[Pascal Bruckner, «Το Ισλάμ δεν είναι μόνο πρόβλημα, είναι ταυτόχρονα και σύμπτωμα»

17/12/2020 § Σχολιάστε

Όταν η Ιστορία προειδοποιεί

«Όπου αυξάνει ο κίνδυνος, αυξάνει και η δύναμη αυτού που σώζει»
Χέλντερλιν

©Athens Review of Books, 16/12/2020, Τεύχος 123 – ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ

Στις 11 Σεπτεμβρίου 2001, στη Νέα Υόρκη, στη Μαδρίτη, στο Λονδίνο, στο Παρίσι, στη Βοστόνη, στις Βρυξέλλες, στο Βερολίνο, ο δυτικός κόσμος βγήκε «από τη χρυσή εποχή της ασφάλειας» (Στέφαν Τσβάιχ). Η συμμαχία που είχαν υποσχεθεί μετά το 1989 οι νεόκοποι προφήτες, ανάμεσα στη δικαιοσύνη, την αγορά και τη δημοκρατία, κλονίστηκε μαζί με τους Δίδυμους Πύργους. H ιστορία δεν άρεσε πια στην Ευρώπη· πίστευε πως είχε αφήσει πίσω της τον εφιάλτη, για πρώτη φορά το 1945, για δεύτερη φορά μετά τη πτώση του Τείχους του Βερολίνου. Έχοντας μια νοσηρή αλλεργία στην αντιπαράθεση, προστάτευε τον εαυτό της από το δηλητήριο με προδιαγραφές, κανόνες, διαδικασίες, περιχαρής που δεν την άγγιζαν οι καταιγίδες. Για τους λαούς της, τους αποστειρωμένους, τους ναρκωμένους μέσα στο διπλό κουκούλι του καταναλωτισμού και της ειρήνης, οι επιθέσεις σήμαναν την επιστροφή του μοιραίου που σε κατακεραυνώνει και σε υποχρεώνει να ακολουθήσεις την πορεία του ή να αφανιστείς μέσα στη φρίκη. Ο τρόμος μας μάς εγκαθιστά μέσα στον κόσμο της προειδοποίησης: της επιλογής μεταξύ ζωής και θανάτου. Η σύντομη ανάπαυλα που εγκαινίασε στις 9 Νοεμβρίου 1989 η πτώση του Τείχους του Βερολίνου έληξε στις 11 Σεπτεμβρίου 2001 με την κατάρρευση των πύργων του World Trade Center. Η ειρήνη ήταν μόνο μια παρένθεση, η ευμάρεια δεν καταλάγιασε τα θρησκευτικά πάθη, οι πόλεμοι ξανάρχισαν, ακόμα πιο φονικοί αφ’ ης στιγμής δεν κάνουν διάκριση μεταξύ στρατιωτών και αμάχων.

Το Ισλάμ δεν είναι μόνο πρόβλημα, είναι ταυτόχρονα και σύμπτωμα. Όταν οι γενειοφόροι εκφράζουν την απέχθειά τους για τη Δύση, δεν χρειάζεται να ψάξουν μακριά για επιχειρήματα, αρκεί να σκαλίσουν την ευρωπαϊκή λογοτεχνία και φιλοσοφία των τελευταίων δύο αιώνων. Τους προσφέρουμε τα όπλα με τα οποία μας επιτίθενται. Η δίκη της Ευρώπης συνεχίζεται, με ταχείς ρυθμούς, από την ίδια την Ευρώπη. Υπερήφανη που αποδέχεται την ενοχή της επιδεικτικά, διεκδικεί το οικουμενικό και αποστολικό μονοπώλιο της βαρβαρότητας. Ο Παλαιός Κόσμος νίκησε όλα τα τέρατά του, τη δουλεία, την αποικιοκρατία, το φασισμό, τον σταλινισμό, εκτός από ένα: την αηδία για τον εαυτό του. Η βαριά συνείδηση δεν είναι τύψεις για κάποιο συγκεκριμένο έγκλημα. Έχει γίνει για πολλούς ταυτότητα, η δευτερεύουσα κατοικία των τεθλιμμένων, ένα βολικό καταφύγιο για να αποσυρθούν από την εποχή τους. Το καταραμένο αποφόρι του εγκληματία είναι μια βολική δικαιολογία για την παραίτηση. Ποιον αντιμαχόμαστε; Καταρχάς, τον εαυτό μας, τους ενδοιασμούς και τις αμφιβολίες που μας κατασπαράζουν. Πρέπει να φοβόμαστε λιγότερο το μένος των τρελών του Θεού από τη σφοδρότητα του μίσους μας για τον εαυτό μας, που προστάζει την υποταγή μας. Προφανώς, μια ήπειρος που δεν αγαπά τον εαυτό της δεν μπορεί αν αγαπηθεί από τους άλλους και προετοιμάζει ηθικά τον αφανισμό της. Μπορεί να αποικηθεί διότι έχει καταστεί νοερά αποικίσιμη.

