[Περικλής Κοροβέσης, 50 χρόνια «Ανθρωποφύλακες»·

21/01/2020 § Σχολιάστε


Περικλής Κοροβέσης, Ανθρωποφύλακες, Επετειακή ένατη έκδοση (1969-2009), με Εισαγωγές των Πιέρ Βιντάλ Νακέ και Δημήτρη Ραυτόπουλου και νέα Επίμετρα των Γιάνη Γιανουλόπουλου, Δημήτρη Ψαρρά και Περικλή Κοροβέση. Οι Εκδόσεις των Συναδέλφων, Αθήνα 2019, σελ. 141 (συν φωτογραφικό παράρτημα)

Από το τεύχος 113, Ιανουάριος 2020 της Athens Review of Books

Το αριστούργημα (και από λογοτεχνικής απόψεως) του Περικλή Κοροβέση Ανθρωποφύλακες δεν είναι απλώς μια πολύ καλογραμμένη μαρτυρία από έναν ταλαντούχο συγγραφέα, ούτε αφορά μόνο τους έλληνες που υπέστησαν βασανιστήρια επί χούντας· είναι τόσο πυκνό, βαθύ και ανθρώπινο, που μένει χαραγμένο στο μυαλό του αναγνώστη, όπως το Αν αυτό είναι ο άνθρωπος του Πρίμο Λέβι ή το Μια ημέρα του Ιβάν Ντενίσοβιτς του Σολζενίτσιν. Επειδή η ύλη του τεύχους της ARB είχε ουσιαστικά κλείσει, παραθέτουμε ένα απόσπασμα από το επίμετρο του Δημήτρη Ψαρρά. Θα μας δοθεί όμως η ευκαιρία να μιλήσουμε αναλυτικότερα γι’ αυτό το οδυνηρά απολαυστικό έργο σε επόμενο τεύχος.

Δύο βιβλία σφράγισαν τη δικτατορία της 21ης Απριλίου. Το πρώτο ήταν το πολύτομο Πιστεύω μαςτου Γεωργίου Παπαδόπουλου, ένα «Μάιν Καμπφ» αλά ελληνικά, με τη συμπυκνωμένη σοφία του δικτάτορα. Το δεύτερο ήταν οι Ανθρωποφύλακες, η προσωπική μαρτυρία του Περικλή Κοροβέση για το απάνθρωπο εκείνο καθεστώς, βασισμένη σε όσα κατέθεσε στο Συμβούλιο της Ευρώπης για τα βασανιστήρια που υπέστη. Το πρώτο εκδόθηκε με χρήματα του δημοσίου και διανεμήθηκε με το ζόρι σε σχολεία και κρατικές υπηρεσίες. Το δεύτερο εκδόθηκε σε 25 πολυγραφημένα αντίτυπα, από τον ίδιο τον συγγραφέα, που το χτύπησε στο στένσιλ και το τύπωσε στον πολύγραφο (παρανόμως) στο φουαγιέ του «Τζον Νοξ» στη Γενεύη με δικά του έξοδα ελλείψει χορηγού. Το βιβλίο ακολούθησε την αυτόνομη πορεία του και κυκλοφόρησε παράνομα ‒τυπωμένο πια‒ στην Ελλάδα.

Ο Περικλής κατανίκησε τον Παπαδόπουλο ως συγγραφέας. Ενώ κανείς δεν ασχολείται πια με το Πιστεύω μας, οι Ανθρωποφύλακες διατηρούν ατόφια τη λογοτεχνική και πολιτική τους αξία. Και ξαναγυρίζουμε σ’ αυτούς, προκειμένου να αποκρούσουμε τις ανιστόρητες συγκρίσεις της χούντας με τις σημερινές ελλειμματικές ευρωπαϊκές δημοκρατίες, αλλά και για να κατανοήσουμε τον ρόλο της βίας στα καθεστώτα έκτακτης ανάγκης, καθώς και την ευκολία με την οποία ο άνθρωπος μετατρέπεται σε βασανιστή. Και κυρίως: να ξαναδώσουμε το πραγματικό της νόημα στη λέξη «αντίσταση».

Ειρωνεία της τύχης. Ο Παπαδόπουλος έχει περιλάβει στους τόμους του Πιστεύω μας σχεδόν όλες τις δηλώσεις και τις συνεντεύξεις του, φυσικά κατάλληλα φτιασιδωμένες, προκειμένου να απαλειφθεί κάπως η αφόρητη ρητορική του. Στις ελάχιστες συνεντεύξεις που έχουν παραλειφθεί από αυτό το κόρπους της σκέψης του δικτάτορα ξεχωρίζουν οι δυο που έχουν άμεση σχέση με τους Ανθρωποφύλακες. Βέβαια είχαν δημοσιευτεί ‒και μάλιστα πανομοιότυπες‒ στον Τύπο της εποχής.

