[και να σταθείς μ’ ένα χαμόγελο ·
26/05/2019 § Σχολιάστε
Μιχάλης Κατσαρός (1919-1998)
1
Πολλοί μιλούν. Μην τους αφίσεις έτσι
στα δυο ποτάμια μόνους τους –
δεν ξέρουν τι κάνουν.
Φρόντισε και γι’ αυτούς παρακαλώ
που σε κυττάζουν έκπληκτοι
φρόντισε πια να καταλάβουν
πόσο υπόφερες όλες τις νύχτες
πριν και μετά από την εκστρατεία
2
Καθώς θα κατεβαίνεις στο διάδρομο
πρόσεξε αυτή την πόρτα
είναι η τρίτη δεξιά.
Καθώς όμως γυρίζεις μην κυττάξεις
όχι να μην κυττάξεις πίσω
ούτε την πόρτα ούτε το διάδρομο
ούτε και στον καθρέπτη
3
Πως μπόρεσες – πως μπόρεσες
να φτάσεις μέχρι τη στιγμή
και να σταθείς εκεί στην ηρεμία
και να σταθείς μ’ ένα χαμόγελο
που μέσα του γκρεμίζονταν ο κόσμος.
*
Πρώτη δημοσίευση: Αθηναϊκά Γράμματα.Μηνιαία Επιθεώρηση Γραμμάτων και Τεχνών, τ.17-18, Μάρτιος-Απρίλιος, 1960
[Milton ·
22/05/2019 § Σχολιάστε
John Milton (1608–1674)
Paradise Lost
Selected Excerpts
BOOK I.
[…]
Nine times the Space that measures Day and Night
To mortal men, he with his horrid crew
Lay vanquisht, rowling in the fiery Gulfe
Confounded though immortal: But his doom
Reserv’d him to more wrath; for now the thought
Both of lost happiness and lasting pain
Torments him; round he throws his baleful eyes
That witness’d huge affliction and dismay
[…]
The mind is its own place, and in it self
Can make a Heav’n of Hell, a Hell of Heav’n.
What matter where, if I be still the same,
And what I should be, all but less then hee
Whom Thunder hath made greater? Here at least
We shall be free; th’ Almighty hath not built
Here for his envy, will not drive us hence:
Here we may reign secure, and in my choyce
To reign is worth ambition though in Hell:
Better to reign in Hell, then serve in Heav’n.
[…]
When the fierce Foe hung on our brok’n Rear
Insulting, and pursu’d us through the Deep,
With what compulsion and laborious flight
We sunk thus low? Th’ ascent is easie then;
Th’ event is fear’d; should we again provoke
Our stronger, some worse way his wrath may find
To our destruction: if there be in Hell
Fear to be worse destroy’d: what can be worse
Then to dwell here, driv’n out from bliss, condemn’d
In this abhorred deep to utter woe;
Where pain of unextinguishable fire
Must exercise us without hope of end
[…]
To be continued →
[Jacqueline de Romilly: Όταν ο λόγος δεν είναι επαρκής, δεν απομένει παρά η άξεστη, βλακώδης, τυφλή βία…
22/05/2019 § Σχολιάστε
«Δεν είμαι πολύ αισιόδοξη για τις αγαπημένες μου αρχαίες γλώσσες, ούτε άλλωστε για τα γαλλικά, ούτε για τις ανθρωπιστικές σπουδές εν γένει και, ακόμη λιγότερο, για το μέλλον του πολιτισμού μας. Αν δεν υπάρξει κάποιο σκίρτημα, οδεύουμε προς μια καταστροφή και μπαίνουμε σε μια εποχή βαρβαρότητας. Υπάρχει μια αδιαφορία, ακόμη και περιφρόνηση για τον Λόγο και τον Διαφωτισμό.
Δεν είμαι ιστορικός και τα γεγονότα με ενδιαφέρουν λιγότερο από τα κείμενα. Αυτό που με συνεπαίρνει στα ελληνικά κείμενα είναι η συνάντηση με τη γέννηση της ορθολογικής σκέψης, του στοχασμού, είναι το φως που εισβάλλει για πρώτη φορά σ΄ έναν ακόμη μπερδεμένο και σκοτεινό κόσμο. Η πολιτική ηθική και η φιλοσοφία των Ελλήνων δεν έχουν γεράσει καθόλου, οι ανησυχίες τους είναι εξαιρετικά σύγχρονες! Το να μάθεις να σκέφτεσαι, να είσαι ακριβής, να ζυγίζεις τις λέξεις σου, να ακούς τον άλλον, σημαίνει να είσαι ικανός να διαλέγεσαι και είναι το μόνο μέσο για να αναχαιτισθεί η τρομακτική βία που αυξάνεται γύρω μας. Ο λόγος είναι η έπαλξη κατά της κτηνωδίας. Όταν δεν ξέρουμε, όταν δεν μπορούμε να εκφραστούμε, όταν ο λόγος δεν είναι επαρκής, όταν δεν είναι αρκετά επεξεργασμένος επειδή η σκέψη είναι ασαφής και μπερδεμένη, δεν απομένουν παρά οι γροθιές, τα χτυπήματα, η άξεστη, βλακώδης, τυφλή βία…
Ο κίνδυνος για τη δημοκρατία, ο μοναδικός, ο πραγματικός κίνδυνος, είναι η δημαγωγία. Ας μην υποκύψουμε σ΄ αυτόν. Τίποτε δεν άλλαξε από την εποχή του Αλκιβιάδη. Οι αλλαγές είναι περιθωριακές, ανεκδοτολογικές. Η μόνη σημαντική αλλαγή είναι ότι η “μη κουλτούρα” έχει κερδίσει έδαφος… Θα σας εμπιστευθώ την ερώτηση που μου έθεσε μια φορά ένας πρωτοετής της Εκόλ Νορμάλ: “Κυρία, οι νεκρές γλώσσες ήταν ήδη νεκρές όταν ήσασταν νέα;”. Καλό, δεν είναι;
Το πάθος είναι αυτό που με κρατάει στη ζωή, το πάθος γι΄ αυτό που κάνω, για τη δουλειά μου, για τις έρευνές μου, και μετά η αγάπη, η αγάπη για τον αγαπημένο μου Θουκυδίδη. Σε μερικές εβδομάδες θα γίνω 94 χρόνων. Τα γηρατειά είναι μια τρομερή μάχη την οποία είναι σίγουρο ότι θα χάσεις. Όλα εκφυλίζονται… Μπορεί να έχεις κερδίσει σε φρονιμάδα, σε ανωτερότητα απόψεων, σε ηθικό σθένος, σε στωικότητα (πρέπει να παρηγορείται κανείς από τις θετικές πλευρές), αλλά χάνεις την όρασή σου, την ακοή σου, την ελευθερία των κινήσεών σου. Δεν υπάρχει κάτι για το οποίο να χαρείς. Το μόνο για το οποίο χαίρομαι είναι ότι έχω διατηρήσει το χιούμορ μου, την ικανότητα να γελάω».