Κι όμως, μέσα στην αγριότητά του, ο εχθρός μάς προσφέρει υπηρεσίες. Αν από τη μια μας τρομοκρατεί, από την άλλη οξύνει την αντίληψη της αντιπαλότητας, αφυπνίζει τo πνεύμα αντίστασής μας. Άθελά του, μας ξανάδωσε τη σημαία μας και τον πατριωτισμό μας. Ξανάδωσε στα παλιά ευρωπαϊκά έθνη πάθος και υπόσταση. Ξανάκανε τους στρατιώτες και τους αστυνομικούς θετικούς ήρωες στην υπηρεσία της κοινότητας. Πρωτίστως, μας ωθεί να διακρίνουμε τι ανήκει στον χώρο των στρατιωτικών επιχειρήσεων και τι αφορά την αντιπαράθεση των ιδεών. Αυτό τον πόλεμο δεν θα τον κερδίσουμε μόνο με κατασκόπους, τανκς και αεροπλάνα – με κίνδυνο να αναπαραγάγουμε την αδυναμία της αμερικανικής υπερδύναμης που συσσωρεύει την μία ήττα μετά την άλλη εδώ και δεκαπέντε χρόνια. Θα τον κερδίσουμε καταρχάς σε πολιτισμικό επίπεδο, εφόσον πειστούμε και πείσουμε και τον υπόλοιπο κόσμο για τις εξέχουσες αρετές του πολιτισμού και των ηθών μας. Όπως τον καιρό του φασισμού και του κομμουνισμού, το πεδίο της μάχης μεταφέρεται στη σκέψη, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και μαζικής επικοινωνίας, στην επιχειρηματολογία και κυρίως στην προσεκτική χρήση της έννοιας των λέξεων. Καμιά ιδέα δεν σκοτώνεται με σφαίρες. Ας μην ονειρευόμαστε μια πρόωρη συμφιλίωση. Πρέπει πρώτα να σπάσουμε το απόστημα, να νικήσουμε τον αντίπαλο πριν του δώσουμε το χέρι. Αυτή η αφύπνιση της θρησκευτικότητας, στη σκοταδιστική της μορφή, μας υποχρεώνει να επανεξετάσουμε όσα θεωρούσαμε δεδομένα: την κοσμικότητα του κράτους, την ισότητα ανδρών και γυναικών, το δημοκρατικό πολίτευμα, την ελευθερία του λόγου, την ανεκτικότητα στις ερωτικές επιλογές, την σημασία της θρησκευτικής πίστης και της ασέβειας. Υποχρεώνει τη νεωτερικότητα σε απολογισμό. Πρέπει να αναλογιστούμε ξανά ό,τι έμοιαζε αυτονόητο απέναντι στα επιχειρήματα των πιστών, των θεολόγων, αποφασισμένων να μην κάνουν καμιά υποχώρηση στις επιτρεπτικές κοινωνίες μας. Κάθε κρίση είναι και μια ευκαιρία να βελτιωθούμε. Δεν θα βγούμε αλώβητοι από αυτή θύελλα· είτε θα συντριβούμε είτε θα γίνουμε πιο δυνατοί, με εμπιστοσύνη στον εαυτό μας και στις δυνατότητές μας να δράσουμε.

