[Ρεϊμόν Αρόν: «Το όπιο διανοουμένων»·
10/01/2024 § Σχολιάστε
Του ©Τάκη Θεοδωρόπουλου
Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Athens Review of Books σε μετάφραση Πέτρου Μαρτινίδη. Συνοδεύεται από μονογραφία του Περικλή Βαλλιάνου για τον Ρεϊμόν Αρόν.
Το «Όπιο των διανοουμένων» κυκλοφόρησε το 1955. Και έκτοτε πολιτογραφήθηκε ως το εμβληματικό έργο του διάσημου «αιρετικού» της γαλλικής διανόησης. Αιρετικός, αν σκεφθεί κανείς ότι στις μεταπολεμικές δεκαετίες η πνευματική ορθοδοξία, τουλάχιστον στον γαλλόφωνο κόσμο –ακόμη κυρίαρχο τότε στην Ευρώπη– ήταν απολύτως ευθυγραμμισμένη με τις επιταγές του υπαρκτού σοσιαλισμού. Ήταν η τότε πολιτική ορθότητα. «Δεν μπορούμε να μιλήσουμε για όσα συμβαίνουν στην ΕΣΣΔ για να μην απογοητεύσουμε τους απεργούς της Μπιγιανκούρ» – εργοστάσιο της «Ρενό» όπου είχε κηρύξει απεργία το κομμουνιστικό συνδικάτο. Το είχε πει ο Σαρτρ. Ο Σολζενίτσιν δεν είχε μεταφραστεί ακόμη, όμως ακόμη κι όταν μεταφράστηκε ελάχιστοι τολμούσαν να τον ακούσουν. Για τον Αρόν υπάρχουν δύο είδη σταλινικών. Το πρώτο το αποτελούν τα μέλη του κομμουνιστικού κόμματος, εγκέφαλοι απονεκρωμένοι, που έχουν χάσει τη δυνατότητα της κριτικής σκέψης. Τον απασχολεί περισσότερο το δεύτερο: οι λεγόμενοι «συνοδοιπόροι» διανοούμενοι, όσοι ήξεραν τι συμβαίνει πίσω από την τυραννία του Σιδηρού Παραπετάσματος, αλλά εξακολούθησαν να την υπερασπίζονται. Πώς είναι δυνατόν ο Σαρτρ, με τον οποίον ο Αρόν είχε ιδρύσει τους Temps Modernes, να συμβιβάζει την υποκειμενικότητα του υπαρξισμού με τον ιστορικό ντετερμινισμό του μαρξισμού;
Στο σημείο αυτό ο Αρόν ορίζει τα οπιούχα. Το πρώτο είναι η Αριστερά. Όρος που γεννήθηκε από τη χωροταξία της Εθνοσυνέλευσης στη Γαλλική Επανάσταση και έκτοτε μεταμορφώθηκε σε μια ενιαία πολιτική συμπεριφορά. Ο Αρόν, στο «Όπιο των διανοουμένων» αποδεικνύει με την ενάργεια που τον διακρίνει ότι η Αριστερά δεν όρισε μια ενιαία πολιτική συμπεριφορά στην ιστορική της πορεία. Αντιθέτως, υπήρξε ένα πεδίο μόνιμων συγκρούσεων οι οποίες προκάλεσαν περισσότερα θύματα από όσα οι επιθέσεις του καπιταλιστικού εχθρού. Λιμός στην Ουκρανία, λιμός στην Κίνα και ο Πολ Ποτ φτάνουν για τον λογαριασμό, ο οποίος δεν περιορίζεται σ’ αυτούς.
Το δεύτερο είναι το προλεταριάτο. Ακόμη κι αν παραβλάψουμε το γεγονός ότι ο υπαρκτός σοσιαλισμός ούτε στη Ρωσία ούτε στην Κίνα υπήρξε αποτέλεσμα της εξαθλίωσης του βιομηχανικού εργάτη, όπως την περιέγραψε ο Μαρξ. Ακόμη κι αν αγνοήσουμε τη μετατροπή των προλεταρίων σε μικροαστούς με προοπτικές κοινωνικής ανόδου που πέτυχε η καπιταλιστική Δύση, τι μένει; Μένει μια ταύτιση της περί λαού αντίληψης με τη δυστυχία. Η Αριστερά ψάχνει της γης του κολασμένους. Έχασε τους προλετάριους της Δύσης και βρήκε τους μετανάστες. Η σκέψη του Αρόν παραμένει ζωντανή.