Η πρώτη αναφερόταν στην παρουσίαση της μαρτυρίας του Κοροβέση στο αμερικανικό περιοδικό Look (Μάιος 1969). Ήταν παραμονές της κατάθεσής του στο Συμβούλιο της Ευρώπης. Ο Παπαδόπουλος εμφανίστηκε εξαιρετικά εκνευρισμένος από τις αποκαλύψεις: «Διερωτώμαι [σ.σ. σε σχέση με το δημοσίευμα], μήπως είχε δίκαιον πριν από χρόνια κάποιος Άγγλος πρωθυπουργός, όταν εχαρακτήριζε τον Τύπον ως πόρνην, όταν σήμερον ημείς, οι οποίοι επιθυμούμεν να χαρακτηριζόμεθα ως πολιτισμένη ανθρωπότης αποδεχόμεθα τας πλέον ευφαντάστους και κακοήθεις συκοφαντίας τας οποίας θα ημπορούσε να κατασκευάσει εις τον εγκέφαλόν του ένας ψυχοπαθής με πιστοποιητικόν νοσοκομείου ως ψυχοπαθούς και με τας οποίας ημείς ερχόμεθα να «διαφωτίζωμεν» δέκα εκατομμύρια αναγνωστών εις τον κόσμον; […] Και διά να τελειώνω την επί του δημοσιεύματος του «Look» θέσιν μου, εξ υποχρεώσεως προς την ιστορίαν του ελληνικού λαού, διά τον σεβασμόν προς την αλήθειαν, εξ υποχρεώσεως προς την ανάγκην να πληροφορηθούν κάποτε οι άνθρωποι ότι μόνον με τον σεβασμόν προς την αλήθειαν δυνάμεθα να επιβιώσωμεν εν ειρήνη και ελευθερία και θεωρών ότι οι υπεύθυνοι και ιδιοκτήται και αρχισυντάκται του περιοδικού δεν έχουν ευθύνην επί του δημοσιεύματος, το οποίον παρεισέφρησεν εις τας σελίδας των, τους καλώ, με εξουσιοδοτημένον αντιπρόσωπόν των, φέροντα εν συνοδεία και τον καταμηνυτήν, διά τον οποίον αναλαμβάνω και την κάλυψιν της ελευθερίας του και της ασφαλείας του και τα έξοδά του, να επισκεφθούν την χώραν, να ερευνήσουν την αλήθειαν αυτών τα οποία εδημοσίευσαν, και τους υπόσχομαι ότι τους υπευθύνους των τυχόν αληθειών τας οποίας θα διαπιστώσουν, θα τους εκτελέσω εις την Πλατείαν Συντάγματος, αναλαμβάνων απολύτως την ευθύνην».[1](…)

Ένα μήνα αργότερα από την αρχική του δήλωση, ο Παπαδόπουλος σε άλλη συνέντευξη ανακαλούσε την αρχική του πρόσκληση: «Το περιοδικόν Look παρεξήγησε την πρόσκλησίν μου, η οποία ευθέως ανεφέρετο εις δημοσιογραφικήν έρευναν. Ενόμισε το περιοδικόν ότι του εζήτησα να στείλει εξεταστικήν των πραγμάτων επιτροπήν και μάλιστα επιτροπήν συγκροτουμένην από πρόσωπα τα οποία εκ της μέχρι τούδε, επί διετίαν, ιστορίας των, έχουν αποδείξει την προκατάληψίν των εναντίον μας και έχουν πάρει την θέσιν των συκοφαντών μας. Δι’ επιστολής διηυκρινίσθη εις το «Look» ότι εμμένω εις την θέσιν, ότι είμαι έτοιμος να δεχθώ τον οιονδήποτε δημοσιογράφον διά δημοσιογραφικήν έρευναν και μόνον».[2]

Τι μεσολάβησε μεταξύ των δύο δηλώσεων του Παπαδόπουλου; Μα η κατάθεση του Κοροβέση στις 16.6.1969 ενώπιον της υποεπιτροπής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, η οποία εξέταζε τη λεγόμενη «Ελληνική Υπόθεση», μετά από προσφυγές τεσσάρων ευρωπαϊκών κρατών εναντίον της Ελλάδας (Δανία, Νορβηγία, Σουηδία, Ολλανδία), με την κατηγορία της παραβίασης της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα από το καθεστώς της χούντας. Η κατάθεση του Κοροβέση που καταλαμβάνει στην περιληπτική της μορφή 17 σελίδες στον επίσημο τόμο που εκδόθηκε για την υπόθεση έπαιξε σημαντικό ρόλο στην αποκάλυψη του πραγματικού προσώπου και των μηχανισμών επιβολής του δικτατορικού καθεστώτος και μαζί με άλλες μαρτυρίες και ντοκουμέντα που δημοσιοποιήθηκαν τότε, υποχρέωσε τη χούντα να αποσυρθεί από το Συμβούλιο της Ευρώπης, προκειμένου να αποφύγει την ατιμωτική αποπομπή.[3]