Ακόμα κι αν δεν υπάρχει η παραμικρή αμφιβολία ότι ο τζιχαντιστικός μηδενισμός θα ηττηθεί αυτό τον αιώνα –πόσα εκατομμύρια θάνατοι θα είναι όμως το τίμημα;– ας δεχτούμε ότι ένας εχθρός γεννήθηκε και μας βοηθά να ξαναγίνουμε προσεκτικοί και περήφανοι για όσα μας κάνουν αυτό που είμαστε. Εδώ ταιριάζει το ρητό του Θουκυδίδη: «Οὐ γὰρ τοσοῦτον ἡμᾶς βλάπτει ἡ ἔχθρα ὑμῶν ὅσον ἡ φιλία». Αντιφατική η διάθεση που μας γεννά ο αντίπαλος. Θέλουμε να τον νικήσουμε, αλλά και να διατηρήσουμε την ενέργεια που μας εμφυσά. Δεν επιλέγουμε την εποχή μας, δεν επιλέγουμε να είμαστε ή να μην είμαστε αυτής της εποχής. Διεισδύει στις ζωές μας, εν αγνοία μας, μας διατάσσει να ανταποκριθούμε ή να αφανιστούμε. Ζούμε μια τρομερή εποχή. Όσο απαίσια κι αν είναι όμως, είναι συναρπαστική. Είναι αδύνατο να αποφύγουμε την πρόκληση του νέου αιώνα: να κατατροπώσουμε τον φανατισμό της Ημισελήνου στο πλευρό των πεφωτισμένων ή μετριοπαθών μουσουλμάνων που είναι πρωτίστως τα θύματά της. Προκειμένου να ανταποκριθούμε σ’ αυτό το τεράστιο καθήκον, κανείς δεν περισσεύει.

Μετάφραση: Αθηνά Πεντίδη

Το παραπάνω κείμενο είναι ο Επίλογος στο βιβλίο του Πασκάλ Μπρυκνέρ Ένας κατά φαντασίαν ρατσισμός. Ισλαμοφοβία και ενοχή (Un racisme imaginaire. Islamophobie et culpabilité, Grasset, 2017), σσ.  247-250.

[Εκκλησία: Viva la muerte!

24/11/2020 § Σχολιάστε

κάρες άγνωστων μοναχών της Άνδρου

Η αλαζονική αυτοεξαίρεση υπερμεταδότης του ιού

«Οι τελευταίες μέρες ήταν πράγματι αποκαλυπτικές για την Εκκλησία της Ελλάδος. Ιεράρχες και όχι μόνον, νοσηλεύονται βαριά χτυπημένοι από τη νόσο και τα αξιόπιστα ρεπορτάζ δείχνουν ότι οι μαζικές εορταστικές συναθροίσεις αλλά και οι εσωτερικές συνάξεις της Ιεραρχίας λειτούργησαν ως γεγονότα υπερμετάδοσης του ιού. Τα ίδια και χειρότερα έγιναν και στη Σερβία.

Η εικόνα ιερωμένων που λειτουργούσαν επί μήνες χωρίς μάσκες, και εν γένει η αίσθηση μιας αλαζονικής αυτοεξαίρεσης αποδείχθηκε ότι δεν ήταν ούτε μαγική ούτε χωρίς συνέπειες.

Ας μη σταθούμε εδώ στην ανοχή που επέδειξε το Κράτος απέναντι σε αυτές τις συμπεριφορές αλλά και στις ποικίλες δηλώσεις εκκλησιαστικών αξιωματούχων και θρησκόληπτων επιστημόνων –μεγάλου κύρους κατά τα άλλα–, για τη νόσο και τις θρησκευτικές διαδικασίες, ας μη στρέψουμε την κριτική μας στην εξίσου απαθή στάση της αντιπολίτευσης μπροστά στην αργή και οξειδωτική συμπεριφορά της ελλαδικής εκκλησίας.

Η ίδια η συμπεριφορά του κλήρου είναι ιστορικά πρωτόγνωρη και μαρτυρά για τη θεολογική ένδεια της ιεραρχίας, την καταβύθιση της πνευματικότητας εντός της και την ταχεία διολίσθηση του θεσμού σε έναν μηχανισμό ενεργού και καινοφανούς αρχαϊσμού.

