αγριμολογος

Ημιτελές Έντεκα

Η «χαρά των εορτών» συχνά πακετάρεται, προωθείται και πωλείται: μέσω διαφημίσεων, δώρων, εμπειριών, ακόμη και μέσω της πίεσης να νιώσουμε με έναν συγκεκριμένο τρόπο. Η αγορά δεν πουλά μόνο αντικείμενα· πουλά συναισθήματα, προσδοκίες, ταυτότητες. Τα Χριστούγεννα, το Πάσχα ή οποιαδήποτε γιορτή μετατρέπονται σε εποχικά προϊόντα με συγκεκριμένο αφήγημα: χαμόγελα, θαλπωρή, επιτυχία, «σωστές» στιγμές.

Η χαρά λοιπόν, στο πλαίσιο της σύγχρονης καταναλωτικής κουλτούρας, αντιμετωπίζεται ως προϊόν με αγοραία αξία. Δεν νοείται ως αυθόρμητη ή εσωτερική κατάσταση, αλλά ως αποτέλεσμα κατανάλωσης. Παρουσιάζεται ως κάτι που αποκτάται μέσω συγκεκριμένων αγαθών, υπηρεσιών και εμπειριών, τα οποία υπόσχονται τη συναισθηματική πληρότητα που υποτίθεται ότι λείπει.

Η αγορά κατασκευάζει πρότυπα χαράς: εικόνες ευτυχισμένων ανθρώπων, τυποποιημένες στιγμές απόλαυσης, επαναλαμβανόμενα αφηγήματα επιτυχίας. Η χαρά αποκτά μετρήσιμα χαρακτηριστικά, συνδέεται με εποχές, γεγονότα και κοινωνικούς ρόλους, και ενσωματώνεται σε κύκλους προσφοράς και ζήτησης. Καθίσταται προβλέψιμη, αναπαραγώγιμη και, κυρίως, πωλήσιμη.

Στο πλαίσιο αυτό, η χαρά λειτουργεί ως μηχανισμός κατανάλωσης: δεν πωλείται μόνο το αντικείμενο, αλλά η υπόσχεση του συναισθήματος. Η έλλειψη χαράς μετατρέπεται σε έλλειψη που απαιτεί αγορά για να καλυφθεί. Έτσι, η χαρά παύει να είναι εμπειρία και γίνεται δείκτης συμμόρφωσης σε ένα οικονομικό και πολιτισμικό πρότυπο.

Ως εμπορευματοποιημένο προϊόν, η χαρά υπόκειται στους ίδιους κανόνες με κάθε άλλο αγαθό: φθείρεται γρήγορα, απαιτεί συνεχή ανανέωση και αντικατάσταση, και χάνει την αξία της εκτός του πλαισίου που τη νομιμοποιεί η αγορά. Δεν βιώνεται· καταναλώνεται.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η χαρά καθαυτή είναι ψεύτικη ή ακυρώνεται. Σημαίνει ότι συνυπάρχουν δύο επίπεδα: 1)το εμπορευματοποιημένο (τι πρέπει να αγοράσω/κάνω για να είναι «σωστή» η γιορτή) και 2) το βιωματικό (τι έχει πραγματικά νόημα για μένα και τους άλλους)

Η ένταση προκύπτει όταν το πρώτο καταπίνει το δεύτερο. Όταν η χαρά γίνεται υποχρέωση ή μέτρο επιτυχίας.

Σήμερα, μέρες γιορτινές που είναι, και παρατηρώντας με μεγάλη προσοχή, τη συμπεριφορά του κόσμου γύρω μου, προτίμησα να ασχοληθώ με το πρώτο επίπεδο.

◉

[όλα κατηγορίας «ημιτελές»

Ημιτελές Οκτώ

Βροχή. Ασταμάτητη βροχή. Ο κόσμος έμοιαζε να λιώνει. Να διαλύεται κάτω από το βάρος του νερού. Οι σταγόνες έπεφταν με ρυθμό που θύμιζε παλμό. Ένας αέναος χτύπος της καρδιάς του ουρανού. Αντί για ζωή, έφερνε διάβρωση. Ένα χρόνο τώρα. Ο ουρανός δεν είχε βάλει στόμα μέσα. Πάνω σε πόλεις. Σε χωράφια. Πάνω σε ανθρώπους που είχαν ξεχάσει πώς είναι να βλέπουν κάτι άλλο πέρα από το γκρίζο.

Τα πρόσωπα των ανθρώπων είχαν αλλάξει. Το δέρμα τους υγρό. Τα μάτια τους θολά. Έμεναν μισόκλειστα ν’ αντέξουν το μαστίγωμα της βροχής. Στέκονταν στις στάσεις, κάτω από κατεστραμμένες ομπρέλες, χωρίς να περιμένουν κάτι. Η βροχή είχε διαβρώσει προσδοκίες, όπως έκανε και με τους τοίχους, τις στέγες, τα δέντρα που στέκονταν γυμνά από φύλλα.

Το νερό είχε γίνει ο ήχος του κόσμου. Το πλαφ και πλιτς: ο απόλυτος ρυθμός, τόσο γνώριμος που σχεδόν ξεχνούσες ότι υπήρχε. Τα ποτάμια είχαν ξεχειλίσει, τα δάση είχαν βυθιστεί, τα σπίτια είχαν γίνει πλωτές σκιές. Κανείς δεν μιλούσε για το τέλος. Ούτε για το πότε είχε αρχίσει. Έβλεπαν την ίδια εικόνα. Ξανά και ξανά: το νερό να πέφτει, το χώμα να υποχωρεί, τα όρια να χάνονται.

Με τη συνεχόμενη βροχή, όλα είχαν βρει έναν νέο ρυθμό. Οι άνθρωποι έμαθαν να ζουν χωρίς ήλιο. Έμαθαν να περπατούν στο νερό μέχρι τα γόνατα. Άφηναν τα βήματά τους να χάνονται σε λίμνες που κάποτε ήταν δρόμοι. Κάποιοι πίστευαν ότι η βροχή δεν ήταν τιμωρία, αλλά καθαρμός, ένα τελετουργικό που καθυστερούσε να τελειώσει.

Κάποιοι όμως ήξεραν. Ήξεραν ότι η βροχή δεν είχε σκοπό. Δεν υπήρχε λύτρωση, ούτε τέλος. Μόνο σταγόνες που έπεφταν. Ασταμάτητα, σαν την ίδια την αιωνιότητα που έσταζε αργά. Μέσα σε έναν κόσμο που πλέον δεν θυμόταν τι σήμαινε να είναι στεγνός.

◉

[όλα κατηγορίας «ημιτελές»