Allegory: Justice./wood Engraving, American, 19Th Century. Poster Print by Granger Collection

Η θεσμική δικαιοσύνη, όσο ατελής κι αν είναι, τουλάχιστον βασίζεται σε κανόνες, διαδικασίες και κάποια μορφή ελέγχου. Μπορεί να καθυστερεί, να κάνει λάθη, να επηρεάζεται από δομές εξουσίας, αλλά έχει μια αρχή και μια μέθοδο. Αντίθετα, όταν η έννοια της δικαιοσύνης γίνεται προσωπικό ή κομματικό λάβαρο, τότε μετατρέπεται σε εργαλείο εκδίκησης και επιβολής αντί για μηχανισμό απονομής του δικαίου.

Δηλαδή, μια ατελής αλλά θεσμοθετημένη δικαιοσύνη είναι προτιμότερη από το χάος του «δίκαιου κατά το δοκούν».

Επίσης σημαντικό για κάθε κράτος δικαίου, δεν είναι αν η θεσμική δικαιοσύνη είναι τέλεια—γιατί ποτέ δεν είναι. Αλλά αν υπάρχει η βούληση να βελτιώνεται, να διατηρεί την ανεξαρτησία της και να αντιστέκεται στις σειρήνες των συμφερόντων.

Όπως έλεγε και ο Μοντεσκιέ: «Δεν υπάρχει πιο σκληρή τυραννία από εκείνη που ασκείται υπό το πρόσχημα της δικαιοσύνης».

◉

Η πράξη αποτελεί το μέγιστο παράδειγμα.

Έρχεται στο νου, μια σοφή επισήμανση που ταιριάζει με το ύφος του Σενέκα: οι λέξεις, όσο θεραπευτικές κι αν είναι, δεν μπορούν να εγγυηθούν την εξισορρόπηση της ψυχής. Η φιλοσοφία μπορεί να είναι ένας οδηγός, ένα γιατρικό για το πνεύμα, αλλά η πραγματική θεραπεία βρίσκεται στην πράξη, στην εσωτερική εργασία που απαιτείται για να κατακτήσει κανείς την αταραξία.

Ο Σενέκας, ως Στωικός, θα συμφωνούσε ότι η φιλοσοφία δεν είναι θεωρία αλλά τρόπος ζωής. Τα λόγια του μπορεί να δίνουν παρηγοριά ή να λειτουργούν ως υπενθύμιση της λογικής και της αρετής, όμως δεν φέρουν ευθύνη για το πώς θα εφαρμοστούν.

Όπως έλεγε και ο ίδιος:
«Δεν μαθαίνουμε για να ζούμε, αλλά ζούμε για να μάθουμε.»

*

ΥΓ: Τέλος με τις θεωρίες και τα κούφια ξύλινα λόγια,  τα μεγάλα. Όχι άλλες ψευδαισθήσεις ―τις πάτησε το τρένο, αν και ξοδέψαμε με Αυτές, σημαντικό και πολύτιμο μέρος της νεότητάς μας.

◉