Και αυτό διότι η Εκκλησία της Ελλάδος με το μεγάλο ενοριακό της δίκτυο και την παράδοσή της θα μπορούσε να συμμετάσχει ουσιαστικά στην ανάσχεση του ιού. Κάνοντας όλα όσα έκανε πάντοτε για το ποίμνιό της και για τους πιστούς εν γένει. Προστατεύοντάς το από τη νόσο, εκπαιδεύοντας τους ενορίτες στις τεχνικές της μάσκας και εν τέλει εκπέμποντας το μήνυμα της Ζωής που θα πατήσει τον Θάνατο κατά το αναστάσιμο μήνυμα.

Θα εξαντλούσε όλα τα κατ’ οικονομίαν μέσα που διαθέτει η εύπλαστη θεολογία της ακυρώνοντας κάθε συνάθροιση, θα καταργούσε τον αδελφικό και ιερατικό ασπασμό για όσο χρειάζεται και βεβαίως θα αποστείρωνε τη θεία κοινωνία ή θα τη διέκοπτε για όσο χρειαστεί. Τι χρειαζόταν για να το κάνει αυτό;

Η ανάκληση της ποιμαντικής της διάστασης και η επιβεβαίωση –εντός της– ότι η τελετουργικότητά της είναι –ακριβώς– τελετουργική δίχως ουδεμία πραγματολογική σημασία. Ότι η μεταφορά είναι μεταφορά και ο συμβολισμός συμβολισμός.

Αντ’ αυτών η θεία μετάληψη εξυψώθηκε περίπου σε πραγματικό αίμα του Χριστού και η φυσική παρουσία των πιστών κατέστη μέγιστο ζήτημα ομολογίας πίστης!

Η εγνωσμένη ικανότητα της Εκκλησίας να κινείται στο εκκοσμικευμένο περιβάλλον, η συστηματική της τριβή με τα εγκόσμια μα και η παιδαγωγική της δύναμη στους ενορίτες είχαν εξαφανιστεί.

Αντί να νιώθει ότι το ποίμνιό της απειλείται από την αρρώστια ένιωσε ότι απειλείται η ίδια ως θεσμός από την επιστήμη.

Στην ουσία φέρθηκε σαν να μην πίστεψε ποτέ ότι υπάρχει ιός. Η Ελλαδική Εκκλησία αναίρεσε την εκκοσμικευμένη στάση της απέναντι στην επιστήμη και στα πορίσματά της που έως τώρα αποδεχόταν – ειδικά στον ιατρικό τομέα.

Ο ιστορικός αυτός θεσμός, που είναι και θεσμός του Κράτους μην το ξεχνάμε, ενσωματώνει παραδοσιακά μεγάλους πληθυσμούς. Εκείνους που συστηματικά ζουν γύρω από την ενορία τους, και ένα τεράστιο πλήθος πιστών που επηρεάζεται σε όλα τα επίπεδα από τις δημόσιες συμπεριφορές και τοποθετήσεις των παπάδων, των μητροπολιτών και του ίδιου του ασθενούντος σήμερα Αρχιεπισκόπου.

Viva la muerte!

Και αυτή τη φορά, εξέθεσε με τέτοιο τρόπο σε κίνδυνο τον δικό του λαό λες και πρόκειται για 17χρονο που δεν τον χωρά το σπίτι των γονιών του – συμπαρασύροντας όμως ολόκληρη την κοινωνία σε έναν συμβολισμό αδιαφορίας για τον κίνδυνο.

Πολλοί θα σπεύσουν να θεωρήσουν αυτή τη στάση της εκκλησίας απόρροια κάποιου πολιτισμικού της αρχαϊσμού, αυτό που κάπως πρόχειρα καταλήγει στον ψόγο του σκοταδισμού.

Σίγουρα η επιθετική ενίοτε δήλωση απείθειας Μητροπολιτών και κληρικών αλλά και η ευρύτερη εικόνα αδιαφορίας για τους κινδύνους της μετάδοσης έχουν έναν αταβιστικό χαρακτήρα, δείχνουν να οριοθετούν ένα κανάλι επιστροφής στην αντίληψη της θείας τιμωρίας ή έστω της μοιρολατρικής αντιμετώπισης των δεινών.

Φοβούμαι ότι τα πράγματα είναι πιο σύνθετα απ’ αυτό, τελείως καινούργια και εξ αυτών πιο δύσκολα διαχειρίσιμα.