Οι αποκαλύψεις του περιοδικού Look απασχόλησαν και το αμερικανικό Κογκρέσο, όπου καταγράφηκε η αρχική πρόσκληση του Παπαδόπουλου, και μάλιστα με έγγραφο της ελληνικής πρεσβείας της Ουάσιγκτον, καθώς και η απάντηση του περιοδικού, το οποίο ανακοίνωσε ότι θα επισκεφτούν την Ελλάδα ο συντάκτης του άρθρου Christopher S. Wren, ο φωτογράφος Thomas R. Koenig, ο δικηγόρος James Becket, και το μέλος του Κογκρέσου Donald Edwards.[4] Λίγες μέρες αργότερα, ο Παπαδόπουλος υπαναχώρησε άτακτα, ομολογώντας εμμέσως την αλήθεια των καταγγελλομένων.

_______________
[1] Νέα Πολιτεία, 8.6.1969.

[2] Νέα Πολιτεία, 13.7.1969.

[3] Yearbook of the European Convention on Human Rights, 1969, The Greek Case, Martinus Nijhoff, Χάγη 1972, σ. 274-291.

[4] Congressional Record Senate, 26.7.1969, σ. 7284.

[Ντροπή! Γιατί δεν επενέβη η Ελληνική Αστυνομία;

20/01/2020 § Σχολιάστε

Ακροδεξιοί ξυλοκόπησαν στο Σύνταγμα τον δημοσιογράφο της Deutsche Welle, Θωμά Ιακόμπι.
«Με χτυπούσαν τέσσερα λεπτά, δεν επενέβη κανείς»…

Κάλυπτε συγκέντρωση για το μεταναστευτικό – προσφυγικό στο Σύνταγμα….

Σύμφωνα με όσα ανέφεραν αστυνομικές πηγές, ο φωτορεπόρτερ δέχθηκε ξαφνικά επίθεση από άγνωστα άτομα, μόλις τον είδαν να τραβάει φωτογραφίες από τη συγκέντρωση, ενώ όταν έσπευσαν αστυνομικοί στο σημείο για να τον βοηθήσουν εκείνος τούς είπε ότι επιφυλάσσεται για κάθε νόμιμο δικαίωμά του και πως πρόκειται να καταθέσει μήνυση. Η αστυνομία δεν έχει προχωρήσει σε κάποια προσαγωγή έως αυτήν την ώρα.

Σύμφωνα με όσα μετέδωσε ο ΣΚΑΪ επρόκειτο για ομάδα των ακροδεξιών που πλησίασε τον δημοσιογράφο, ο οποίος έχει σκηνοθετήσει ντοκιμαντέρ για τη Χρυσή Αυγή, και του ζήτησαν τα στοιχεία ταυτότητάς του. Εκείνος αρνήθηκε και στη συνέχεια η ομάδα των ακροδεξιών του επιτέθηκε χτυπώντας τον στο κεφάλι. Οι δράστες του πήραν και την κάμερά του. Ο δημοσιογράφος κατάφερε να διαφύγει με τη βοήθεια συναδέλφων του δημοσιογράφων κατά των οποίων επίσης κινήθηκαν οι ακροδεξιοί.
Ο Θωμάς Ιακόμπι είναι ένας εκ των δύο σεναριογράφων του ντοκιμαντέρ «Χρυσή Αυγή Προσωπική υπόθεση» το οποίο σκηνοθέτησε η Angélique Kourounis και είχε δεχθεί και παλαιότερα επίθεση.

Τι δήλωσε ο ίδιος:
«Πέρσι σχεδόν την ίδια μέρα, έγινε το ίδιο κατά τη διάρκεια συγκέντρωσης για το Μακεδονικό. Με αναγνώρισαν γιατί μαζί με την Ανζελίκ Κουρούνη είχαμε κάνει την ταινία «Χρυσή Αυγή: Μια προσωπική υπόθεση». Σήμερα μου την πέσανε και επί τέσσερα λεπτά με χτυπούσαν μέχρι που ήρθαν τα ΜΑΤ και εξαφανίστηκαν δια μαγείας. Κανείς δεν επενέβη, αυτό ήταν το πιο σοκαριστικό, όχι ότι μου την έπεσαν οι φασίστες, δεν περίμενα κάτι άλλο από αυτούς τους ανθρώπους. Δεν έχουν τίποτα άλλο μέσα στην γκάμα δραστηριοτήτων τους παρά βία και μίσος. Χαίρομαι που για δεύτερη φορά ήμουν τυχερός και δεν έβγαλαν μαχαίρι, γκλομπ ή σιδερογροθιές, όπως με τον Παύλο Φύσσα.

