αγριμολογος

Πρόκειται για μεμονωμένο επίτευγμα. Θυμάμαι τους πανηγυρικούς λόγους και τα χειροκροτήματα για τους Ολυμπιακούς Αγώνες. Μερικά χρόνια μετά – σήμερα, οι περισσότερες εγκαταστάσεις των βρίσκονται εγκαταλελειμμένες στη τύχη τους, επηρεάζοντας με την αφημένη αυτή τύχη τους, αρνητικά τη δικιά μας, των κατοίκων. Οι (πρώην) ένδοξες αθλητικές εγκαταστάσεις διεθνών προδιαγραφών, αφημένες στο σκουπίδι, στη βρομιά, εστίες μολύνσεως, ζωντανοί μάρτυρες του πολιτισμού μας. Η εγκατάλειψη κι η αδιαφορία σε αυτές τις πανάκριβες εγκαταστάσεις, δεν είναι μεμονωμένο συγκυριακό φαινόμενο, είναι το ελληνικό σύνηθες στα μεγάλα έργα· τα τρανά. Οι πρόσφατοι μεγάλοι αυτοκινητόδρομοι, οι συγχρηματοδοτούμενοι με την Ευρωπαϊκή Ένωση, ένας ευαίσθητος οδηγός  που θα στρέψει το βλέμμα δεξιά, προς την άκρη του δρόμου, μετά το ρείθρο (εάν υπάρχει…), η εικόνα μιλά από μόνη της: Η απόλυτη κυριαρχία των σκουπιδιών, βρίσκονται παντού και·  δεν πρόκειται για μεμονωμένο περιστατικό, είναι το σύνηθες συμπλήρωμα σε όλη την ένδοξη ελληνική επικράτεια, είναι ο σημερινός· δικός μας πολιτισμός. Κάθε παρκάκι, κάθε παιδική χαρά που εγκαινιάζεται, κάθε μικρό, μεσαίο ή μεγάλο έργο που διεκπεραιώνεται, μετά το πέρας των εργασιών του και· μετά το κόψιμο της κορδέλας, το έργο αυτό αφήνεται στη τύχη του (εκτός «μεμονωμένων» πάλι, εξαιρέσεων), χωρίς ποτέ κανείς να ενδιαφερθεί για την μετέπειτα τακτική συντήρησή του. Μετά το πέρας των ταπεινών ή των μεγάλων έργων, τα πάντα χορταριάζουν, τσιμεντένιες πλάκες παραδίδονται στη μεταβαλλόμενη φύση, ο χρόνος προσθέτει σκουριά στα μεταλλικά μέρη, οι τυχόν περιφράξεις διαλύονται. Θλιβερό, αλλά σύνηθες.

Ένα σημαντικό μουσείο όπως αυτό της Ακρόπολης, θα συντηρηθεί, είμαι βέβαιος, δεν αμφιβάλω καθόλου. Αμφιβάλω για τον περιβάλλοντα, κατοικημένο χώρο, έξω· στις πολυκατοικίες ή τις εναπομείναντες μονοκατοικίες, στους γύρω από το μουσείο χώρους. Εκεί θα βασιλεύσει το ίδιο τοπίο που βασιλεύει και στην υπόλοιπη χώρα, των ξεχειλισμένων με σκουπίδια κάδων, οι πεζόδρομοι θα γεμίσουν παρκαρισμένα αυτοκίνητα και εκατοντάδες μηχανάκια, οι άνθρωποι με ειδικές ανάγκες -όπως και στην υπόλοιπη χώρα- χωρίς τον αξιοπρεπή τους χώρο κλπ. κλπ…

Το Μουσείο της Ακρόπολης δεν είναι παρά ένα μεμονωμένο επίτευγμα, θα υπάρχει εκεί, τυλιγμένο με το θλιμμένο βλέμμα των ελαχίστων που ακόμη το διαθέτουν και που· ξέμειναν πλέον από φωνή.

Αυτοί σιωπούν.

.

.