Η εγκατάλειψη της έννοιας της φροντίδας υπέρ της ταυτότητας εντάσσει την εκκλησία της Ελλάδας στην πιο σκοτεινή πλευρά του μεταμοντέρνου κόσμου.

Αποτελεί μια αν-ορθόδοξη προσαρμογή σε μια νέα κουλτούρα του θανάτου και τη συμμετοχή της στο σύστημα παθολογιών του σύγχρονου δημοκρατικού ανθρώπου. Του άτρωτου και ευαίσθητου που μπορεί να γίνει ευάλωτος και κυνικός, που δεν διστάζει να συνομιλήσει με την αυτοκαταστροφή του και να φωνάξει (χωρίς επίγνωση ελπίζω) ένα μετανεωτερικό και ασυνείδητο Viva la muerte! ενάντια στον προηγούμενο εαυτό του και στην κοινωνική μας συμβίωση. Που ομνύει σε μια αδιατάρακτη -υποτίθεται- τελετουργία για να επιβεβαιώσει της μοναδικότητά του, ακόμα και αν αυτή είναι θανατηφόρος».

Διαβάστε όλο το διαφωτιστικό κείμενο του ©Παναγή Παναγιωτόπουλου στο athensvoice.gr

*

Διαβάστε της Μεγάλης Επιχείρησης >

[πίσω από το «μου αρέσει», κρύβεται όλη μας η προσωπικότητα ·

19/11/2020 § Σχολιάστε

©Δημήτρης Χαντζόπουλος, Καθημερινή 18/11/2020

Μη λογομαχείς με ηλίθιους
– Να προσέχεις να μη μολύνεις τον λόγο σου με τη γλώσσα των ιδεολογιών.
– Μη σε καταλαμβάνει η ιστορική βιασύνη και μην πιστεύεις στη μεταφορά που μιλά για τα «τρένα της Ιστορίας».
– Μην επιβιβάζεσαι, λοιπόν στα «τρένα της Ιστορίας», γιατί αποτελούν μόνον ένα ανόητο σχήμα λόγου.
– Μη γίνεις προφήτης, γιατί όπλο σου είναι η αμφιβολία.
– Μη στοιχηματίζεις στο εφήμερο, γιατί θα το μετανιώσεις.
– Ούτε στην αιωνιότητα να στοιχηματίζεις, γιατί θα το μετανιώσεις.
– Να φυλάγεσαι από την «τρομακτική συνέπεια».
– Να αγωνίζεσαι ενάντια στις κοινωνικές αδικίες χωρίς να το προγραμματίζεις.
– Πρόσεξε μήπως οι αγώνες σου ενάντια στις κοινωνικές αδικίες σε κάνουν να λοξοδρομήσεις.
– Να φυλάγεσαι από εκείνους που σου προσφέρουν την τελική λύση.
– Μην πηγαίνεις στον θάνατο για καμιά ιδέα, και μην πείσεις κανένα να θυσιάσει τη ζωή του.
– Μην υπερασπίζεσαι την αλήθεια: «Μη λογομαχείς με ηλίθιους».

Danilo Kiš (1935-1989)

❇︎

[Μαίνομαι σπίτι ·

18/11/2020 § Σχολιάστε

Να μαίνομαι σπίτι
Πολύ λιγότερο, ευτυχώς, από όσο μαίνονται εκείνοι που, στα δικά τους σπίτια, ετοιμάζουν «τσακίσματα» υπευθύνων στο τέλος της πανδημίας.

Edward Hopper, Room in New York, 1932

 Γράφει ο ©Πέτρος Μαρτινίδης στο Athens Review of Books 05/04/2020, Παρεμβάσεις

Όλοι οι πόλεμοι αποτέλεσαν ακολουθίες φόνων, με συνέπεια να ζουν οι πατεράδες περισσότερο από τους γιους τους. Με τον «πόλεμο» κατά του κορωνοϊού συμβαίνει συστηματικά το αντίθετο, για πρώτη φορά. Ποιητική δικαιοσύνη θα λέγαμε, αν επρόκειτο για μυθοπλασία και όχι για καθημερινές, συγκλονιστικές στατιστικές με πραγματικά θύματα.

