αγριμολογος

–23.

Σαν σήμερα 23 Οκτωβρίου 1956: Ξεκίνησε ο ξεσηκωμός των κατοίκων της Βουδαπέστης

Η Ουγγρική Επανάσταση του 1956

Στα μέσα της δεκαετίας του ’50 την Ουγγαρία κυβερνούσε το Εργατικό (Κομμουνιστικό) Κόμμα με τις πλάτες του Κόκκινου Στρατού, που στάθμευε στη χώρα από το Σεπτέμβριο του 1944. Δεν ήταν ιδιαίτερα καταπιεστικό, όπως άλλα αδελφά κόμματα, αλλά είχε κακές επιδόσεις στον οικονομικό τομέα. Το κομμουνιστικό στρατόπεδο ζούσε, άλλωστε, την εποχή της αποσταλινοποίησης.

Ο ξεσηκωμός των κατοίκων της Βουδαπέστης ξεκίνησε στις 23 Οκτωβρίου 1956. Δειλά – δειλά με οικονομικά αιτήματα, στη συνέχεια με εκκλήσεις για πολιτικές ελευθερίες. Μπροστάρηδες τέθηκαν οι φοιτητές του Πολυτεχνείου της Βουδαπέστης, που ζητούσαν την εφαρμογή του αληθινού σοσιαλισμού. Ακολούθησαν εργάτες και αγρότες.

Πολύ σύντομα, το κίνημα γιγαντώθηκε, σε σημείο που η κομμουνιστική κυβέρνηση του Ιμρε Νάγκυ να ταχθεί αλληλέγγυα με τους εξεγερμένους. Μάλιστα, την 1η Νοεμβρίου ο ίδιος ο Νάγκυ εξέφρασε την πρόθεσή του να αποσύρει τη χώρα από το Σύμφωνο της Βαρσοβίας.

Στους κόλπους του κομμουνιστικού κόμματος εκδηλώθηκε πραξικόπημα υπό τον Γιάννος Καντάρ, ο οποίος στις 3 Νοεμβρίου ζήτησε τη βοήθεια των σοβιετικών για την καταστολή της εξέγερσης. Το αίτημά του έγινε αμέσως δεκτό από τον ηγέτη του ΚΚΣΕ, Νικήτα Κρούστσεφ, καθώς έλυσε τα χέρια του Κόκκινου Στρατού, που μέχρι εκείνη την στιγμή εμφανίζετο ιδιαίτερα διστακτικός να αναλάβει δράση. Πρεσβευτής της Σοβιετικής Ένωσης στην Ουγγαρία ήταν ο Γιούρι Αντρόπωφ, ο προτελευταίος ηγέτης της Σοβιετικής Ένωσης, πριν από την κατάρρευσή της το 1991.

Τα ξημερώματα της 4ης Νοεμβρίου, 2.000 σοβιετικά τανκς εισέβαλαν στη Βουδαπέστη και κατέπνιξαν με αιματηρό τρόπο την επανάσταση. 2.500 Ούγγροι σκοτώθηκαν στις άγριες οδομαχίες της Βουδαπέστης, από τους οποίους οι 450 εκτελέσθηκαν στις δίκες που ακολούθησαν. Ανάμεσά τους και ο πρωθυπουργός της εξέγερσης Ιμρε Νάγκυ για αντεπαναστική συμπεριφορά. Οι απώλειες του Κόκκινου Στρατού ανήλθαν σε 700 άνδρες. 12.000 Ούγγροι φυλακίστηκαν ως αντεπαναστάτες από το κομμουνιστικό καθεστώς, ενώ 200.000 πήραν το δρόμο της εξορίας.

Η επίσημη εκδοχή των γεγονότων έκανε λόγο για φασιστική και καπιταλιστική παλινόρθωση. Αναρχικοί, σοσιαλδημοκράτες, ακόμη και ακροδεξιοί διεκδίκησαν την επανάσταση για λογαριασμό τους.

Η αντίδραση της Δύσης στην ουγγρική εξέγερση υπήρξε χλιαρή. Ο ΟΗΕ κάλεσε τη Σοβιετική Ένωση να αποσύρει τις δυνάμεις της από την Ουγγαρία. Ο αμερικανός πρόεδρος Ντουάιτ Αϊζενχάουερ απέρριψε εισηγήσεις για δυναμική επέμβαση στο πρότυπο του Κορεατικού Πολέμου και αρκέστηκε σε φραστική καταδίκη και οικονομικές κυρώσεις.

Σοβιετική εισβολή στην Ουγγαρία προκάλεσε δυσεπίλυτα προβλήματα στα δυτικά κομμουνιστικά κόμματα. Η κριτική κατά του σοβιετικού καθεστώτος εντάθηκε στους κόλπους τους, με αποτέλεσμα να κάνουν την εμφάνιση τους οι πρώτες ανανεωτικές φράξιες.

