αγριμολογος

Umberto Eco (1932 – σαν σήμερα 19 Φεβρουαρίου 2016)

Ο Έκο για τον ανόητο και τον βλάκα

«…Ο ανόητος είναι περιζήτητος, ιδίως στις κοσμικές συγκεντρώσεις. Φέρνει τους πάντες σε αμηχανία, μα προσφέρει ευκαιρίες για σχόλια. Στη θετική μορφή του είναι διπλωματικός. Μιλάει εκτός θέματος ακόμη και για τις γκάφες των άλλων, στρέφοντας αλλού τη συζήτηση. Ωστόσο δεν μας ενδιαφέρει, δεν είναι ποτέ δημιουργικός, μηρυκάζει, επομένως ποτέ δεν έρχεται να φέρει χειρόγραφα σ’έναν εκδοτικό οίκο. Ο ανόητος δεν λέει ότι η γάτα γαβγίζει, μιλάει για τη γάτα όταν οι άλλοι μιλούν για το σκύλο. Λαθεύει στους κανόνες της συζήτησης, κι όταν λαθεύει ωραία είναι υπέροχος. Νομίζω ότι πρόκειται για απειλούμενο είδος, είναι φορέας κυρίως αστικών αρετών. Του χρειάζεται ένα σαλόνι Βερντυρέν, ή μάλλον μια οικία Γκερμάντ. Τα διαβάζετε ακόμη αυτά εσείς οι φοιτητές;».

«Εγώ ναι».

«Ανόητος είναι ο Ιωακείμ Μουρά που επιθεωρεί τους αξιωματικούς του και ανάμεσα τους βλέπει έναν από τη Μαρτινίκα γεμάτο παράσημα. «Vous etes negre?», τον ρωτά. Κι εκείνος: «Oui, mon general». Κι ο Μουρά: «Bravo, bravo, continuez!» (-Είστε νέγρος; -Μάλιστα στρατηγέ μου –Μπράβο, μπράβο, συνεχίστε!) Και ούτω καθ’ εξής. Με παρακολουθείτε; Συγγνώμη αλλά απόψε γιορτάζω μια ιστορική απόφαση της ζωής μου. Έκοψα το ποτό. Ένα ακόμη; Δεν απαντάτε, με κάνετε να νιώθω ένοχος!».

«Και ο βλάκας;».

«Α! Ο βλάκας δεν κάνει λάθη συμπεριφοράς. Κάνει λάθος συλλογισμούς. Είναι αυτός που λέει ότι όλοι οι σκύλοι είναι κατοικίδια και όλοι οι σκύλοι γαβγίζουν, όμως και οι γάτοι είναι κατοικίδια ζώα, επομένως γαβγίζουν. Ή ότι όλοι οι Αθηναίοι είναι θνητοί, όλοι οι κάτοικοι του Πειραιά είναι θνητοί, επομένως όλοι οι κάτοικοι του Πειραιά είναι Αθηναίοι».

«Πράγμα που ισχύει».

«Ναι, αλλά συμπτωματικά. Ο βλάκας μπορεί να πει και κάτι σωστό, όμως για λανθασμένους λόγους».

✳︎

[Απόσπασμα από το βιβλίο του Ουμπέρτο Έκο, Το όνομα του ρόδου.

cnn.gr 

◉

Wikipedia Commons

«Όταν κανείς μισεί, δημιουργείται ένα αμοιβαίο μίσος. Όταν τα άτομα αλληλομισούνται, το κακό είναι πεπερασμένο. αλλά όταν μεγάλες μάζες εθνών αλληλομισούνται, το κακό μπορεί να είναι άπειρο και απόλυτο. Μην υποχωρείτε στη σκέψη ότι αυτοί που μισείτε αξίζουν να τους μισούν. Δεν ξέρω αν κάποιος αξίζει να τον μισούν, αλλά ξέρω ότι το μίσος όσων πιστεύουμε ότι είναι κακοί δεν είναι αυτό που θα λυτρώσει την ανθρωπότητα».