(επιλεγμένα αποσπάσματα από το editorial στο περιοδικό «Το Τέταρτο», τεύχος 3, Ιούλιος 1985)

Τα Παιδιά της γαλαρίας είναι μια φημισμένη ταινία του Καρνέ. Τα δικά μας παιδιά της γαλαρίας είναι κάπως διαφορετικά. Εκείνα της ταινίας υπήρξαν θεατές από ψηλά, από την πιο φτηνή θέση, «εγκλημάτων» που διαδραματίζονταν στη σκηνή του θεάτρου. Τα δικά μας υπήρξαν κι αυτά θ ε α τ έ ς, από ψηλά κι από την ασήμαντη και φτηνή θέση, εγκλημάτων που διαδραματίζονταν στην ελληνική γη, ανίκανα να ορίζουν και ν’ αλλάζουν τη μοίρα των όσων έγιναν και γίνονται στον τόπο.[…]
[…]Τα όνειρα σε τούτα τα παιδιά υπήρξαν κυρίαρχα, σημαντικά και διαψευσμένα.[…]
[…]Στην Κατοχή…[…] τον όποιο ρόλο τους, έστω και τον πιο μικρό, με αυταπάρνηση, με το αίμα τους, με τη ζωή τους, χωρίς καιροσκοπισμό και ιδιοτέλεια, χωρίς προοπτική ανταλλάγματος. Μ’ ένα μονάχα στόχο, την επαλήθευση ενός επίμονου ονείρου. […] Ξανάρθαν τα φαντάσματα κι άρχισαν να πλαστογραφούν γι’ άλλη μια φορά την ελληνική ιστορία. Και τα παιδιά πολέμησαν κι ονειρεύτηκαν, γίναν παιδιά της γαλαρίας, όσα δεν διώχτηκαν και δεν εξαφανίστηκαν στις φυλακές και στα ξερά νησιά του Αιγαίου.[…] Είχαν τη σκέψη όργανο, τα μάτια υγρά κι ακούραστα να βλέπουνε τον κόσμο και την ψυχή παρθενική και απροσάρμοστη στη μεταπολεμική ελληνική αθλιότητα.[…] Τα παιδιά της γαλαρίας σήμερα έχουνε γκρίζα ή άσπρα μαλλιά. Όσα απόμειναν ξέχασαν τα όνειρά τους, έχουν συμβιβαστεί οριστικά με ό,τι ορίζει τη μοίρα τους έξω απ’ αυτούς. Μονάχα μερικοί, μέσα σ΄αυτούς κι εγώ, με πείσμα κι επιμονή θ υ μ ο ύ ν τ α ι και αγνοούν να θ υ μ ί ζ ο υ ν. Κι όσο βαστάξει ετούτο το παιχνίδι. Πόσο ηλίθια ηχούν τα λόγια και τα συνθήματα των αρχηγών στις εκλογές. Πόσα ψέματα για να σκεπάσουν τη μόνη αλήθεια.[…]

Μάνος Χατζιδάκις

(για το ραδιοφωνικό αφιέρωμα της Ροδιάς )

.

.

cinema still από: «Ξαφνικά πέρσι το καλοκαίρι» του Τέννεση Ουίλλιαμς (σκηνοθεσία ταινίας J.L.Mankiewicz, 1959)

Το Εντευκτήριο σας προσκαλεί στις δύο προσεχείς εκδηλώσεις του:

1. «Χλόη στα δάχτυλα. Μιλάει ο Σεμπάστιαν Βέναμπλ…» Θεατρικός μονόλογος Άκη Δήμου στο Underground Εντευκτήριο

Διαβάζει ο Βασίλης Αμανατίδης
Underground Εντευκτήριο, Δεσπεραί 9, Θεσσαλονίκη
Τρίτη 17 Μαρτίου, ώρα 9.00 μ.μ.
Είσοδος ελεύθερη