Καταδικαστικοί της σοβιετικής επέμβασης ήταν και πολλοί διανοούμενοι, γνωστοί για τους δεσμούς τους με την Αριστερά. Ο Κορνήλιος Καστοριάδης επιβεβαιώθηκε όταν χαρακτήριζε τον υπαρκτό σοσιαλισμό, γραφειοκρατικό καπιταλισμό. Ο γάλλος συγγραφέας Αλμπέρ Καμύ έγραψε μια ανοικτή επιστολή καταδίκης με τίτλο «Το αίμα των Ούγγρων», καταδικάζοντας την έλλειψη δράσης της Δύσης. Ακόμη και ο γάλλος φιλόσοφος Ζαν Πολ Σαρτρ, δεδηλωμένος κομμουνιστής τότε, άσκησε δριμεία κριτική στους σοβιετικούς με το άρθρο του «Το φάντασμα του Στάλιν».

Σήμερα, η Ουγγρική Επανάσταση είναι μια μακρινή ανάμνηση. Η χώρα των Μαγυάρων έχει απαλλαγεί από τον κομμουνισμό και είναι μέλος του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

πηγή

Διαβάστε όλα [τα όνειρα καπνός]

–22.

George Orwell

«Το Κόμμα αναζητά τη εξουσία, αποκλειστικά για χάρη της εξουσίας. Δεν μας νοιάζει το καλό των άλλων –ενδιαφερόμαστε αποκλειστικά για τη εξουσία. Ούτε πλούτη, ούτε πολυτέλειες, ούτε μια μακρά ευτυχισμένη ζωή –μόνο εξουσία, καθαρή εξουσία. Τι σημαίνει “καθαρή εξουσία” θα το καταλάβεις σύντομα. Εμείς διαφέρουμε από κάθε ολιγαρχία του παρελθόντος αναφορικά με το τι γνωρίζουμε και με το πώς ενεργούμε. Όλοι οι άλλοι, ακόμα και όσοι μας έμοιαζαν, ήταν δειλοί και υποκριτές. Οι Γερμανοί Ναζί και οι Ρώσοι Κομμουνιστές ήταν πολύ κοντά μας, μεθοδολογικά, αλλά δεν είχαν ποτέ το κουράγιο να αναγνωρίσουν τα κίνητρά τους. Υποκρίνονταν, ίσως να το πίστευαν κιόλας, ότι χρησιμοποιούσαν την εξουσία αναγκαστικά και για περιορισμένο χρονικό διάστημα, κι ότι στην επόμενη γωνία υπήρχε ένας παράδεισος όπου όλοι οι άνθρωποι θα ήταν ελεύθεροι και ίσοι. Εμείς δεν είμαστε σαν αυτούς. Γνωρίζουμε ότι κανένας δεν οικειοποιείται την εξουσία με σκοπό να την παραδώσει. Η εξουσία δεν είναι το μέσο, είναι ο σκοπός. Κανένας δεν εγκαθιστά μια δικτατορία για να υπερασπιστεί μια επανάσταση, όποιος κάνει μια επανάσταση το κάνει για να εγκαταστήσει μια δικτατορία. Ο σκοπός των διώξεων είναι οι διώξεις. Ο σκοπός των βασανιστηρίων είναι τα βασανιστήρια. Ο σκοπός της εξουσίας είναι η εξουσία» [Τζωρτζ Όργουελ, 1984, μτφρ.: Νίνα Μπάρτη, Κάκτος 1999]

*

Κάπου έγραφε ο αείμνηστος Κρίστοφερ Χίτσενς, δεν θυμάμαι πού, αλλά το έχω σημειώσει: «Αν βρεθείτε[…] σε θανάσιμη σύγκρουση μ’ έναν μισητό ξένο κατακτητή, τότε συγχωρείστε να γίνετε ζηλωτές και μάλιστα είστε επαίσχυντος αν δεν γίνετε. Ωστόσο, τέτοιες βίαιες δοκιμασίες σπανίζουν και μπορούν να φέρουν νέα φρίκη με τη σειρά τους. Άν θέλετε να μείνετε για καιρό στο κόλπο και να ζήσετε μια ζωή ελεύθερη από ψευδαισθήσεις, που είτε τις προκαλείτε είτε τις ασπάζεστε, σας συνιστώ να μάθετε ν’ αναγνωρίζετε και ν’ αποφεύγετε τα συμπτώματα του ζηλωτή κι εν γένει του ανθρώπου που ξ έ ρ ε ι ότι έχει δίκιο. Για τον αντιρρησία, η σκεπτικιστική νοοτροπία είναι τουλάχιστον το ίδιο σημαντική όσο κι οποιαδήποτε αρματωσιά αρχών.»

