και τ’ όνειρο καπνός: 50 χρόνια από την Άνοιξη της Πράγας [2]

01/09/2018 § Σχολιάστε

28.

Η αμηχανία των κομμουνιστών της Δυτικής Ευρώπης

από τον Μπαλαμπανίδη Γιάννη στα Νέα
«Ο οπτιμισμός είναι το όπιο του λαού. Το υγιές πνεύμα βρωμάει βλακεία. Ζήτω ο Τρότσκι». Αυτά έγραφε αστειευόμενος στη φίλη του ο νεαρός Λούντβιχ Γιαχν, εκείνη όμως δεν εκτίμησε το αστείο, ούτε το κόμμα, από το οποίο τον διαγράφουν για να καταλήξει σε τάγμα ανεπιθυμήτων. Πρόκειται βέβαια για το γνωστό μυθιστόρημα του Μίλαν Κούντερα που κυκλοφόρησε το 1967, εν μέσω της ανθοφορίας της Ανοιξης της Πράγας. Η εισβολή των σοβιετικών αρμάτων την επόμενη χρονιά έκανε το βιβλίο μια ηχηρή καταγγελία του σοσιαλιστικού μοντέλου.
Ανάμεσα στους πολλούς αναγνώστες του θα ήταν και κομμουνιστές της Δυτικής Ευρώπης, που θα το διάβαζαν με την ίδια αμηχανία που ζούσαν τo «παγκόσμιο «68». Η Ιστορία έστηνε άλλη μια πανουργία της: όπως γράφει ο ιστορικός Φρανσουά Φιρέ, την ώρα που στη Δύση ο Μάης ανανέωνε την επαναστατική επαγγελία, η ΕΣΣΔ έμοιαζε λιγότερο ουτοπική από ποτέ. Κι ενώ ο παρισινός Μάης γλυκοκοίταζε, κάπως φαντασιακά, τον Μάο και την Πολιτιστική Επανάσταση, το βλέμμα που έστρεφε η Πράγα προς τη δυτική φιλελεύθερη δημοκρατία ήταν πολύ πραγματικό. Η απόπειρα εκδημοκρατισμού στην Τσεχοσλοβακία είχε δημιουργήσει προσδοκίες στα ευρωπαϊκά κομμουνιστικά κόμματα: χώρα με παράδοση φιλελεύθερης δημοκρατίας, ανεπτυγμένη εργατική τάξη και διευρυμένα μεσαία στρώματα, πλούσια διανοητική ζωή, εγγύτερη στο δυτικό παράδειγμα απ» ό,τι η Κούβα, η Κίνα, η Γιουγκοσλαβία. Το κυριότερο, η ανανέωση εκκινούσε από το εσωτερικό του κόμματος.
Στις 5 Απριλίου 1968, το ΚΚ Τσεχοσλοβακίας παρουσίαζε το Πρόγραμμα Δράσης για το άνοιγμα της οικονομίας, την κατοχύρωση της ελευθερίας γνώμης, την επανεξέταση του σταλινικού παρελθόντος. Το ιταλικό ΚΚ εξαρχής στήριξε τους ανανεωτές του Ντούμπτσεκ. Σύντομα έκαναν το ίδιο οι βρετανοί, οι αυστριακοί, οι σουηδοί και οι φινλανδοί κομμουνιστές. Αρχές Μαΐου, ο γραμματέας του PCI Λουίτζι Λόνγκο δηλώνει από την Πράγα ότι το πείραμα της Τσεχοσλοβακίας «θα βοηθήσει τα ΚΚ των καπιταλιστικών χωρών στον αγώνα για τη δημιουργία μιας νέας σοσιαλιστικής κοινωνίας, ανοιχτής και μοντέρνας». Ο Βαλντέκ Ροσέ του γαλλικού ΚΚ πετάει για τη Μόσχα προειδοποιώντας ότι τυχόν ένοπλη παρέμβαση θα ήταν απαράδεκτη. Από την Ισπανία, η Πασιονάρια και ο Σαντιάγο Καρίγιο διαμηνύουν στους Σοβιετικούς: «Αν επιτεθείτε στην Τσεχοσλοβακία, για πρώτη φορά στην Ιστορία των σχέσεών μας θα σας καταδικάσουμε δημόσια».