Με πρόσχημα τον Σεμπάστιαν Βέναμπλ, τον εκκωφαντικά απόντα ήρωα του έργου του Τέννεση Ουίλλιαμς «Ξαφνικά πέρσι το καλοκαίρι», ο Άκης Δήμου ανοίγει για πρώτη φορά τα χαρτιά του άπαιχτου θεατρικού μονολόγου του «Χλόη στα δάχτυλα» και προσκαλεί τον Βασίλη Αμανατίδη, για μία και μοναδική συλλεκτική βραδιά, να διαβάσει τα λόγια του και ό,τι κρύβεται πέρα απ’ αυτά.
Ο μονόλογος, γραμμένος την περίοδο 2005-2006, παρουσιάζεται στην οριστική του μορφή. Με αφετηρία το έργο του Ουίλλιαμς και όχημα το πρόσωπο-κλειδί του δράματος που δεν εμφανίζεται εκεί, ο Άκης Δήμου —με την καθοριστική συμβολή του Βασίλη Αμανατίδη— επιχειρεί μια καταβύθιση στο τοπίο της απόλυτης ερωτικής μοναξιάς αλλά και της αδιάλειπτης ερωτικής επιθυμίας ως υπαρξιακή συνθήκη. Πρόκειται για μια διακειμενική σύνθεση – πρόσχημα για μια υποκειμενική, αυστηρά προσωπική ―σχεδόν απόρρητη― ανάγνωση ενός μυθικού έργου της κλασσικής δραματουργίας και, ταυτόχρονα, για μια δημόσια έκρηξη αισθήματος.

2. Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης
α. Ο Γιάννης Ρίτσος σε εικόνες. Προβολή ντοκυμανταίρ του Τάσου Ψαρρά

Underground Εντευκτήριο, Δεσπεραί 9, Θεσσαλονίκη
Παρασκευή 20 Μαρτίου, ώρα 7.15 μ.μ. ακριβώς

β. Εκδήλωση με την Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ. Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, Θεσσαλονίκη
Παρασκευή 20 Μαρτίου, ώρα 8.30 μ.μ.

Με ένα δίπτυχο εκδηλώσεων συμμετέχει φέτος το «Εντευκτήριο» στην Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης, την Παρασκευή 20 Μαρτίου: η πρώτη είναι αφιερωμένη στον Γιάννη Ριτσο για τα 100 χρόνια από τη γέννησή του, διοργανώνεται σε συνεργασία με το Κέντρο Πολιτισμού της Νομαρχίας Θεσσαλονίκης και το Α΄Δημοτικό Διαμέρισμα του Δήμου Θεσσαλονίκης, και περιλαμβάνει την προβολή ντοκυμανταίρ του Τάσου Ψαρρά για τον ποιητή της «Ρωμιοσύνης».
Ο Ρίτσος διαβάζει ποιήματά του και μιλάει για τη μητέρα του, για τα ευτυχισμένα στην αρχή κι αργότερα δύσκολα παιδικά του χρόνια, για τα πρώτα του ποιήματα και για τα διαβάσματά του, για τη νοσηλεία του σε σανατόρια, για τη στράτευσή του στην Αριστερά, για την εξορία στη Μακρόνησο, για τον «Επιτάφιο» και για άλλα ποιήματά του. Κείμενο: Τζίνα Καλογήρου. Αφήγηση: Λυδία Φωτοπούλου. Μιλούν για το έργο του Ρίτσου: Βαγγέλης Χατζηβασιλείου, Ευριπίδης Γαραντούδης, Κώστας Μαυρουδής, Σόνια Ιλίνσκαγια, Γιώργος Μαρκόπουλος, Τζίνα Καλογήρου.
Η εκδήλωση θα ολοκληρωθεί με ανάγνωση ποιημάτων του Ρίτσου από τους συγγραφείς Ηλία Κουτσούκο και Σταύρο Ζαφειρίου και τον ηθοποιό Θωμά Βελισσάρη.

Χορηγοί οίνου: Κατώγι -Στροφιλιά, Κτήμα Λίγας

Η δεύτερη εκδήλωση πραγματοποιείται με πρωτοβουλία του Μακεδονικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης, με την οργανωτική συμβολή του «Εντευκτηρίου», και αφορά την ποιήτρια Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ.
Θα διαβάσει η ίδια ποιήματά της και θα ακολουθήσει δρώμενο σε σκηνοθετική επιμέλεια Αναστασίας Θεοφανίδου και Νίκου Βουδούρη.