[Αποσπάσματα συνέντευξης που έδωσε η μεγάλη ελληνίστρια Ζακλίν ντε Ρομιγύ στο περιοδικό «Le Point» με την ευκαιρία της βράβευσής της, στα 93 της, από τη Γαλλική Δημοκρατία με τον Μεγαλόσταυρο της Λεγεώνας της Τιμής -από: tanea.gr]
[σ’ ένα σκυλί δεν βλέπουν μια ψυχή αλλά ένα αναλώσιμο αξεσουάρ·
18/05/2019 § Σχολιάστε
Τα αξιόλογα του Τύπου
Βόλτα με έναν σκύλο
O ©Γρηγόρης Μπέκος στο in.gr
Ο Μαύρος γάτος του Εντγκαρ Αλαν Πόου, η ανάγνωσή του, θα μπορούσε να μειώσει αισθητά τον αριθμό των μοδάτων φιλόζωων, αυτών που σ’ ένα σκυλί δεν βλέπουν μια ψυχή αλλά ένα αναλώσιμο αξεσουάρ.
Δεν μπορεί, θα το έχετε διαπιστώσει κι εσείς. Και δεν είναι μια λανθασμένη προσωπική εντύπωση, είναι γεγονός: πληθαίνουν στις ελληνικές πόλεις όσοι έχουν αποκτήσει σκυλιά και τα βγάζουν βόλτες και, ασφαλώς, καλά κάνουν.
Ερχεται όμως η ώρα που, μολονότι στατιστικά στοιχεία δεν έχει κανείς, θέτει το αφελές ερώτημα: Γιατί εντείνεται και πώς εξηγείται το φαινόμενο αυτό σήμερα στην Ελλάδα;
Πάντοτε στέκω απορημένος όταν εμφανίζεται μπροστά μου η ακόλουθη εικόνα: αργά το βράδυ, ένας δύσθυμος άνθρωπος από τους πολλούς, από τους πάρα πολλούς εσχάτως, κρατά το λουρί και προσπαθεί βαριεστημένα να συμβαδίσει με το σκυλί του που συνήθως προπορεύεται. Στέκω λοιπόν απορημένος επειδή ακαριαία αρχίζω να σκέφτομαι τη συγκεκριμένη εικόνα με ποσοστά, δηλαδή: σε ό,τι ακριβώς παρατηρώ, αναρωτιέμαι, πόσο τοις εκατό είναι η αυθεντική φιλοζωία, πόσο η απεγνωσμένη μοναξιά και, τέλος πάντων, πόσο η επιπόλαιη μόδα;
Πρόσφατα έτυχε να ξαναδιαβάσω το ανατριχιαστικό διήγημα Ο μαύρος γάτος του Εντγκαρ Αλαν Πόου, μια αριστοτεχνική γοτθική ιστορία τρόμου, στοιχειωμένη από τη διαστροφή και την ενοχή.
Εκεί ο φιλόζωος ήρωας και αφηγητής, εντελώς διαταραγμένος πλέον, εκτός από τα κακότυχα τετράποδα, καθαρίζει κάποια στιγμή, με εξαιρετικά βίαιο τρόπο, και τη σύζυγό του. «Η ανιδιοτελής αγάπη ενός ζώου, που μπορεί να θυσιαστεί γι’ αυτόν που αγαπάει, έχει κάτι που αγγίζει την καρδιά όσων είχαν την ευκαιρία να δοκιμάσουν την ποταπή φιλία και την αραχνοΰφαντη αφοσίωση του ανθρώπου» γράφει κάπου ο διορατικός Αμερικανός, με αφορμή ωστόσο ένα «πιστό και έξυπνο» σκυλί, γνωρίζοντας καλά ότι η ανιδιοτέλεια είναι ποιότητα σπάνια μεταξύ των ανθρώπων, ακόμα κι όταν στρέφεται προς τα ζώα.
Πάντως ο Μαύρος γάτος του Εντγκαρ Αλαν Πόου, η ανάγνωσή του, θα μπορούσε να μειώσει αισθητά τον αριθμό των μοδάτων φιλόζωων, αυτών που σ’ ένα σκυλί δεν βλέπουν μια ψυχή αλλά ένα αναλώσιμο αξεσουάρ.
