αγριμολογος

«Η νέα χάραξη», Εκδόσεις Κέδρος

Είχε πει τον περασμένο Γενάρη στον κ. Β. Καλαμάρα στην «Ελευθεροτυπία» σε μια συνέντευξή του.

«Γι’ αυτό και πάντα πιστεύω ότι ήταν πολύ σωστό αυτό που είχε πει ο Πολ Ελιάρ, κάτι που εγώ ο ίδιος είχα επί χρόνια αμφισβητήσει, αλλά που σήμερα αναγνωρίζω την ορθότητά του, ότι «η ποίηση είναι ένα μάθημα ηθικής». Και θα έλεγα ότι είναι ένα μάθημα για τον ποιητή και τον αναγνώστη».

Β. Καλαμάρας: Ενα ποίημα μπορεί ακόμη να σκανδαλίσει τα «χρηστά» ήθη;

Τ. Π. «Σε καμία εποχή τα ήθη δεν ήταν απολύτως χρηστά, αλλά συγκαλύπτονταν. Καθώς βλέπουμε στις μέρες μας το πέπλο της συγκάλυψης έχει πέσει. Σε λίγο τα πάντα θα βιντεοσκοπούνται. Αλλά γι’ αυτό πολλές φορές βλέπουμε συγγραφείς, οι οποίοι προσπαθώντας να σκανδαλίσουν, παραβιάζουν ανοιχτές πύλες. Για μένα πάντως το πρόβλημα δεν είναι ούτε να προκαλέσεις ούτε να σκανδαλίσεις. Το πρόβλημα είναι να συλλαμβάνεις συνεχώς την αλήθεια μιας συνεχώς μεταβαλλόμενης πραγματικότητας».

Ας επανέλθω στην απλοϊκότητα των σκέψεών μου. Τίτλοι αισθαντικοί, όπως ταιριάζει στη καθαρή ποίηση: «Αντικριστοί καθρέφτες», «Η ηδονή των παραστάσεων», «Η αντίσταση των γεγονότων», «Η πύλη των λεόντων». Ένα παρελθόν φαντάζει να μην απομακρύνεται, το πήγαινε-έλα του χρόνου γεμίζει μνήμες στον αναγνώστη που δεν τις έζησε ποτέ, αλλά του είναι οικίες, το ίδιο συναίσθημα νιώθω και με την ποίηση του Λειβαδίτη, αν και διαφορετική. Στη συμφιλίωση με το θάνατο, ολοφάνερη σε αυτή τη συλλογή του, μοιάζει με τη σκέψη του Σαραμάγκου στο τελευταίο του βιβλίο «Περί Θανάτου». Δείχνει το ρεαλιστικό συναίσθημα μια απλής, καθαρής αυτοσυνειδησίας. Μια ουσία που αποκτιέται μόνο με την τριβή, την πείρα και τη πολύτιμη σκουριά του χρόνου, καμία λέξη δεν περνά απαρατήρητη, όλες έχουν τη βαρύτητά τους, διαπερνούν ζωή και τέχνη χωρίς διακρίσεις. Έχω την εντύπωση ότι τώρα, σε αυτή την προχωρημένη ηλικία ο κ. Τίτος συνεχίζει να διψά για μάθηση, και· για αυτό το γεγονός και μόνο, θα τον ευγνωμονώ για πάντα, όπως όλη τη μεγάλη ποίηση.

.

( από τη σελ.96, Δεκέμβριος 2007, μέσω της σελίδας των εκδόσεων «Κέδρος» )

ΤΑ ΕΓΚΩΜΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΘΡΗΝΟΙ

Ακόμα κι όταν το ΄θελα δεν το κατάφερνα
να υμνώ με χορωδίες παλαιών πολεμιστών
τα ίδια οράματα που ανά δεκαετία
εμφανίζονται λίγο επισκευασμένα
μα δεν μπορούσα και να μπω στη συντροφιά
όσων μοιρολογούν για ενδόμυχα συμβάντα
που επαναλαμβάνονται όμοια κάθε μέρα.
Για να γλιτώσω από τα λιπαρά εγκώμια
χωρίς να καταφύγω στους σπαραγμούς των θρήνων
έπρεπε κάθε τόσο να θυσιάζω έναν φίλο
κι ας μην το ΄θελα να τελειώσω μοναχός

Aπό την καλή δημοσιογράφο κ. Τέα Βασιλειάδου στην Ημερησία.

