αγριμολογος

Θίχτηκε ιερέας, πιθανόν αόμματος, μπρος στα αίσχη στους κόλπους του δικού του επαγγέλματος

Kris Verdonck: Stills – μερική άποψη

«Προσβολή της δημοσίας αιδούς» από έργο Τέχνης; –Τι νόμος είναι αυτός που απαγορεύει την ελευθερία της έκφρασης σε κράτος μέλους του προηγμένου κόσμου;

Δεν πάμε καλά.

H καταγγελία ενός ιερωμένου έγινε αιτία να καθαιρεθεί ένα έργο τέχνης από την καρδιά της Αθήνας: η βιντεοπροβολή Stills του Κρις Βέρντονκ που προβαλλόταν σε κτίριο επί των οδών Παρνασσού και Παπαρηγοπούλου, στο πλαίσιο του φεστιβάλ Fast Forward της Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών.

Το έργο πρόλαβε να μείνει στη θέση του για έξι νύχτες – από τις 22.00 έως τη 1.00 – αλλά την έβδομη, δηλαδή το βράδυ της Τετάρτης είχε αποκαθηλωθεί, καθώς διερχόμενος ιερέας φέρεται να προσεβλήθη από τις εικόνες που προβάλλονταν – γυμνές υπερμεγέθεις ανθρώπινες φιγούρες που συγκρατούν κτίρια ως άλλες καρυάτιδες – και έκανε καταγγελία στην αστυνομία.

Στο τμήμα εκλήθησαν οι υπεύθυνοι εκ μέρους της Στέγης και αφού ενημερώθηκαν ότι η προβολή θεωρήθηκε ότι προσβάλλει τη δημόσια αιδώ προχώρησαν σε απομάκρυνση του έργου.

Κατόπιν τούτου η Στέγη εξέδωσε την παρακάτω Ανακοίνωση:

Η Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών του Ιδρύματος Ωνάση, υποχρεώθηκε να διακόψει την προβολή του έργου με τον τίτλο «Stills» του Kris Verdonck που εντάσσεται στο Fast Forward Festival 2, στη συμβολή των οδών Παρνασσού και Παπαρηγοπούλου (πλατεία Κλαυθμώνος), κατόπιν καταγγελιών επί του περιεχομένου αυτού, επειδή σέβεται και υπακούει τους νόμους.

Είμαστε αντίθετοι σε αυτή τη λογική αντιμετώπισης ενός έργου τέχνης. Το γυμνό αποτελεί στοιχείο καλλιτεχνικής έκφρασης, δεν είναι χυδαίο ούτε άσεμνο.
Λυπόμαστε που 12 χρόνια μετά το Outlook, συζητάμε ακόμα αν είναι προσβλητικό το γυμνό σε ένα σύγχρονο έργο τέχνης. Ας αναλογιστεί ο καθένας μας τι είναι χυδαίο, τι θα έπρεπε να μας ενοχλεί πιο πολύ, η εικόνα γυμνών ανθρώπων που προβάλλονται σε ένα τοίχο πάρκινγκ της πλατείας Κλαυθμώνος ή η καθημερινότητα εξαθλιωμένων ανθρώπων που ζουν στην κάτω μεριά της πλατείας.

Πώς κρίνεται τι είναι επιτρεπτό και τι όχι; Αυτό που πρέπει να συζητηθεί είναι πώς οριοθετείται το άσεμνο σε ένα έργο τέχνης. Γιατί αφορά μόνο τη σύγχρονη τέχνη και δεν υπάρχει κανένα αντίστοιχο θέμα προσβολής δημοσίας αιδούς σε αρχαία ή αναγεννησιακά έργα; Είναι καιρός πια να συζητήσουμε για την ελευθερία της καλλιτεχνικής έκφρασης στο δημόσιο χώρο.