Το τρίτο συστατικό είναι η επανάσταση, η βίαιη ανατροπή των κοινωνικών και πολιτικών δομών. Η Γαλλική Επανάσταση πέτυχε τους στόχους της; Από την τρομοκρατία του Ροβεσπιέρου πέρασε στην απολυταρχία του Ναπολέοντα. Και η επανάσταση των μπολσεβίκων; Οδήγησε στην εγκαθίδρυση ενός από τους δύο ολοκληρωτισμούς, που σημάδεψαν τον εικοστό αιώνα. Η «επανάσταση» έχει κερδίσει μια μυθική υπόσταση σε πείσμα της ιστορικής πραγματικότητας. Η αθηναϊκή δημοκρατία δεν προέκυψε από επανάσταση ούτε η αγγλική. Η βιομηχανική ή η τεχνολογική επανάσταση δεν ανέτρεψαν τις κοινωνικές συνθήκες.
Σήμερα αυτές οι σκέψεις ακούγονται χωρίς να προκαλούν τις αντιδράσεις που προκάλεσαν στον καιρό τους. Όταν ο Ρεϊμόν Αρόν αντιμετωπίστηκε από τη δημοκρατία της γαλλικής διανόησης ως αποδιοπομπαίος τράγος. Οπαδός του Ντε Γκωλ, με τις επιφυλάξεις του, φίλος του Μαλρώ, αρθρογράφος στη «Φιγκαρό» και κατόπιν στο περιοδικό «Εξπρές», ο Αρόν είναι η εμβληματική μορφή της γαλλικής φιλελεύθερης σκέψης. Στην Ελλάδα παραμένει σχεδόν άγνωστος. Είναι ένα από τα θύματα της ηγεμονίας της αριστερής διανόησης. Η έκδοση του έργου του «Το όπιο των διανοουμένων» στα ελληνικά χαράσσει δρόμους για να κατανοήσουμε τις αγκυλώσεις, που ακόμη και σήμερα κρατούν δέσμια τη νοοτροπία μας.
Πολιτικά «καθαρίσαμε» από την Αριστερά της «επανάστασης» και του «προλεταριάτου». Μένει και η υγιεινή του εγκεφάλου, αυτή που θα απαλλάξει τη σκέψη μας από τη μυθική ομίχλη της και θα μας επιτρέψει να δούμε τον κόσμο μας. Στον κόσμο μας υπάρχει δυστυχία, όμως δεν έχει σχέση με το προλεταριάτο που κάποτε όρισε ο Μαρξ. Ο κόσμος μας έχει αποδείξει ότι κάθε επανάσταση καταλήγει σε απανθρωπιά.
Η Καθημερινή, Σάββατο 6 – Κυριακή 7 Ιανουαρίου 2024
◉
[Ιράν: Μαστιγώθηκε 74 φορές
08/01/2024 § 1 σχόλιο
Επειδή δεν φόρεσε δημόσια μαντήλα
X (twitter)
Η Ρόγια Χεσμάτι, 33 ετών, μαστιγώθηκε και αναγκάστηκε επίσης να πληρώσει πρόστιμο που αντιστοιχεί σε 255 λίρες, αφού «ενθάρρυνε την ανεκτικότητα» περπατώντας δημόσια χωρίς να καλύπτει το κεφάλι της
Πέταξε τη μαντήλα της και στο δικαστήριο
Η Ρόγια Χεσμάτι, 33 ετών, μαστιγώθηκε και αναγκάστηκε επίσης να πληρώσει πρόστιμο που αντιστοιχεί σε 255 λίρες, αφού «ενθάρρυνε την ανεκτικότητα»περπατώντας δημόσια χωρίς να καλύπτει το κεφάλι της.
Γράφοντας στην κλειδωμένη πλέον σελίδα της στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, η Χεσμάτι εξήγησε πώς ξυλοκοπήθηκε ανελέητα στην πλάτη, τα πόδια και τους γλουτούς της σε ένα δωμάτιο που παρομοίασε με μεσαιωνικό θάλαμο βασανιστηρίων – αλλά εξακολουθεί να αρνείται να φορέσει χιτζάμπ στην αίθουσα του δικαστηρίου ακόμη και μετά τη δοκιμασία.
«Πέταξα τη μαντίλα μου στην είσοδο της αίθουσας του δικαστηρίου. Η γυναίκα αξιωματικός μού ζήτησε να φορέσω τη μαντίλα. Δεν σταμάτησα, και εκείνη την τράβηξε ξανά πάνω από το κεφάλι μου», έγραψε η 33χρονη Ιρανή, το βασανιστήριοτης οποίας αλλά και η ηρωική της στάση κάνουν τον γύρο του κόσμου.