Αυτές πάνω κάτω είναι και οι αρχές του αγριμολόγου.

Ευτυχείτε.

Διαβάστε όλα [τα όνειρα καπνός]

–21.

Ο Marx με τη σύζυγό του, Jenny von Westphalen

[…]όταν μια ομάδα πανκ συνέλαβε την ιδέα να πουλήσει σε συλλέκτες σουβενίρ κομμάτια από το μόλις κατεδαφισμένο τείχος με απόκρυφες επιγραφές και αναρχικές ζωγραφιές σε μια βαβέλ γλωσσών, ο κάθε ταξιδιώτης έφευγε μ’ ένα κομμάτι, κειμήλιο του αποθανόντος συστήματος, για να επιστρέψει μ΄ αυτό στο Τόκιο, στη Μαδρίτη, στο Μεξικό ή στη Φιλαδέλφεια και να το φυλάξει σε μια βιτρίνα όπως οι ισχυρές καθολικές οικογένειες του 19ου αιώνα φυλούσαν σε κοσμηματοθήκες και βελούδινες θήκες ένα ξυλαράκι από τον Τίμιο Σταυρό.

ή κι ένα καλό κομμάτι από αυτόν, θαύμα πολλαπλασιασμού παρόμοιο με αυτό των ψωμιών και των ψαριών από το οποίο οι εναλλακτικοί και οι καταληψίες επωφελούνταν επίσης, ακολουθούμενοι σύντομα από άτομα ακόμα πιο αμφιλεγόμενης προέλευσης. Ρουθήνιους, Αθίγγανους, Μολδαβούς, Λιθουανούς, με ποικίλα αντικείμενα εκτεθειμένα σε τραπεζάκια ή πλαστικές θήκες
φωτογραφίες και μπούστα του ζεύγους των δημιουργών του επιστημονικού σοσιαλισμού, του Βλαντιμίρ Ίλιτς και του καλοκάγαθου Πατερούλη των Λαών
στρατιωτάκια τζάκετ, ζώνες, αστεράκια του ενδόξου και αήττητου Κόκκινου Στρατού
στρατιωτάκια παράσημα προς πώληση ή προς ανταλλαγή
μετάλλια που έχουν απονεμηθεί σε ηρωίδες και ήρωες της Εργασίας τσίγκινα σπούτνικ
σηματάκια με το πρόσωπο του Γκαγκάριν
ζωγραφιές αντιπροσωπευτικές του ρεαλισμού που είχε επιβάλλει ο Ζντάνοφ
απεικονίσεις Πενταετών Προγραμμάτων
χαμογελαστοί εργάτες και εργάτριες από ένα πρόσφατα εγκαινιασμένο πετροχημικό συγκρότημα
χαλκογραφίες από αγροτικά σχολεία όπου παχουλά κοριτσάκια και
αγοράκια διαποτίζονταν με τις υγιείς αρχές του διαλεκτικού υλισμού
κολχοζιάνοι ευτυχισμένοι από τους οποίους κανένας δεν κλέβει την υπεραξία
αγιογραφίες πρωτοπόρων επί των έργω για την κατάκτηση νέων υπέροχων στόχων
ένα ολόκληρο ετερόκλητο εμπόρευμα υπόλειμμα της διαλυμένης
αυτοκρατορίας, των θλιβερών ερειπίων της ιδεολογίας του
πίσω από την πλάτη του(*)
(απορροφημένος όπως πάντα στις σημειώσεις και στις παραπομπές του στο αναγνωστήριο του Βρετανικού Μουσείου)
η Τζένη(**), συγκλονισμένη, είχε γίνει μάρτυρας, με μόνη συντροφιά την αφοσιωμένη Λένχεν, της εμφάνισης διαδηλωτών στο κέντρο της Μόσχας οι οποίοι ανέμιζαν τους δικέφαλους αετούς του τσαρισμού ενώ στη διπλανή από τα Μπολσόι πλατεία, έξαλλοι νεαροί αντικαθιστούσαν την τελευταία λέξη της φράσης «Προλετάριοι όλων των χωρών, ενωθείτε!», χαραγμένη στη βάση του μπούστου του συζύγου, με ένα ταπεινωτικό «συγχωρήστε με»!
αυτή ήταν μόνο η αρχή […]

–
(*) Ο Καρλ Μαρξ
(**) Η σύζυγος του Καρλ Μαρξ

[απόσπασμα από το ανατρεπτικό βιβλίο του Χουάν Γκοϊτισόλο, Οικογένεια Καρλ Μαρξ, μτφρ: Κατερίνα Ρούφου, εκδόσεις Κέδρος]

Διαβάστε όλα: [τα όνειρα καπνός]

Κλείνοντας εισιτήρια Aegean από εδώ, ενισχύετε τις Στάχτες