Η εισβολή στην Τσεχοσλοβακία ήταν ένα κακόγουστο αστείο της Ιστορίας, που δεν διέψευδε μόνο τις προσδοκίες για μεταρρυθμισιμότητα του σοσιαλισμού στην Ανατολή αλλά και στένευε τα περιθώρια διαμόρφωσης ενός άλλου σοσιαλισμού στη Δύση. Στη Γαλλία, το PCF εκφράζει την αποδοκιμασία του για την «έξωθεν επέμβαση». Το ιταλικό PCI αξιώνει να γίνει σεβαστή η αυτονομία κάθε κόμματος και χώρας. Στη Nuestra Bandera, όργανο του ισπανικού PCE, ο Καρίγιο δηλώνει ότι «είμαστε στο ίδιο στρατόπεδο με την ΕΣΣΔ», όμως η παλιά «μονολιθική πειθαρχία» δεν υπάρχει πια. Στα καθ» ημάς, μετά τη διάσπαση του ελληνικού κομμουνιστικού κινήματος το 1968, την ώρα που το ορθόδοξο ΚΚΕ καταγγέλλει τα «δεξιά αναθεωρητικά στοιχεία» στην Τσεχοσλοβακία, το Γραφείο Εσωτερικού ζητά την αποχώρηση των στρατευμάτων και η Εκτακτη Ολομέλεια του ΚΚΕ εσωτερικού δηλώνει πως παραβιάστηκε η αρχή ότι κάθε ΚΚ «αποτελεί την υπεύθυνη πολιτική ηγεσία της εργατικής τάξης της χώρας του».
Πέραν του ΚΚΕ, τα μόνα δυτικά ΚΚ που ενέκριναν την εισβολή ήταν της Πορτογαλίας, του Λουξεμβούργου, το ΑΚΕΛ και τα κόμματα – δορυφόροι της Δυτικής Γερμανίας. Το αυστριακό ΚΚ αρχικά τάχθηκε υπέρ μιας «ειρηνικής πολιτικής λύσης», ωστόσο σταδιακά επικράτησε η φιλοσοβιετική πτέρυγα, που αναγνώρισε την εισβολή σαν «πικρή αναγκαιότητα».
Οι κραδασμοί της Ανοιξης της Πράγας είχαν μακροπρόθεσμες συνέπειες. Μετά το τέλος της Κομμουνιστικής Διεθνούς, στην «εποχή των συνδιασκέψεων», οι ρήξεις με την Κίνα και τη Γιουγκοσλαβία ευνοούν την ατζέντα του Τολιάτι για «ενότητα μέσα στη διαφορετικότητα». Στη συνδιάσκεψη της Μόσχας, το 1969, οι Ιταλοί προσέρχονται με τη θέση ότι μετά την Τσεχοσλοβακία δεν μπορεί να γίνεται ανεκτή η θεωρία της «μειωμένης κυριαρχίας» των επιμέρους κομμουνιστικών κομμάτων. Το ερώτημα δεν είναι αν ανήκουμε ή όχι στο στρατόπεδο του σοσιαλισμού, λέει ο Μπερλινγκουέρ, αλλά με ποιον τρόπο.
