αγριμολογος

Μέσω της Κατερίνα Σχινάς, στο τελευταίο της «Λόγου Χάριν», διαβάζουμε:

Νέα εποχή

το τελευταίο τεύχος Νο 542 της "Βιβλιοθήκης"

Σε μένα, λοιπόν, πέφτει το θλιβερό καθήκον να γράψω τον επικήδειο της στήλης. Και, εκπροσωπώντας αυτοβούλως τους υπόλοιπους συναδέλφους, μέλη της συντακτικής ομάδας της «Βιβλιοθήκης», να συνθέσω τον αποχαιρετιστήριο λόγο του εντύπου μας, όπως το ξέρατε ώς τώρα. Από την επόμενη Παρασκευή, η «Β» κυκλοφορεί σε νέα μορφή, ως «καταφύγιο θηραμάτων», όπως προσφυώς την ονομάζει ο νέος της διευθυντής, Γιώργος Χρονάς. Ολότελα ανανεωμένη, ολότελα διαφορετική. Περισσότερο «λογοτεχνική» και λιγότερο σχολιαστική. Εξού και οι στήλες εξαλείφονται, μαζί και το «Λόγου χάριν». Αποχαιρετισμός ή επικήδειος, λοιπόν, όπως τον θέλετε.

‘Η μάλλον όχι – τα πράγματα είναι πιο ξεκάθαρα. Στους αποχαιρετισμούς δίνει κανείς υπόσχεση ή ευχή νέας συνάντησης, μετατεθειμένης στο μέλλον• στους επικήδειους, ο αποχωρισμός είναι οριστικός. Επάνοδος δεν υπάρχει. Η αυλαία πέφτει, ο αποχωρών εξαφανίζεται για πάντα. Οσοι επιμένουν να τον θυμούνται, το πολύ να τον νεκρολογούν: να μιλούν για τις αρετές του εκλιπόντος, για το «δυσαναπλήρωτο κενό» που αφήνει κ.λπ. – πράγματα ούτως ή άλλως πληκτικά και, βεβαίως, άκρως σχετικά.

Τα τελευταία λόγια αυτής της στήλης, λοιπόν, δεν θα είναι ούτε αποχαιρετιστήρια ούτε επικήδεια. Θα είναι υπομνηστικά. Θα επαναλάβουν, σαν σε ρόχθο, όσα είχαν πριν από πέντε χρόνια φιλοξενηθεί στην ίδια αυτή θέση, με αφορμή τα πέμπτα γενέθλια της «Βιβλιοθήκης». Διαπιστώνοντας ότι, αν τότε τα πράγματα ήταν αρκετά δύσκολα, σήμερα ενδέχεται να είναι και αφόρητα• ότι αν τότε η υπεράσπιση του Λόγου έμοιαζε ακόμη εφικτή, σήμερα η επιμονή σ’ αυτήν φαντάζει έως και γελοία. Ενας γραφικός αναχρονισμός.

Κοντά έντεκα χρόνια έζησε η «Βιβλιοθήκη» όπως την ξέραμε. Με τους συνεργάτες της να προσπαθούν, στο μέτρο των δυνατοτήτων του ο καθένας, να ανταποκριθούν στην ευθύνη των «φυσικών οδηγών» του μέσου αναγνώστη (όπως όριζε ο Φάνης Κακριδής τους ειδικευμένους δημοσιογράφους, βιβλιοπαρουσιαστές και κριτικούς) – να βοηθήσουν, δηλαδή, αυτόν τον αναγνώστη «να ξεχωρίσει τον χαλκό από το μάλαμα». Να βρει τον δρόμο του μέσα στον, πραγματικά συντριπτικό, όγκο της βιβλιοπαραγωγής, που του προκαλεί ίλιγγο, αν όχι αίσθημα ανεπάρκειας. Δεν θελήσαμε να τον κολακέψουμε τον αναγνώστη μας, να τον παραδώσουμε στην ευτέλεια, να τον υποτιμήσουμε, ούτε ασφαλώς και να τον χειραγωγήσουμε. Αντιθέτως, επιχειρήσαμε -κάποτε αντιτιθέμενοι ακόμη και στην ίδια την εφήμερη φύση της εφημερίδας- να του υπενθυμίσουμε ότι καλό θα ήταν να μην αρκείται στην πληροφόρηση• να μην περιορίζεται στο δευτερογενές κείμενο (την κριτική ή τη βιβλιοπαρουσίαση), αλλά να ερεθίζεται απ’ αυτό για να προσέλθει στην πρωτογενή πηγή, το βιβλίο, διεκδικώντας, επιτέλους, τον αργό χρόνο της ανάγνωσης, μέσα στη βραδύτητα του οποίου ξεδιπλώνεται κάθε εσωτερικευμένη εμπειρία – και η αισθητική εμπειρία, πρωτίστως. Αυτόν το χαρακτήρα είχαν και τα αφιερώματα: να δώσουν στα τεύχη της «Βιβλιοθήκης» προοπτική, συνέχεια και διάρκεια, αποτελώντας τον πυρήνα μιας προσπάθειας που αρνείται να γίνει «μιας χρήσης».

