αγριμολογος

Το κείμενο, με τίτλο «Πού είναι η Αριστερά», πρωτοεμφανίστηκε στο μπλογκ του Σαραμάγκου, την 1.10. 2008. Δημοσιεύτηκε, μαζί με άλλα κείμενα από το ίδιο μπλογκ, στο βιβλίο του Το τετράδιο. Κείμενα που γράφτηκαν για το blog, Σεπτέμβριος 2008-Μάρτιος 2009. Στα ελληνικά κυκλοφορεί, όπως και όλα σχεδόν τα βιβλία του Σαραμάγκου, σε μετάφραση Αθηνάς Ψυλλιά, από τις εκδόσεις Καστανιώτη. [«Ελευθεροτυπία»]

Πριν από τρία-τέσσερα χρόνια, σε μια συνέντευξή μου σε μια νοτιοαμερικάνικη εφημερίδα, αργεντίνικη νομίζω, μου βγήκε πάνω στις διαδοχικές ερωταποκρίσεις μια δήλωση που κατόπιν φαντάστηκα πως θα προκαλούσε αναταραχή, διαμάχη, σκάνδαλο (μέχρι αυτού του σημείου έφτανε η αφέλειά μου), ξεκινώντας από τις τοπικές στρατιές της Αριστεράς και μετά, ποιος ξέρει, σαν ένα κύμα που εξαπλώνεται σε κύκλους, στα διεθνή μέσα, είτε αυτά ήταν πολιτικά, συνδικαλιστικά ή πολιτιστικά, τα οποία πρόσκεινται στην εν λόγω Αριστερά.

Με όλη της τη σκληρότητα, χωρίς να κάνει βήμα πίσω μπροστά στην ίδια της την αισχρότητα, η φράση, όπως αναπαράχθηκε με ακρίβεια από την εφημερίδα, ήταν η εξής: «Η Αριστερά δεν έχει την παραμικρή γαμημένη ιδέα σε ποιον κόσμο ζει». Στην πρόθεσή μου, εσκεμμένα προκλητική, η Αριστερά, επερωτωμένη έτσι, απάντησε με την πιο παγωμένη σιωπή. Κανένα κομμουνιστικό κόμμα, για παράδειγμα, ξεκινώντας απ’ αυτό του οποίου είμαι μέλος, δεν βγήκε στις επάλξεις για να αντικρούσει ή απλώς να επιχειρηματολογήσει σχετικά με την καταλληλότητα ή τη μη καταλληλότητα των λέξεων που πρόφερα. Κατά μείζονα λόγο, επίσης, κανένα από τα σοσιαλιστικά κόμματα που βρίσκονται στην κυβέρνηση των αντίστοιχων χωρών, σκέφτομαι κυρίως των δικών μας, της Πορτογαλίας και της Ισπανίας, δεν θεώρησε απαραίτητο να απαιτήσει ένα ξεκαθάρισμα εξηγήσεις από τον παράτολμο συγγραφέα που τόλμησε να ρίξει μια πέτρα στον μουχλιασμένο βούρκο της αδιαφορίας.

Τίποτε απολύτως, σιωπή καθολική, λες και στους ιδεολογικούς τάφους όπου κατέφυγαν δεν υπήρχε τίποτε άλλο παρά μόνο σκόνη και αράχνες, ή το πολύ κάποιο αρχαϊκό οστό που δεν έκανε ούτε για ιερό λείψανο πια. Για κάμποσες μέρες αισθάνθηκα αποκλεισμένος από την ανθρώπινη κοινωνία, σαν να ’χα χολέρα, θύμα κάποιου είδους διανοητικής κίρρωσης όπου τίποτα δεν έβγαζε νόημα. Έφτασα μάλιστα να σκεφτώ πως η συμπονετική κουβέντα που θα κυκλοφορούσε μεταξύ αυτών που σιωπούσαν ήταν περίπου η εξής: «Τον κακομοίρη, τι να περιμένει κανείς σε τέτοια ηλικία;». Ήταν πως δεν θεωρούσαν ότι δικαιούμουν να εκφράσω γνώμη σ’ αυτή τη φάση.

Ο καιρός περνούσε, περνούσε, η κατάσταση στον κόσμο γινόταν όλο και πιο περίπλοκη, και η Αριστερά, ατάραχη, συνέχιζε να παίζει τους ρόλους που, είτε στην εξουσία είτε στην αντιπολίτευση, της είχαν διανεμηθεί. Εγώ, που στο μεταξύ είχα κάνει μια άλλη ανακάλυψη, πως ο Μαρξ ποτέ δεν είχε τόσο πολύ δίκιο όσο σήμερα, φαντάστηκα, όταν πριν ένα χρόνο ξέσπασε η καρκινική απάτη των ενυπόθηκων δανείων στις ΗΠΑ, πως η Αριστερά, όπου κι αν βρίσκεται, αν είναι ακόμα ζωντανή, θ’ ανοίξει επιτέλους το στόμα για να πει τι σκέφτεται γι’ αυτή την περίπτωση. Έχω πια την εξήγηση: η Αριστερά δεν σκέφτεται, δεν δρα, δεν διακινδυνεύει ούτε βήμα. Έχει γίνει ό,τι έχει γίνει από τότε, και μέχρι σήμερα η Αριστερά, με δειλία, εξακολουθεί να μη σκέφτεται, να μη δρα, να μη διακινδυνεύει ένα βήμα. Γι’ αυτό ας μην παραξενευτεί κανείς για την αναιδή ερώτηση του τίτλου: «Πού είναι η Αριστερά;». Δεν τάζω τίποτα για απάντηση, πλήρωσα ήδη πολύ ακριβά τις αυταπάτες μου.