Το 1974, στη συνδιάσκεψη των δυτικοευρωπαϊκών ΚΚ στις Βρυξέλλες, Ιταλοί, Γάλλοι και Ισπανοί, μαζί με τους Γιουγκοσλάβους και τους Ρουμάνους, σχηματίζουν ένα μπλοκ που αρνείται την απροϋπόθετη στήριξη της Σοβιετικής Ενωσης. Η Συνδιάσκεψη του Ανατολικού Βερολίνου, το 1976, αποτελεί νίκη της ευρωκομμουνιστικής τάσης: ξεκαθαρίζεται ότι δεν υπάρχει ένα διεθνές κέντρο που να απειλεί τις επιμέρους αυτονομίες, έννοιες όπως η δικτατορία του προλεταριάτου υποβαθμίζονται, ενώ αναγνωρίζονται ως όχι πλέον «τυπικές» ή «αστικές» οι δημοκρατικές ελευθερίες. Η λενινιστική παράδοση ομοφωνίας στην Κομμουνιστική Διεθνή είχε παρέλθει ανεπιστρεπτί.
Οι αποκλίσεις ήταν πια βαθύτερες. Οταν οι Σοβιετικοί επιτίθενται στον Καρίγιο θεωρώντας «αντισοβιετικό» το βιβλίο του Ευρωκομμουνισμός και κράτος, το ισπανικό ΚΚ δηλώνει ότι «δεν υπόκειται στην πειθαρχία κανενός διεθνούς κέντρου». Ακόμη και το διστακτικό γαλλικό ΚΚ στηρίζει αντιφρονούντες, αναγνωρίζει την ύπαρξη των γκουλάγκ, ενώ ο Ζαν Ελενστάιν κωδικοποιεί τον σταλινισμό ως παραμόρφωση του σοσιαλισμού.
Ομως, η μόνιμη κατηγορία προς τον δυτικό κομμουνισμό, ότι παρά την αποστασιοποίηση συνέχιζε να λοξοκοιτάζει προς τα αυταρχικά σοβιετικά μοντέλα, ήταν ένας κόμπος που έπρεπε να λυθεί. Διόλου τυχαία, ο Ουμπέρτο Τσερόνι έγραφε στη Rinascita το 1968 ότι το τσέχικο δράμα μεγάλωνε την ψυχική απόσταση των ευρωπαίων κομμουνιστών από τη σοβιετική κατάσταση πραγμάτων και ότι ο πολυκομματισμός και οι δημοκρατικές ελευθερίες είναι όχι μόνο προς υπεράσπιση αλλά προς επέκταση. Η σύνδεση σοσιαλισμού και δημοκρατίας ήταν ένας κοινός ιδεολογικός τόπος που απείχε πλέον πολύ από τη σοβιετική ιστορική εμπειρία. Ας μην παραβλέπουμε ακόμη ότι παράγωγο αυτού του πολιτικού κλίματος ήταν η προσχώρηση των ευρωκομμουνιστών στο σχέδιο της ευρωπαϊκής ενοποίησης ως ορίζοντα δημοκρατίας αλλά και διασφάλισης της δικής τους αυτονομίας.
Η Ανοιξη της Πράγας είχε σοβαρές συνέπειες για τους κομμουνιστές της Δύσης, οι οποίοι θα είχαν στο πίσω μέρος του μυαλού τους, και θα αφηγούνταν ενδεχομένως στις παρέες, αστεία σαν αυτό, πραγματικό και όχι μυθιστορηματικό, που κυκλοφορούσε στις χώρες του ανατολικού σοσιαλισμού (Γ. Τσακνιάς, Η πίπα του Στάλιν και άλλα (αντι)σοβιετικά ανέκδοτα, Κίχλη, 2017):
– Ποια είναι η πιο ουδέτερη χώρα στον κόσμο;
– Η Τσεχοσλοβακία: δεν παρεμβαίνει ούτε καν στα εσωτερικά της.