Αιχμαλωτίζοντας τον χρόνο
Με την ποίησή της ξεσκονίζουμε τα λησμονημένα ράφια του χαμένου μας χρόνου και βρίσκουμε τα όνειρά μας να ξαγρυπνούν πάντα στην ηρεμία της «εφηβείας της λήθης». Όχι όνειρα συνηθισμένα αλλά από εκείνα που ποτέ δεν θα γίνουν πραγματικότητα, χωρίς όμως να μας πονάει αυτό το ενδεχόμενο, αλλά ίσως με έναν τρόπο λυτρωτικό να μας καθησυχάζει. Η Κική Δημουλά γράφει για να αιχμαλωτίσει τον χρόνο, τον οποίο κατηγορεί για τον θάνατο των ημερών, έτσι όπως περνά με ταχύτητα χωρίς να υπολογίζει τα σήματα στα σταυροδρόμια της ζωής μας.
Η ίδια τον κυνηγά και με τις λέξεις της του ρίχνει το ανάθεμα. Δεν είναι σίγουρο ότι πετυχαίνει την καταδίκη του χρόνου, αυτό όμως που σίγουρα επιτυγχάνει είναι να συγκεντρώνει γύρω από τον ποιητικό της ιστό ένα ρεύμα ανθρώπων που μοιράζονται την αγωνία της. Κυρίως όμως απολαμβάνουν τον ποιητικό της λόγο. Η εμφάνισή της στον ποιητικό χώρο άνοιξε νέους δρόμους, καθώς έθεσε στο κέντρο της αναζήτησής της τον κατακερματισμένο άνθρωπο της εποχής μας και τον έκανε πρωταγωνιστή. Αυτόν τον ηττημένο άνθρωπο, χωρίς όνειρα πια και χωρίς πίστη… χωρίς τη βεβαιότητα του αύριο έβαλε στο βάθρο των ποιημάτων της και το έκανε με τρόπο τόσο τρυφερό, τόσο βαθύ και ουσιαστικό, τόσο αληθινό. Κυρίως τόσο ποιητικό. […]

O Πληθυντικός Aριθμός
Ο έρωτας,/ όνομα ουσιαστικόν πολύ ουσιαστικόν,/ ενικού αριθμού, γένους ούτε θηλυκού ούτε αρσενικού, γένους ανυπεράσπιστου./ Πληθυντικός αριθμός/οι ανυπεράσπιστοι έρωτες.
Ο φόβος,/ όνομα ουσιαστικόν, στην αρχή ενικός αριθμός/ και μετά πληθυντικός:/ οι φόβοι.
Οι φόβοι/ για όλα από δω και πέρα.
Η μνήμη,/ κύριο όνομα των θλίψεων, ενικού αριθμού, μόνον ενικού αριθμού/και άκλιτη.
Η μνήμη, η μνήμη, η μνήμη.
Η νύχτα,/ όνομα ουσιαστικόν, γένους θηλυκού,/ ενικός αριθμός.
Πληθυντικός αριθμός/ οι νύχτες.
Οι νύχτες από δω και πέρα.
(«Ποιήματα», 1998)
Διαβάστε υποχρεωτικά όλο το κείμενο στην Ημερησία, δεν θα χάσετε.

Δεν καταδέχονταν η Κρατησίκλεια
ο κόσμος να την δει να κλαίει και να θρηνεί·
και μεγαλοπρεπής εβάδιζε και σιωπηλή.
Τίποτε δεν απόδειχνε η ατάραχη μορφή της
απ’ τον καϋμό και τα τυράννια της.
Μα όσο και νάναι μια στιγμή δεν βάσταξε·
και πριν στο άθλιο πλοίο μπει να πάει στην Aλεξάνδρεια,
πήρε τον υιό της στον ναό του Ποσειδώνος,
και μόνοι σαν βρεθήκαν τον αγκάλιασε
και τον ασπάζονταν, «διαλγούντα», λέγει
ο Πλούταρχος, «και συντεταραγμένον».
Όμως ο δυνατός της χαρακτήρ επάσχισε·
και συνελθούσα η θαυμασία γυναίκα
είπε στον Κλεομένη «Άγε, ω βασιλεύ
Λακεδαιμονίων, όπως, επάν έξω
γενώμεθα, μηδείς ίδη δακρύοντας
ημάς μηδέ ανάξιόν τι της Σπάρτης
ποιούντας. Τούτο γαρ εφ’ ημίν μόνον·
αι τύχαι δε, όπως αν ο δαίμων διδώ, πάρεισι.»

Και μες στο πλοίο μπήκε, πηαίνοντας προς το «διδώ».

—
(Από τα Ποιήματα 1897-1933, Ίκαρος 1984)