✳︎

— Bertrand Russell, Human Society in Ethics and Politics (1954), Part I. Ethics, Ch. VI: Scientific Technique and the Future, p. 271

◉

Νικηφόρος Βρεττάκος (1912–1991)

Ὅπως ἡ μέλισσα γύρω ἀπὸ ἕνα ἄγριο
λουλοῦδι, ὅμοια κ᾿ ἐγώ. Τριγυρίζω
διαρκῶς γύρω ἀπ᾿ τὴ λέξη.

Εὐχαριστῶ τὶς μακριὲς σειρὲς
τῶν προγόνων, ποὺ δούλεψαν τὴ φωνή,
τὴν τεμαχίσαν σὲ κρίκους, τὴν κάμαν
νοήματα, τὴ σφυρηλάτησαν ὅπως
τὸ χρυσάφι οἱ μεταλλουργοὶ κ᾿ ἔγινε
Ὅμηροι, Αἰσχύλοι, Εὐαγγέλια
κι ἄλλα κοσμήματα.

Μὲ τὸ νῆμα
τῶν λέξεων, αὐτὸν τὸ χρυσὸ
τοῦ χρυσοῦ, ποὺ βγαίνει ἀπ᾿ τὰ βάθη
τῆς καρδιᾶς μου, συνδέομαι· συμμετέχω
στὸν κόσμο.
Σκεφτεῖτε:
Εἶπα καὶ ἔγραψα, «Ἀγαπῶ».

◉

Η λογοτεχνία, όπως και κάθε μορφή τέχνης, ισοδυναμεί με ομολογία ότι η ζωή δεν αρκεί.

✳︎

Ολόκληρη η τέχνη αποτελεί μια μορφή λογοτεχνίας, γιατί ολόκληρη η τέχνη συνίσταται σε μια προσπάθεια να ειπωθεί κάτι. Υπάρχουν δύο τρόποι για να ειπωθεί κάτι: μιλώντας και σωπαίνοντας. Οι τέχνες που δεν είναι λογοτεχνία αποτελούν προβολές μια εκφραστικής σιωπής.

✳︎

Όποιος γράφει για να επιτύχει το περισσό σαν να έγραψε για να επιτύχει το αναγκαίο, γράφει ακόμη χειρότερα απ’ ότι αν έγραφε μόνο και μόνο για να επιτύχει το αναγκαίο.

✳︎

Ο ανώτερος ποιητής λέγει ό,τι πραγματικά αισθάνεται, ο μέτριος ποιητής ό,τι αποφασίζει να αισθανθεί κι ο κατώτερος ποιητής ό,τι πιστεύει πως πρέπει να αισθανθεί.

✳︎

Ο τέλειος άνθρωπος των ειδωλολατρών ήταν η τελειότητα του ανθρώπου όπως είναι· ο τέλειος άνθρωπος των χριστιανών, η τελειότητα του ανθρώπου όπως δεν είναι· ο τέλειος άνθρωπος των βουδιστών, η τελειότητα μιας κατάστασης όπου ο άνθρωπος δεν υπάρχει.

✳︎

Κάθε αληθινή συγκίνηση συνιστά ένα ψέμα για τη νόηση, δεδομένου ότι της διαφεύγει.

✳︎

Τι τραγωδία να μην πιστεύει κανείς στην ανθρώπινη τελειότητα!… Και τι τραγωδία να πιστεύει σε αυτήν!

✳︎

Το να είσαι αυστηρός, σημαίνει ότι δεν ξέρεις να κρύβεις τη θλίψη σου που δεν είσαι αγαπητός. Η ηθική δεν είναι παρά η χολερική υποκρισία του φθόνου.

✳︎

Ένας θεός γεννιέται. Άλλοι πεθαίνουν. Η Αλήθεια δεν ήλθε, δεν έφυγε: άλλαξε απλώς το Λάθος.

✳︎

Θεός είναι μια οικονομική έννοια. Υπό τη σκέπη του ιδρύουν τη μεταφυσική τους γραφειοκρατία όλοι οι άγιοι Πατέρες όλων των θρησκειών.

✳︎

Το μοναδικό βαθύτερο νόημα των πραγμάτων
Είναι ότι δεν έχουν κανένα βαθύτερο νόημα.

*

[αποσπάσματα από: Fernando Pessoa, «Πίσω από τις μάσκες». Σημειώσεις ενός λαθρεπιβάτη της ζωής. Εκδόσεις Ροές 2005.

◉