*

O Γιάννης Μπαλαμπανίδης είναι πολιτικός επιστήμονας και συγγραφέας του βιβλίου «Ευρωκομμουνισμός» (εκδ. Πόλις). Το παραπάνω κείμενο είναι μια συντομευμένη εκδοχή της παρέμβασής του στην εκδήλωση «1968: Η Ανοιξη της Πράγας», 4ος κύκλος εκδηλώσεων Λόγου, Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος / Κέντρο Πολιτισμού Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος, 20 Ιουνίου 2018

Διαβάστε όλα [τα όνειρα καπνός]

Advertisements

η αγάπη σκόνη και τ’ όνειρο καπνός: 50 χρόνια από την Άνοιξη της Πράγας

22/08/2018 § Σχολιάστε

27.

Να υπάρχει και να διαβάζεται: Η Άνοιξη της Πράγας [1]

Σοβιετικό τανκ Τ-55 στους δρόμους της Πράγας, © Reg Lancaster / Getty Images / Ideal Image

ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑΣ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΚΑΘΕΣΤΩΤΟΣ, ΜΕΧΡΙ ΤΗΝ ΕΙΣΒΟΛΗ ΤΩΝ ΣΟΒΙΕΤΙΚΩΝ ΤΑΝΚΣ ΣΤΗΝ ΤΣΕΧΟΣΛΟΒΑΚΙΑ

Το πείραμα της εγκαθίδρυσης του «σοσιαλισμού με ανθρώπινο πρόσωπο» καταπνίγηκε στις 21 Αυγούστου 1968 με την εισβολή των τανκ της Σοβιετικής Ένωσης. Η «Άνοιξη της Πράγας» πέρασε στην ιστορία για την προσπάθεια φιλελευθεροποίησης και εκδημοκρατισμού της Τσεχοσλοβακίας το 1968 μέσα από τις μεταρρυθμιστικές προσπάθειες της ηγεσίας του Αλεξάντερ Ντούμπτσεκ και τη ραγδαία ανάπτυξη κριτικού πνεύματος της κοινής γνώμης της χώρας. Αυτό είναι το χρονικό και τα συγκλονιστικά γεγονότα που συνέβησαν ακριβώς πριν μισό αιώνα.

της ©Μυρσίνης Λιοναράκη στην Athens Voice via Ροΐδη και Λασκαράτου Εμμονές

5 Ιανουαρίου 1968: Ο Αλεξάντερ Ντούμπτσεκ αντικαθιστά τον Αντονίν Νοβότνι στην ηγεσία του κόμματος και του εφιστά την προσοχή να προχωρήσει με τις μεταρρυθμίσεις. Ο Νοβότνι είχε δεχτεί κριτική από τους φιλελεύθερους του κόμματος αλλά και από διανοούμενους για την οικονομική πολιτική της κυβέρνησής του και την προκατάληψή του κατά των Σλοβάκων. Ο Ντούμπτσεκ φαίνεται σαν τον ιδανικό υποψήφιο διάδοχο αφού είναι αποδεκτός από όλες τις πτέρυγες του κόμματος: και την πιο ορθόδοξη και την πιο μεταρρυθμιστική.

Φεβρουάριος: Η ηγεσία του Κομμουνιστικού Κόμματος εγκρίνει τη επέκταση του προγράμματος μεταρρύθμισης της οικονομίας που είχε ξεκινήσει το 1967. Δημοσιογράφοι, φοιτητές και συγγραφείς ζητούν την απόσυρση του νόμου του 1966 περί λογοκρισίας του τύπου.

Μάρτιος: Στην πρωτεύουσα της χώρας, την Πράγα αλλά και σε άλλες πόλεις διοργανώνονται διαδηλώσεις υποστήριξης των μεταρρυθμιστικών πολιτικών ενώ ενισχύεται η κριτική απέναντι στον πρόεδρο Νοβότνι.

22 Μαρτίου: Ο Νοβότνι παραιτείται από πρόεδρος μετά και από πιέσεις της φιλελεύθερης πτέρυγας του κόμματος.

30 Μαρτίου: Ο στρατηγός Λούντβιχ Σβόμποντα εκλέγεται πρόεδρος της χώρας. Ήταν ήρωας πολέμου ο οποίος είχε διακριθεί και για τη δράση του στην Τσεχοσλοβάκικη λεγεώνα κατά την έναρξη του Ρωσικού εμφύλιου πολέμου το 1918.

« Read the rest of this entry »

η αγάπη σκόνη και τ’ όνειρο καπνός

11/03/2018 § Σχολιάστε

26.

a Gulag camp for building the White Sea-Baltic

Η δικτατορία επί του προλεταριάτου

Ο Κέινς, ο μεγάλος αυτός οικονομολόγος του εναλλακτικού καπιταλισμού, και σήμερα κόκκινο πανί για τους συναδέλφους του του αρπακτικού καπιταλισμού, υποστήριζε: Η μεγάλη δυσκολία δεν βρίσκεται στο γεγονός πως ο κόσμος δεν μπορεί να αποδεχθεί τις νέες ιδέες, έγκειται στη σκληρή πραγματικότητα, που δεν τον αφήνει να απαλλαγεί από τις παλιές.

Αυτό είναι μεγάλη αλήθεια. Οταν ο κόσμος αποκτήσει μια πίστη, όποια και να είναι αυτή, όσο παράλογη και να είναι, και ενίοτε επικίνδυνη, δεν αφήνει καμία πραγματικότητα να τον διαψεύσει.