Η βάναυση τιμωρία προκάλεσε ευρεία κατακραυγή στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με τον Αμπάς Αμπντί, έναν από τους κορυφαίους δημοσιογράφους και κοινωνικούς ακτιβιστές του Ιράν, να γράφει: «Αυτά τα μαστίγια δεν έπεσαν μόνο στο σώμα μιας γυναίκας, χτύπησαν όλους εκείνους που ονειρεύονται μια ζωή με φυσιολογικές ελευθερίες ο ένας δίπλα στον άλλον».
[Οι Ταλιμπάν στέλνουν τις κακοποιημένες γυναίκες… στη φυλακή «για προστασία»(!) ·
17/12/2023 § Σχολιάστε
ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ
An Afghan woman begs on a road in Kabul, Afghanistan, 11 April 2022. Photograph: EPA
Όταν μία γυναίκα κακοποιείται ζητείται από τους άρρενες συγγενείς να μην τη βλάψουν – Αν υπάρχουν ανησυχίες για την ασφάλειά της, φυλακίζεται
Ο ΟΗΕ καταγγέλει σε έκθεσή του ότι η κυβέρνηση των Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν φυλακίζει τις γυναίκες που επιζούν από κακοποίηση και ισχυρίζεται ότι αυτό είναι για την προστασία τους.
Στο Αφγανιστάν δεν υπάρχουν πλέον καταφύγια γυναικών που χρηματοδοτούνται από το κράτος, καθώς οι Ταλιμπάν δεν βλέπουν την ανάγκη για κάτι τέτοιο. Η καταπίεση των δικαιωμάτων των γυναικών στη χώρα είναι από τις πιο σκληρές στον κόσμο.
Η Αποστολή Βοήθειας των Ηνωμένων Εθνών στο Αφγανιστάν (UNAMA) εξηγεί ότι τα φαινόμενα βίας κατά γυναικών και κοριτσιών στο Αφγανιστάν ήταν πολύ συχνά ακόμη και πριν οι Ταλιμπάν καταλάβουν την εξουσία. Τα τελευταία χρόνια ωστόσο έχουν γίνει η νέα «κανονικότητα», δεδομένης και της οικονομικής και ανθρωπιστικής κρίσης, που δοκιμάζει τη χώρα. Οι γυναίκες περιορίζονται ολοένα και περισσότερο στα σπίτια τους, αφού δεν τους επιτρέπεται να σπουδάσουν και να εργαστούν, γεγονός που ενισχύει την ευαλωτότητά τους στην ενδοοικογενειακή βία και τη βία από τους συντρόφους.
Στην εποπτεία αρρένων συγγενών ή στη φυλακή
Πριν από την ανάληψη της εξουσίας από τους Ταλιμπάν το 2021, υπήρχαν 23 κέντρα ή καταφύγια προστασίας των γυναικών στο Αφγανιστάν, σύμφωνα με την UNAMA, αλλά έκτοτε εξαφανίστηκαν.
Αξιωματούχοι των Ταλιμπάν είπαν στην UNAMA ότι δεν υπάρχει ανάγκη για τα καταφύγια, καθώς οι γυναίκες πρέπει να είναι με τους συζύγους τους ή τα αρσενικά μέλη της οικογένειάς τους. Κάποιος είπε ότι τέτοια καταφύγια ήταν «μια δυτική ιδέα». Τι γίνεται λοιπόν όταν μία γυναίκα κακοποιείται; Ζητείται από τα αρσενικά μέλη της οικογένειας να δεσμευτούν να μην τη βλάψουν.
Σε περιπτώσεις που δεν υπάρχουν άρρενες συγγενείς για να μείνουν υπό την εποπτεία τους η γυναίκα οδηγείται στη φυλακή «για την προστασία της».
«Ο εγκλεισμός γυναικών που βρίσκονται ήδη σε κατάσταση ευάλωτη σε ένα τιμωρητικό περιβάλλον έχει αρνητικό αντίκτυπο στην ψυχική και σωματική τους υγεία, σημαίνει εκ νέου θυματοποίηση και τις θέει σε κίνδυνο διακρίσεων και στιγματισμού μετά την αποφυλάκισή τους».
Η ζωή των γυναικών στο Αφγανιστάν
Ενώ έγιναν προσπάθειες για την προώθηση των δικαιωμάτων των γυναικών μεταξύ 2001 και 2021 – συμπεριλαμβανομένων νομοθετικών και πολιτικών μεταρρυθμίσεων, η χώρα έχει γυρίσει δεκάδες χρόνια πίσω από το 2021 με την ανάκτηση της εξουσίας από τους Ταλιμπάν.