μετάφραση από τα πορτογαλικά: Αθηνά Ψυλλιά

###

Σημείωση: Γνωρίζουμε ότι οι εκάστοτε ελληνικές κυβερνήσεις ζούσαν και ζουν στο δικό τους κόσμο, κάπου εκτός του πλανητικού συστήματος, ορισμένα μέλη δε αυτών, έγιναν ζάμπλουτα με την ανοχή και εις βάρος ενός αδιάφορου και σχετικά συνένοχου λαού στο σύνολό του. Η Αριστερά δεν αποτελεί,δυστυχώς, φωτεινή εξαίρεση.

Πολύ πριν μάθει την αλφάβητο

προσάρμοσε δάκρυα και στα επτά φωνήεντα

και με στεφάνια μηδενικών ζωής

έτρωγε τον ήλιο στα δέκα νύχια του.

Το πρόσωπό του δεν γνώριζε άλλα πρόσωπα,

μόνο το αντισηπτικό χείλος της ευτυχίας·

τη φροντίδα που εκφυλίζεται σε λέξεις.

Σε λίγο δεν είχε από που να κατέβει

και που να ανέβει.

Υπήρχε αυτή η πλευρά και η άλλη,

κι αυτός με το βάσανό μιας μόνο γραμμής.

Σκεπτόταν πάντα έτσι όπως κανείς δεν ακούει.

Οποτεδήποτε απολάμβανε αυτό που ήθελε,

και όπου μπορούσε,

ήταν δακτυλοδεικτούμενος σαν να τον πυροβολούσαν

ή ένας αποκαλυπτικός αστερίσκος τον έσερνε

σε υποσημειώσεις ενοχής.

Επειδή γνώριζε τον εαυτό του από όσα έλεγε ο κόσμος,

είχε την ανάγκη να μεταμορφωθεί σε κάποιον άλλον·

να έχει περιθώρια επιλογής για το τι μπορούσε να

κάνει·

ν’ απαντήσει σ’ ερωτήσεις «τι κάνετε;»

και ν’ ανταποδώσει ρωτώντας «πως είστε;»

Όταν έφτασε η μεγαλύτερη μέρα της ζωής του,

δεν ήξερε τι να κάνει

–δεν είχε ιδέα που τελειώνει το σώμα

και που αρχίζει η θαλπωρή –

αν η ψυχή ήθελε αγάπη

ή το σώμα ένα άλλο σώμα

για να επανακτήσει όλη του την έκσταση.

(Ακόμα δεν ξέρει

αν με το να κολλάει σαν αφρός

στην επιφάνεια της μνήμης

μπορεί να τα καταφέρει διαρκώς

χωρίς βοήθεια κανενός.)

Και η αυγή στάγδην μεταμορφώθηκε σε σκοτάδι

και η εξώπορτα, μετά από τόση αναμονή,

δεν ήταν πλέον από ξύλο.

Και το σήμερα έχει γίνει μακρινό παρελθόν,

γι’ αυτό και το πρόσωπό του δεν συγχρονίζεται

με τις ματιές σας.

***

Γιάννης Γκούμας, Ανθολογία 1985-2012, εκδόσεις Ποιείν

Οι εκατοντάδες, ίσως και… χιλιάδες δημόσιες και δημοτικές επιχειρήσεις τιμούν μήπως το δημόσιο χαρακτήρα τους; Η διαφθορά δεν είναι ξεπούλημα; Οι υπερτιμολογήσεις δεν είναι ξεπούλημα. Ο παράνομος διορισμός δεν είναι συνειδησιακό, εξευτελιστικό ξεπούλημα; Οι εκατοντάδες ανύπαρκτες ΜΚΟ που «απορροφούν» εκατοντάδες €κατομμύρια, με τα οποία θα μπορούσε ένα μέρος των μισθολογικών μειώσεων να είχε αποφευχθεί, δεν είναι στην ουσία ποιοτικό ξεπούλημα του επιπέδου ζωής εκατομμυρίων συμπολιτών  μας;

Τα δισεκατομμύρια που έκαναν φτερά από μίζες προς επώνυμους «υπηρέτες» του… δημοσίου συμφέροντος και που παραμένουν Ατιμώρητοι -αυτό κι αν είναι ξεπούλημα. Γιατί αυτή η ηχηρότατη Σιωπή; Αγαπητοί σύντροφοι, το ζήτημα αυτό της Ατιμωρησίας θα έπρεπε να βρίσκεται συνεχώς, συστηματικά στην ημερήσια ατζέντα σας, με δράσεις, πιέσεις και επερωτήσεις! ΓΙΑΤΙ ΔΕΝ ΤΟ ΚΑΝΑΤΕ;;;

Ποιες είναι οι συγκεκριμένες (όχι γενικόλογες) προτάσεις Σας;

Τι θα εμπόδιζε αύριο την «όποια» Αριστερά όταν «θα» βρεθεί στα πρόθυρα της εξουσίας να επανακρατικοποιήσει ή να «κοινωνικοποιήσει» δημόσιες επιχειρήσεις «στρατηγικού χαρακτήρα»;

Σύσσωμο, όλο τα φάσμα της κοινοβουλευτικής ή μη Αριστεράς, είναι απογοητευτικό, χωρίς ουσιαστική επεξεργασία Λόγου.

Τους άλλους τους γνωρίσαμε από την καλή. Ήρθε η ώρα να γνωρίσουμε και τη δική μας, τη λεγόμενη πλέον, Αριστερά.

Δεν θα έπρεπε να υπάρχει κανείς νοήμων, γνήσιος αριστερός, που θα μπορούσε να ταυτιστεί με τέτοια ιδεολογικά ανεπεξέργαστη ρηχότητα.

Sorry.

…

Photo © Victor Kolář, 1992