Αντίθετα, θεωρεί λάθος την πραγματικότητα που δεν επιβεβαιώνει τη δική του αλήθεια. Είναι να μην πέσεις σε τέτοιους ανθρώπους. Θα σε βγάλουν βλάκα και θα σου χαλάσουν την ημέρα. Αλλά πώς θα τους αποφύγεις, όταν η τεράστια πλειονότητα αυτού του λαού έχει εδραιωμένες πεποιθήσεις που συχνά αγγίζουν τα όρια της ηλιθιότητας, την απαραίτητη προϋπόθεση για τη δημιουργία φασιστικού κινήματος;

Αυτό φάνηκε με τις κινητοποιήσεις για το «Μακεδονικό». Μια μερίδα της Αριστεράς ταυτίστηκε μαζί τους, στη βάση του αλάθητου κριτηρίου του λαού. Ο μεν Μίκης Θεοδωράκης θέλησε να το εκφράσει ως ηγεμόνας παντός καιρού, ο δε Μανώλης Γλέζος από τις στήλες της «Καθημερινής» (11.2.18) στέλνει μια άτυπη επιστολή «Προς Σκοπιανούς» (όπως Προς Κορινθίους) και τους νουθετεί: «Βγάλτε λοιπόν από τον νου σας τη λέξη Μακεδονία με οποιαδήποτε μορφή».

Ας κάνω εδώ μια διευκρίνιση για τους αγαπητούς ηλιθίους αυτής της στήλης, που δεν ξέρω για ποιο λόγο με διαβάζουν. Η προσφορά και το έργο αυτών των δύο εμβληματικών προσωπικοτήτων της Αριστεράς είναι ένα ιστορικό γεγονός που κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει. Και οι δύο, παρά το προκεχωρημένο όριο της ηλικίας τους, είναι ενεργοί πολίτες αυτής της κοινωνίας και δραστηριοποιούνται ως έφηβοι. Η άποψή τους κρίνεται και όχι η ζωή τους και το έργο τους.

Και εδώ μπαίνει ένα πρόβλημα για τη σκέψη της Αριστεράς. Ποια Αριστερά, θα μου πείτε. Αυτή μέσα στο υπάρχον πολιτικό σύστημα μοιάζει σαν μαγική εικόνα. Εννοώ εδώ την ιστορική Αριστερά που δημιουργήθηκε πριν από εκατό χρόνια, το ΣΕΚΕ, μετέπειτα ΚΚΕ και από κει όλες τις διασπάσεις και διακλαδώσεις (πλην αναρχικών) που διαμορφώθηκαν στο πνεύμα της «Μεγάλης Οκτωβριανής Επανάστασης» (και αργότερα με την Γ’ Διεθνή, τα Κ.Κ. έγιναν όργανα της εξωτερικής πολιτικής της ΕΣΣΔ).

Ο βασικός πυρήνας της αριστερής σκέψης ήταν να πάρουμε την εξουσία και μέσω του κράτους να αλλάξουμε τον κόσμο, με τη δικτατορία του προλεταριάτου. Στην αρχή η κατάκτηση της εξουσίας ήταν με ένοπλη πάλη, αργότερα έγινε «πέρασμα στον σοσιαλισμό με ειρηνικά μέσα αλλά, αν χρειαστεί, μπορεί να χρησιμοποιηθούν και άλλοι τρόποι». Και στην ΕΣΣΔ η δικτατορία μιας τάξης γίνεται δικτατορία του κόμματος, όχι μόνο επί του προλεταριάτου, αλλά σε όλη την κοινωνία. Και αυτή η απόλυτη εξουσία ήταν ο φάρος που καθοδηγούσε τα ΚΚΕ. Αλλά πώς εννοούσε ο Μαρξ τη δικτατορία του προλεταριάτου;

Από όσο φτάνει η γνώση μου, δεν υπάρχει καμιά αναπτυγμένη θεωρία του Μαρξ για το θέμα αυτό. Και δεν έχω υπόψη μου κανένας από τους χιλιάδες μελετητές του Μαρξ να έχει ασχοληθεί με το θέμα, γιατί απλά τέτοια θεωρία ουδέποτε ανέπτυξε ο Μαρξ. Υπάρχει μόνο μια επιστολή του προς τον Γουιντεμέγερ (5.5.1852) η οποία μιλάει για την ύπαρξη των τάξεων, που αρνείται πως είναι δική του ανακάλυψη και πως η πάλη των τάξεων θα οδηγήσει αναγκαστικά στη δικτατορία του προλεταριάτου, δηλαδή από την εξουσία της αστικής τάξης, πάμε στην εξουσία της εργατικής τάξης, και αυτό ως μεταβατικό στάδιο μέχρι να φτάσουμε στην αταξική κοινωνία.