Εκεί όπου από την ποιητική δικαιοσύνη περνάμε στην τραγική ειρωνεία είναι ο εμφύλιος σπαραγμός που προαναγγέλλουν κάποιοι, μετά το τέλος αυτού του «πολέμου». Όπως κάναμε στην Ελλάδα και μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο. Για να μην ξεχνάμε ηρωικές παραδόσεις. «Τσακίστε τους υπεύθυνους που δεν μας προφύλαξαν, τσακίστε αυτούς που μας σκότωσαν» είναι το κάλεσμα διαφόρων μελών του ΑΠΘ στον πανεπιστημιακό «διάλογο», ενόψει του τέλους της δοκιμασίας. Με μερικούς, μάλιστα, να νοσταλγούν «αγώνες και χαρές / αρματωσιές και βόλια»! Αλλά και διεθνείς διασημότητες, τύπου Νόα Χαράρι ή Τζόρτζιο Αγκάμπεν, καταγγέλλουν την έλλειψη προφυλάξεων, η οποία επέτρεψε τη διάδοση του μοιραίου ιού, καθώς και προοπτικές ενός κράτους «Big Brother», που εγκαθίσταται τεχνηέντως. Ένας φοβισμένος, όχι γενναίος, «καινούργιος κόσμος» μας περιμένει, κατά τα λεγόμενά τους.

Δεν ξέρει κανείς, έτσι, αν είναι προτιμότερο να γυρίσουμε στην προηγούμενη κατάστασή μας και ν’ αρχίσουν οι Βελουχιώτες με διδακτορικά το μακελειό όσων «δεν μας προφύλαξαν και μας σκότωσαν», ή να προκύψει μια παγκόσμια δικτατορία που θα ελέγχει τους πάντες με ηλεκτρονικά βραχιόλια. Με πρόσχημα τη μέτρηση αυξομειώσεων της θερμοκρασίας μας, θα αστυνομεύει κάθε διαμαρτυρία. Οπότε κανείς δεν θα «τσακίζει» κανέναν, δεδομένου ότι ο συνεχής έλεγχος θα μας τσακίζει μαζικά.

Με την ανοησία της αγέλης να μένει ακατάβλητη, είναι να απορείς πόσο δύσκολα δείχνει να έρχεται η ανοσία της. Ωστόσο, η πολυπόθητη ανοσία θα έρθει κάποια στιγμή. Έχει συμβεί κι άλλες φορές στην ιστορία της ανθρωπότητας (το είδος μας θα είχε προ πολλού εκλείψει αν δεν γινόταν αυτό). Μόνο για την ανοησία οι ελπίδες εξακολουθούν να μένουν περιορισμένες. Η άλλη ελπίδα είναι κάποιο ειδικό φάρμακο ή εμβόλιο. Ίσως σ’ ένα χρόνο, ίσως περισσότερο, λένε. Που σημαίνει ότι οι άνθρωποι της ηλικίας μου θα κάνουν καλά να προετοιμάζουν μια συνετή διαθήκη ή κάποιες ευφυείς τελευταίες λέξεις.

Με τους συμβολαιογράφους σε αναστολή εργασιών, οι διαθήκες θα έχουν πρόβλημα. Ούτε για ευφυείς τελευταίες λέξεις, όμως, βλέπω πολλές δυνατότητες. Λεονάρντο ντα Βίντσι, Ντέιβιντ Χιουμ, Γκαίτε και μερικοί ακόμα, κάλυψαν τις πιο ευφυείς. Άλλοι διάσημοι ξέπεσαν στο γλυκανάλατο: Ο Κόναν Ντόυλ ψιθύρισε στη γυναίκα του πόσο όμορφη είναι κι ο Ζαν-Πωλ Σαρτρ στη Σιμόν ντε Μποβουάρ πόσο την αγαπάει. Αντίθετα, ένας καταδικασμένος σε θάνατο στη Γιούτα των ΗΠΑ, ο James W.Rodgers, οδηγούμενος το 1960 στο εκτελεστικό απόσπασμα ζήτησε, ως έσχατη χάρη, «να του φορέσουν ένα αλεξίσφαιρο γιλέκο». Μάλλον τους ξεπέρασε όλους· αν όχι σε ευφυΐα, σίγουρα σε χιούμορ. Κι όπως, αλίμονο, ήρθαν τα πράγματα, το αίτημά του δεν απέχει από 75άρηδες ή 80ρηδες με κορωνοϊό, σε Ιταλία ή Ισπανία, που ζητούν θέση σε ΜΕΘ. Όλως απροσδοκήτως, στην Ελλάδα καταφέρνουμε και τους την παρέχουμε. Με ακόμη και τον πιο ατίθασο αντιεξουσιαστή να οφείλει να αναγνωρίσει ότι τις καλές πιθανότητες περιορισμένων θυμάτων τις έχουμε επειδή βρεθήκαμε με κυβέρνηση που δεν χρονοτρίβησε, σταθμίζοντας πόσοι περιορισμοί ελευθερίας είναι ανεκτοί εν ονόματι της δημόσιας υγείας.