Γιατί το βιβλίο απαιτεί τον χρόνο τού Εγώ μας, χρόνο βαθύ, αληγή, άτρυτο, χρόνο αντίθετο προς την αμεσότητα της σύγχρονης επικοινωνίας, χρόνο που προστατεύει το περιεχόμενο, το αίσθημα και την ενδοσκόπηση. Και σ’ αυτόν τον χρόνο -τα όρια του οποίου μπορεί και πρέπει να λησμονήσει ο αναγνώστης προκειμένου να εγκαταλείψει ό,τι τον κρατά δέσμιο στον συνεχή ενεστώτα ενός τυφλού παρόντος, χωρίς αγωνίες, χωρίς αναζητήσεις, χωρίς ανάγκη για υπέρβαση- τάχτηκε όλα αυτά τα χρόνια η «Βιβλιοθήκη». Επενδύοντας πάνω απ’ όλα στο κείμενο, χωρίς να φοβάται τη μεγάλη έκταση ή τη «στρυφνότητα» των θεμάτων. Θεωρώντας ότι δεν υπάρχουν «στρυφνά» θέματα, αλλά μόνο στυφή και άχαρη, διεκπεραιωτική και πεζή διαπραγμάτευση. Οσο γι’ αυτήν εδώ τη στήλη, όσο κι αν δεν το κατάφερνε πάντα, στόχο είχε να ανταποκριθεί στην ανάγκη του ιδανικού αναγνώστη, που δεν είναι παρά μία, επίμονη και αναμφίλεκτη: η αναζήτηση του νοήματος, ακόμη και υπό το καθεστώς της γραφειοκρατίας της πληροφορίας.

ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΣΧΙΝΑ

«βιβλιοθήκη» τεύχος 542 – τελευταίο (27/02/2009) –

Η λειτουργία του ελληνικού κράτους, δεν παύει να εκπλήσσει, λειτουργεί όπως ο μέσος Έλληνας πολίτης. Όλα την τελευταία στιγμή. Όταν όμως τρέχεις να προλάβεις, όλο κάτι ξεφεύγει, εξού και τα απρόβλεπτα, τα πάμπολλα μερεμέτια, οι «διορθώσεις» – αποτέλεσμα μια προχειρότητας, που κοστίζει (μερικές φορές περισσότερο από το ίδιο το έργο). Ελπίζω αυτά να μην συμβούν στις περιπτώσεις της Εθνικής Πινακοθήκης και της αναστύλωσης του αρχαίου θεάτρου της Μεγαλόπολης που το άφησαν χρόνια ολόκληρα να καταρρέει. Το Ελληνικό δημόσιο αρκετά χάνει τόσα χρόνια (και κατ’ επέκταση ο ελληνικός λαός) από τέτοιες «προχειρότητες», για να μην αναφέρω τη λέξη «μίζα», «διαπλεκόμενα» και άλλα συναφή που εντείνουν το φαινόμενο.
Η περίπτωση της Πινακοθήκης και τα πάθη της γυρνούν πίσω μισό αιώνα (!). Η «Ελευθεροτυπία» αναφέρει ότι: […]«όταν χτιζόταν η Πινακοθήκη επί τη βάσει της βραβευμένης μελέτης των αρχιτεκτόνων Ν. Μουτσόπουλου, Π. Μυλωνά και Δ. Φατούρου (Α’ Βραβείο του Πανελλήνιου Αρχιτεκτονικού Διαγωνισμού, 1956). Το σχέδιο τελικά δεν υλοποιήθηκε στο σύνολό του αφήνοντας αισθητικά μετέωρο και λειτουργικά ανεπαρκές το μουσείο»[…]. Τελικά βρέθηκαν οι τρόποι και οι τριακόσιες τόσες χιλιάδες €υρώ (από δωρεά και πάλι, έστω), έτρεξε και η διευθύντρια της Πινακοθήκης Μαρίνα Λαμπράκη-Πλάκα λίγο παραπάνω και η αναγκαία επέκταση βρίσκεται πλέον προ των θυρών. Όλα αυτά λίγο πριν τη λήξη του Γ’΄ΚΠΣ το Δεκέμβριο του 2008. Λεπτομέρειες εδώ.
Το θέατρο της Μεγαλόπολης, το μεγαλύτερο του αρχαίου κόσμου (18.000-20.000 θέσεων) που το «Άφησαν χρόνια ολόκληρα να καταρρέει και στο παρά πέντε της εκπνοής των κοινοτικών κονδυλίων του Γ’ ΚΠΣ σπεύδουν να αρχίσουν πιλοτική αναστήλωσή του, εκμεταλλευόμενοι την παράταση που έχει δοθεί από την Κοινότητα για την ολοκλήρωση έργων στις πυρόπληκτες περιοχές.»[…]
Και: […]«Η Διεύθυνση Αναστήλωσης Αρχαίων Μνημείων από την πλευρά της έχει διαπιστώσει ότι οι κατώτερες σειρές εδωλίων του θεάτρου, όπου βρίσκονται και οι περίφημες προεδρείες με τις επιγραφές των τιτλούχων που τις χρησιμοποιούσαν, παρουσιάζουν μετακινήσεις λόγω καθιζήσεων και διάβρωσης των λίθων τους. Ο διευθυντής της ΔΑΑΜ, Δημοσθένης Ζιρώ, υπολογίζει να έχει ολοκληρωθεί ώς τα τέλη Δεκεμβρίου του 2008 η πιλοτική αναστήλωση. Αν όμως ο στόχος αυτός δεν επιτευχθεί, θα κάνουν χρήση της παράτασης που έχει δοθεί από την Κοινότητα για έργα των πυρόπληκτων περιοχών.»[…]
Λεπτομέρειες εδώ.

Οι ελπίδες δεν έσβησαν.

φωτογραφία(επεξεργασμένη)© http://arcadia.ceid.upatras.gr/arkadia/archsites/xwroi/thmeg.htm