Και όλα αυτά σε τρεις γραμμές, σε μια προσωπική αλληλογραφία. Ο Ενγκελς στον πρόλογό του στο βιβλίο του Μαρξ «Ο εμφύλιος πόλεμος στη Γαλλία» (που αφορούσε την Παρισινή Κομμούνα, μοναδικό ιστορικό επίτευγμα για το πώς είναι μια ελεύθερη κοινωνία, άσχετα αν κράτησε λίγο, και αποτελεί ακόμα και σήμερα τη μεγάλη αναφορά και το ιστορικό υπόδειγμα για το πώς μπορούν να είναι οι κοινωνίες του μέλλοντος) αυτή την επανάσταση θεωρούσε «δικτατορία του προλεταριάτου» και έτσι την εννοούσε και ο Μαρξ. Η Κομμούνα, κατά την άποψή μου, είναι βασικός εμπνευστής όλων των κινημάτων που υπάρχουν σήμερα ανά τον κόσμο και βρίσκονται σε ρήξη με τον σταλινισμό-λενινισμό.

Γιατί αυτή είναι η σωστή ορολογία. Ο Λένιν λίγα πράγματα είχε καταλάβει από τον μαρξισμό. Και ο Πλεχάνοφ, που εισήγαγε τον μαρξισμό στη Ρωσία, ήταν με τους μενσεβίκους. Με άλλα λόγια, ο μπολσεβικισμός είναι μια θεωρία εξουσίας και όχι η κατάργησή της. Και ο λεγόμενος ευρωκομμουνισμός, μακαρίτης πλέον, δεν ήταν τίποτε άλλο από σοσιαλδημοκρατία απέξω και σταλινισμός από μέσα, όπως το είδαμε και στα καθ’ ημάς από Κύρκο μέχρι Τσίπρα. Εξουσία για την εξουσία, άσχετα αν αυτή είναι στην υπηρεσία του συστήματος.

Και έτσι μπορούμε να καταλάβουμε πώς το σύστημα έκανε μια χαψιά τον Τσίπρα και την παρέα του. Εξουσία θέλαν, εξουσία πήραν, άσχετα αν είναι οι κλητήρες του συστήματος. Εν τούτοις πρέπει να δούμε και τα θετικά. Το σύστημα απέκτησε ένα νέο στήριγμα που έχει ένα παραπάνω εφόδιο από τους άλλους συνεταίρους. Κατόρθωσε να διαλύσει την Αριστερά ως κοινωνικό κίνημα, που κανείς άλλος δεν μπορούσε να το κάνει. Ακόμα και στη ναζιστική κατοχή είχαμε συλλαλητήρια. Σήμερα ο κόσμος διαμαρτύρεται μπροστά από την τηλεόραση. Στον καναπέ βέβαια και Αγιος ο Θεός.

Του ©Περικλή Κοροβέση

*

Διαβάστε όλα [τα όνειρα καπνός]

η αγάπη σκόνη και τ’ όνειρο καπνός

20/12/2017 § Σχολιάστε

25.

Για όσους έχουν ακόμα «αγαθές αυταπάτες» για την επανάσταση των μπολσεβίκων, συνιστώ το βιβλίο του Θανάση Γιαλκέτση «Η ουτοπία στην εξουσία», που εκδόθηκε από την «Εφ.Συν.». Είναι έγκυρο και τεκμηριωμένο. Γραμμένο ψύχραιμα και με απόσταση.