***

Περιγραφή του έργου Stills από Τη Στέγη αλλά και τον δημιουργό Kris Verdonck:
Γυμνοί γίγαντες, εγκλωβισμένοι σε ασφυκτικά περιβάλλοντα, στοιχειώνουν την Αθήνα. Η πόλη γίνεται σκηνικό και οι τοίχοι χαρακτηριστικών κτιρίων της μετατρέπονται σε ιδανικούς καμβάδες για τις μνημειώδεις «ζωντανές τοιχογραφίες» του Κρις Βερντόνκ.

Η βασική ιδέα για τα Stills που ο  Κρις Βερντόνκ δημιούργησε ειδικά για την Αθήνα είναι οι Καρυάτιδες. «Πρόκειται κυρίως για περήφανους ανθρώπους, άντρες και γυναίκες, που συχνά υποστηρίζουν την ιδεολογία μιας συγκεκριμένης αρχιτεκτονικής, παγωμένοι σε μια θέση προσπάθειας, με τους μυς σε μεγάλη ένταση. Μερικές φορές είναι μισά πλάσματα, κατά το ήμισυ άνθρωποι και κατά το ήμισυ κτίρια, γίγαντες ή λεπτομέρειες, αλλά πάντα είναι απλώς το ντεκόρ της καθημερινής μας ζωής.  Στα Stills, οι χαρακτήρες που προβάλλονται δεν είναι τόσο ηρωικοί· είναι καθημερινοί άνθρωποι σαν εσάς κι εμένα, που αμφιβάλλουν για την ιδεολογία.», δηλώνει ο δημιουργός.

Αρχικός προορισμός των Stills, των βιντεοπροβολών ή, μάλλον, των ζωντανών τοιχογραφιών που δημιουργεί από το 2006 ο αβάν-γκαρντ Βέλγος δημιουργός Κρις Βερντόνκ (γενν. 1974), ήταν τα ηγεμονικά, σαν μαυσωλεία, κτίρια που χτίστηκαν επί Μουσολίνι έξω από τη Ρώμη, προκειμένου να υμνήσουν το φασιστικό ιδεώδες.

Ολόγυμνες ανθρώπινες φιγούρες κολοσσιαίου μεγέθους, εγκιβωτισμένες σε υπερβολικά στενούς χώρους, προβάλλονται στην πρόσοψη χαρακτηριστικών κτιρίων της πόλης. Ασφυκτιούν, σαν ηττημένοι Άτλαντες, κάτω από το βάρος των τοίχων, της πόλης, του κόσμου, της Μνήμης, της Ιστορίας. Αργοσαλεύουν και αναρριγούν μέσα στην αναπόδραστη συνθήκη ανελευθερίας τους – ενίοτε μουρμουρίζουν, σαν μόνη παρηγοριά, μελωδίες από τις βαγκνερικές όπερες… Η εικόνα είναι εμβληματική και πολύσημη.

Οι «γίγαντες» του Βερντόνκ μπορούν να ιδωθούν μέσα από δεκάδες οπτικές – είναι τα παραμορφωμένα είδωλα των κατοίκων μιας πόλης, τα τοτέμ της καταπιεστικής μεγαλομανίας του φασισμού κ.ο.κ. Ο καλλιτέχνης, ανανοηματοδοτώντας τα κελεύσματα των ριζοσπαστών της δεκαετίας του 1960, ανοίγει εκ νέου τον ορίζοντα των προσδοκιών για τη σχέση τέχνης και καθημερινότητας, δημόσιου χώρου και ιδιωτικής συγκίνησης, αμφισβητούμενης και ηγεμονικής γεωγραφίας. Με σπουδές εικαστικών τεχνών, αρχιτεκτονικής και θεάτρου, ο Βέλγος δημιουργός ενσωματώνει τις καταβολές του στον υβριδικό γαλαξία του έργου του και ανασυνθέτει τους όρους «αστική παρέμβαση», «θεατρικότητα» και «εικαστικό περιβάλλον», επιδιώκοντας την αλληλεπίδραση των τεχνών και την παρεμβατική ισχύ τους στη μνήμη των πόλεων.

Πατήστε εδώ για να διαβάσετε σημείωμα του σκηνοθέτη.