Τα κορίτσια στο Αφγανιστάν επιτρέπεται να φοιτούν μόνο στο δημοτικό σχολείο. Σε έφηβες και γυναίκες έχει επίσης απαγορευτεί η είσοδος στις σχολικές και πανεπιστημιακές τάξεις.
Δεν επιτρέπεται επίσης η παρουσία τους σε πάρκα, γυμναστήρια και πισίνες. Τα σαλόνια αισθητικής έχουν κλείσει, ενώ οι γυναίκες είναι υποχρεωμένες να φορούν μπούργκα, που αφήνει ακάλυπτα μόνο τα μάτια τους. Πρέπει να συνοδεύονται από έναν άνδρα συγγενή εάν διανύουν περισσότερα από 72 χιλιόμετρα.
◉
[«…το χιτζάμπ οδηγεί την κοινωνία στην τελειότητα»
13/12/2023 § Σχολιάστε
H σύζυγος του Ιρανού προέδρου
η πρώτη κυρία της Τεχεράνης
Mέχρι σήμερα οι σύζυγοι των προέδρων του Ιράν περνούσαν πρακτικά απαρατήρητες, καθώς οι εμφανίσεις και οι παρεμβάσεις τους ήταν σπάνιες. Η σημερινή πρώτη κυρία, ωστόσο, σπάει αυτή την παράδοση της Ισλαμικής Δημοκρατίας μιλώντας στους «Financial Times» για τη ζωή της και τις αντιλήψεις της. «Είμαι καθηγήτρια και επικεντρώνομαι στις φιλοσοφικές θεωρίες» είπε από το γραφείο της στο κρατικό Πανεπιστήμιο της Τεχεράνης η 58χρονη Τζαμιλέχ-Σαντάτ Αλαμολχόντα, η οποία έχει συγγράψει μέχρι στιγμής οκτώ βιβλία και έχει αναθρέψει δύο κορίτσια στα 40 χρόνια συμβίωσης με τον νυν πρόεδρο Εμπραχίμ Ραϊσί. «Το προφίλ της βοηθά τον Ραϊσί να μη μοιάζει τόσο σκληροπυρηνικός» σχολίασε ένας πρώην αντιπρόεδρος που θεωρείται μεταρρυθμιστής. Πάντως, σε ένα από τα θέματα που αφορούν άμεσα τις γυναίκες και έχουν πυροδοτήσει έντονες κοινωνικές αντιδράσεις, υιοθετεί την επίσημη πολιτική λέγοντας: «Η φιλοσοφία της χιτζάμπ έγκειται στο ότι οι γυναίκες οφείλουν να οδηγήσουν την κοινωνία στην τελειότητα». [formedia.gr]
[…] Μεγάλο μέρος της δημοσιευμένης δουλειάς της Aλαμολάντα, που περιγράφεται στο The Feminine Art of Living και στην Ισλαμική Θεωρία της Εκπαίδευσης, επικεντρώνεται σε ζητήματα γύρω από τη γυναικεία ηλικία και τον τρόπο εφαρμογής των θρησκευτικών διδασκαλιών στην εκπαίδευση.
Για αυτήν, η «ουσία» μιας γυναίκας μειώνεται εάν επικεντρωνόταν στο «κυνήγι της δύναμης και του πλούτου» και όχι στα πιο σημαντικά ζητήματα, όπως οι ισχυρές οικογενειακές και συναισθηματικές σχέσεις. Για όσους αγκαλιάζουν ή εποφθαλμιούν έναν δυτικό τρόπο ζωής «το τίμημα της ανεξαρτησίας τους ήταν η υποβάθμιση της θηλυκότητάς τους σε ένα επιφανειακό αξιοθέατ», είπε
Τόνισε την ανάγκη να διατηρηθούν ζωντανές οι παραδοσιακές αξίες όπως η ηθική διαβίωση, πολύ περισσότερο επειδή ο κόσμος βρισκόταν σε μια «ιστορική καμπή». «Η έλλειψη ηθικής θα οδηγήσει στην καταστροφή του περιβάλλοντος, του πολιτισμού, του πολιτισμού και της ανθρωπότητας», είπε. «Η ηθική διαφθορά και η ασέβεια μπορούν να καταστρέψουν την ανθρώπινη φυλή νωρίτερα από μια ατομική βόμβα». [newsbomb.gr]