Αγαθές αυταπάτες

του ©Περικλή Κοροβέση

Φέτος γιορτάσαμε τα 100 χρόνια της Οκτωβριανής Επανάστασης. Ισως είναι το τελευταίο μεγάλο ψέμα που μας άφησε κληρονομιά η πρώην ΕΣΣΔ. Η Επανάσταση είχε γίνει από τον Φεβρουάριο από έναν εξεγερμένο και πεινασμένο λαό της Αγίας Πετρούπολης με πολλά θύματα. Κανένα από τα υπάρχοντα κόμματα της εποχής δεν καθοδήγησε αυτήν την επανάσταση.

Ούτε οι μπολσεβίκοι. Ολη τους η ηγεσία βρισκόταν στο εξωτερικό. Οταν ο Λένιν γυρίζει πίσω στη Ρωσία, ύστερα από 17 χρόνια εξορίας, με το περίφημο «σφραγισμένο τρένο του κάιζερ», στις 4 Απριλίου, η επανάσταση είχε συντελεστεί τρεις μήνες πριν. Και από τις 2 Μαρτίου είχε σχηματιστεί προσωρινή κυβέρνηση και ο τσάρος είχε παραιτηθεί.

Τη νύχτα της 24ης-25ης Οκτωβρίου οι μπολσεβίκοι κάνουν πραξικόπημα και καταλαμβάνουν τις υποδομές της πόλης και τα χειμερινά ανάκτορα, έδρα της προσωρινής κυβέρνησης, χωρίς να συναντήσουν αντίσταση. Αλλά έπρεπε να καταλάβουν τα ανάκτορα και μια δεύτερη φορά. Αυτή τη φορά για τα γυρίσματα του ντοκιμαντέρ του Αϊζενστάιν.

Το έργο αυτό παρουσιάστηκε σαν αυθεντικό ντοκουμέντο, ενώ ήταν σκηνοθετημένο μέχρι την τελευταία του λεπτομέρεια. Και όσοι έλεγαν πως ήταν προπαγάνδα -το πραξικόπημα έγινε νύχτα και όχι μέρα, όπως το ήθελε ο σκηνοθέτης- δέχονταν τη βαριά κατηγορία του αντεπαναστάτη. Περνούσαν αυτομάτως στην πλευρά της αντίδρασης.

Να σημειώσουμε για την Ιστορία πως τη νύχτα του πραξικοπήματος, η ζωή της Πετρούπολης συνεχιζόταν κανονικά. Θέατρα, εστιατόρια, συγκοινωνίες, μαγαζιά, όλα δούλευαν ρολόι. Η πόλη δεν κατάλαβε πως είχε γίνει επανάσταση.

Σήμερα που έχουν ανοίξει τα αρχεία της ΕΣΣΔ και έχουν εκδοθεί πολλές έγκυρες μελέτες για όλες τις πτυχές της Ιστορίας της Ρωσικής Επανάστασης, καταλήγουμε αβίαστα στο εξής συμπέρασμα: Μπορεί να υπήρξε μια επαναστατική περίοδος από τον Φεβρουάριο μέχρι τις εκλογές του Νοεμβρίου, όπου την απόλυτη πλειοψηφία την είχαν οι σοσιαλεπαναστάτες με 370 έδρες από τις 715 και οι μπολεσβίκοι 175 έδρες.

Να σημειώσουμε πως στις εκλογές συμμετείχαν και οι γυναίκες. Με πραγματικά νούμερα οι σοσιαλεπαναστάτες πήραν 18 εκατομμύρια ψήφους έναντι 10 εκατομμυρίων των μπολσεβίκων.

Αλλά στον Λένιν δεν άρεσαν αυτά τα αποτελέσματα. Με την πρώτη συνεδρίαση της συντακτικής συνέλευσης (5/1/18) έγινε ξεκάθαρο ποια θα ήταν η κυβέρνηση. Η μειοψηφία και όχι η πλειοψηφία. Την επόμενη μέρα ο Λένιν κάνει και δεύτερο πραξικόπημα.

Καταργεί τη συντακτική συνέλευση και αντί να δοθεί όλη η εξουσία στα σοβιέτ, όπως είχε υποσχεθεί με τις θέσεις του Απρίλη, περνάει στο κόμμα που εγκαθιδρύει τη δικτατορία του, καταργώντας κάθε ελευθερία. Η αλήθεια πια είναι αποκλειστικό προνόμιο του κόμματος, απολύτως ιδιόκτητη και απαραβίαστη. Οποιος τολμήσει να έχει έστω και την παραμικρή αμφιβολία οδηγείται αυτομάτως στο πυρ το εξώτερον.