Νόμιζα ότι με τόση πολλή αστυνομία μπορούσα να κάνω τη δουλειά μου σήμερα, όμως έκανα πάλι λάθος. Δεν είναι όμως λόγος να κρυφτώ και δεν θα φοβηθώ. Θα βγει κι αυτό στην δεύτερη ταινία που ετοιμάζουμε τώρα για τη Χρυσή Αυγή»…

Διαβάστε όλο το άρθρο > 

[Ένας σοβαρός φιλόπατρις δεν επιτρέπεται να θεωρεί την πατρίδα του καλύτερη από όλες τις άλλες·

19/01/2020 § Σχολιάστε

Robert Musil (1880 – 1942)

©Alighiero Boetti, Mappa 1984 / Embroidery on canvas 112.0 x 176.0 cm

[…] Ο
πατριωτισμός στην Αυστρία ήταν πολύ ιδιαίτερο θέμα. Διότι τα παιδιά της Γερμανίας μάθαιναν απλώς να περιφρονούν τους πολέμους των παιδιών της Αυστρίας, και ακόμα διδάσκονταν ότι τα παιδιά της Γαλλίας ήταν εγγόνια παραλυμένων ασώτων που το έβαζα κατά χιλιάδες στα πόδια, μόλις έβλεπαν ένα Γερμανό εθνοφρουρό με μεγάλη γενειάδα να τους πλησιάζει. Και με αντίθετη διανομή ρόλων, καθώς και τις επιθυμητές αλλαγές, μάθαιναν ακριβώς τα ίδια και τα παιδιά της Γαλλίας, Ρωσίας και Αγγλίας, που είχαν επίσης υπάρξει πολλές φορές νικητές. Τα παιδιά είναι καυχησιάρικα, τους αρέσει πολύ να παίζουνε κλέφτες και αστυνόμους, και είναι ανά πάσα στιγμή πρόθυμα να θεωρήσουν την οικογένεια Χ, η οποία κατά σύμπτωση είναι η δική τους, που διαμένει στο Μεγάλο Σοκάκι Ψ, ως την σημαντικότερη οικογένεια του κόσμου. Μπορούν λοιπόν να κερδηθούν εύκολα από τον πατριωτισμό. Στην Αυστρία όμως τα πράγματα είναι λίγο πιο περίπλοκα, διότι ναι μεν είχαν νικήσει και οι Αυστριακοί σε όλους τους πολέμους της ιστορίας τους, πλην όμως μετά το τέλος των περισσότερων από αυτούς τους πολέμους είχαν αναγκαστεί σχεδόν πάντα να εκχωρήσουν κάποια εδάφη. Αυτό βάζει σε σκέψεις, και ο Ούλριχ στην έκθεση του με θέμα την αγάπη για την πατρίδα έγραψε ότι ένας σοβαρός φιλόπατρις δεν επιτρέπεται να θεωρεί την πατρίδα του καλύτερη από όλες τις άλλες· […]

*

[Ρόμπερτ Μούζιλ, Ο άνθρωπος χωρίς ιδιότητες Τόμος Ι, μτφρ. Τούλα Σιέτη, εκδόσεις Οδυσσέας

[κατασκευές ·

18/01/2020 § Σχολιάστε

 

©Christopher Wool/Portraits (B&W) series, 2014/Lithograph on Rives BFK White paper 68.6 x 57.2 cm/ Edition of 28

H κριτική κατασκευάζει θεωρίες, όμως· το κείμενο παραμένει, και ενίοτε τις αναθεωρεί ή και τις καταργεί. Όταν ο αναγνώστης βρεθεί «μέσα» στο κείμενο, δεν υπάρχει τίποτα έξω απ’ αυτό. Το κείμενο επιβάλλεται στο κοινό του· ερήμην Της, και σε πείσμα των όποιων απόψεων ή επιφυλάξεων των ταγών της αυθεντίας· και δεν πολυπροσφέρεται για δημόσιες

επαγγελίες κι ατέλειωτους σχολιασμούς.

  • 15 years blogging -official banner

    agrimologos.com

    ΚΛΙΚ στην εικόνα για τα εξώφυλλα του Αγριμολόγου

    ΚΛΙΚ στην εικόνα, δείτε φωτογραφίες
  • staxtes.com

    .

  • ΕΝΑ LIKE ΘΕΡΑΠΕΥΕΙ…

  • Μεταστοιχεία

  • a

  • Αρχείο

  • Πρόσφατα άρθρα

  • Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

    Μαζί με 759 ακόμα followers