Κατά τα άλλα η σωτηρία, όπως συνήθως, έρχεται από τους νεότερους. Ιδίως από όσους πηγαινοέρχονται στις δουλειές τους – γιατρούς, φαρμακοποιούς, αγρότες, υπαλλήλους αγορών τροφίμων, οδηγούς λεωφορείων ή ταξί. Όχι μόνο ως προοπτική επιβίωσης της ανθρωπότητας (αυτό σίγουρα ισχύει), αλλά ως αίσθηση ομαλής ζωής που προσφέρουν στους έγκλειστους που είμαστε οι υπόλοιποι. Με την εντύπωση ότι ανεβάζουμε πυρετό, ιδίως στα βραδινά δελτία ειδήσεων· με την ανάγκη ηρεμιστικού, για να βγάλουμε τη νύχτα· με μια εγωιστική αγαλλίαση, όσο παραμένουμε υγιείς· και με την αναζήτηση κάποιου ξεχασμένου από χρόνια μυθιστορήματος στη βιβλιοθήκη μας, να το ξαναδιαβάσουμε ώσπου να φτάσει το βράδυ. Λοιπόν όλοι οι έγκλειστοι έχουμε την παρηγοριά πως η ζωή συνεχίζεται, χάρη στους άλλους που δουλεύουν. Πρόκειται για κάτι εφάμιλλα σημαντικό με την άμεση βοήθεια που παρέχουν, σε ιάσεις, προμήθειες, μεταφορές.

Οι ανήκοντες στις «ευπαθείς ομάδες» θα πρέπει να τους ευγνωμονούμε. Με ευγνωμοσύνη νοερή, εννοείται, ή, αν τύχει να συναντήσουμε κάποιους, με νεύματα από απόσταση. Ποτέ δεν φανταζόμουν ότι ο περίφημος όρος του Μπέρτολντ Μπρεχτ –«αποστασιοποίηση»– θα έβρισκε τόσο κυριολεκτική εφαρμογή εκτός θεάτρου. Κι ασφαλώς, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι οι νεότεροι οφείλουν να είναι πιο καρτερικοί, δεν φανταζόμουν ότι ένα-δυο χρόνια, από τα όχι τόσα πολλά που μου απομένουν, θα τα περνούσα σε εθελούσια απομόνωση. Ναι μεν ευγνώμων, για όποιους κρατούν την κοινωνία σε λειτουργία, μα και χωρίς δυνατότητα να δω από κοντά κάποιους φίλους, να ψάξω σ’ ένα βιβλιοπωλείο τι καινούργιο κυκλοφόρησε, να παρακολουθήσω μια ταινία σε κινηματογραφική αίθουσα.

Το μόνο που μένει, για απροσδιόριστο ακόμη διάστημα, είναι να υφίσταμαι, όταν δεν καταφέρνω να το αποφύγω, τα κακά ελληνικά της τηλεοπτικής ενημέρωσης, με τις διαδοχικά επαναλαμβανόμενες διαφημίσεις, και να εξοργίζομαι. Με δυο λόγια: να «μαίνομαι σπίτι». Πολύ λιγότερο, ευτυχώς, από όσο μαίνονται εκείνοι που, στα δικά τους σπίτια, ετοιμάζουν «τσακίσματα» υπευθύνων στο τέλος της πανδημίας.

Where Am I?

You are currently browsing the Reason category at αγριμολογος.