Ποτέ και πουθενά καμιά εξουσία δεν καταργεί μια άλλη εξουσία. Απλά αλλάζει χέρια χωρίς να χάσει την ουσία της. Το κράτος-κόμμα με τον κρατικό καπιταλισμό που δημιουργεί δεν έχει στα χέρια του μόνο τα μέσα παραγωγής, αλλά και τις επιστήμες, τα γράμματα, τις τέχνες, ακόμα και τη σκέψη μαζί με την καθημερινή συμπεριφορά.

Ακόμα και στις πιο σκληρές μοναρχίες δεν συναντούμε τέτοιο επίπεδο εξουσίας και τυραννίας. Και αυτό επιτεύχθηκε με την απόλυτη τρομοκρατία και τον γενικευμένο χαφιεδισμό που είχε καταχωριστεί στις ηρωικές πράξεις και αρετές.

Ο πιονέρος Πάβλικ Μορόζοφ, μόλις 14 χρόνων, καρφώνει τον πατέρα του ως «κουλάκο». Ο πατέρας του συλλαμβάνεται, βασανίζεται και εκτελείται χωρίς να ξέρει γιατί. Οταν μαθαίνεται η εκτέλεση του πατέρα Μορόζοφ, το χωριό ξεσηκώνεται και είναι έτοιμο να λιντσάρει τον νεαρό καταδότη. Αλλά επεμβαίνει ο παππούς του και τον σκοτώνει με τα ίδια του τα χέρια.

Ο Πάβλικ από την επόμενη μέρα έγινε εθνικός ήρωας. Ο Μαξίμ Γκόρκι τον θεωρεί πρότυπο νεολαίου, με υψηλά ιδανικά, τον νέο άνθρωπο που διαπλάθει ο σοσιαλισμός «που δεν λογαριάζει τη συγγένεια αίματος, αλλά πνεύματος». Αυτός ο χαφιεδάκος έπρεπε να γίνει πρότυπο για τους νέους.

Και το έργο αυτό το ανέλαβε ο μεγάλος Αϊζενστάιν κάνοντας την ταινία «Το λιβάδι του Μπεζίν». Αλλά η ταινία δεν ολοκληρώθηκε και τα γυρίσματα διακόπηκαν. Η ταινία ήταν φορμαλιστική και ιδεολογικά λανθασμένη. Η λογοκρισία είναι δημοκρατική. Δεν εξαιρεί ούτε τον Αϊζενστάιν.

Μια άλλη ιστορία είναι εξίσου συγκλονιστική για το κλίμα του χαφιεδισμού. Μια μητέρα με την πεντάχρονη κόρη της ζούσε σε ένα κοινόβιο. Ξαφνικά συλλαμβάνεται και εκτοπίζεται στα γκούλαγκ. Εμπιστεύεται την κορούλα της στην καλύτερή της φίλη και γειτόνισσα για να την αναθρέψει. Επέζησε από το στρατόπεδο και ύστερα από 17 χρόνια εξορίας ξαναβρίσκει την κόρη της.

Στη διάρκεια της περεστρόικα άνοιξαν οι φάκελοι των εγκλημάτων και η εκτοπισθείσα ψάχνει να βρει ποιο ήταν το έγκλημά της. Την είχε καταγγείλει η φίλη της που μεγάλωσε το παιδί της, για να πάρει το δωμάτιό της στο κοινόβιο. Γύρισε σπίτι και κρεμάστηκε.

ΥΓ. Για όσους έχουν ακόμα «αγαθές αυταπάτες» για την επανάσταση των μπολσεβίκων, συνιστώ το βιβλίο του Θανάση Γιαλκέτση «Η ουτοπία στην εξουσία», που εκδόθηκε από την «Εφ.Συν.». Είναι έγκυρο και τεκμηριωμένο. Γραμμένο ψύχραιμα και με απόσταση.

πηγή: ©Εφημερίδα των Συντακτών 09.12.2017

*

Διαβάστε όλα [τα όνειρα καπνός]

Where Am I?

You are currently browsing the όνειρα καπνός category at αγριμολογος.