Οκτάβιο Παζ: «Ηλιόπετρα»

06/04/2008 § Σχολιάστε

Από τον τόπο του τακτικού μας συνεργάτη στο περιοδικού «Στάχτες» Κ. Κουτσουρέλη, που είναι ο μεταφραστής του βιβλίου, διαβάζουμε:

.
«Η Ηλιόπετρα είναι ποίημα συνεχές, αδιάλειπτο. Δεν είναι μόνο ότι μας επιτρέπει να τη διαβάσουμε «μια κι έξω», ούτε καν ότι προσφέρεται ιδιαίτερα για κάτι τέτοιο – το απαιτεί. Καθώς το κείμενο είναι φτιαγμένο από ανομοιοκατάληκτους ενδεκασύλλαβους, οι παύσεις που στην Ηλιόπετρα έχουν την μορφή κενών τυπογραφικών διαστημάτων δεν δηλώνουν μια συμβατική στροφική διαίρεση, αλλά αποτελούν σημεία μετάβασης: θέσεις αλλαγής του τόνου, ρυθμικής επιτάχυνσης από τη μια θεματική βαθμίδα στην άλλη. Παρακάτω, θα δούμε ότι όλο το ποίημα αποτελείται από μια συνεχή αλληλοδιαδοχή και συνύπαρξη τέτοιων βαθμίδων. Ακόμη και όταν οι παύσεις μάς προσκαλούν να αναλογιστούμε τα όσα προηγήθηκαν, τα ενδιάμεσα αυτά κενά επ’ ουδενί μπορούν να θεωρηθούν κίνητρο για να διακόψουμε την ανάγνωση. Σε κάτι τέτοιο στέκει εμπόδιο ένα διπλό, δραστικότατο μορφικό μέσο: από τη μια, ο ρυθμός του ενδεκασύλλαβου, που στην μετρική παράδοση της ισπανικής –κληρονομιά από τα ιταλικά– συνιστά από την Αναγέννησης το μέτρο της λογίας έμμετρης αφήγησης, το οποίο έχει το αντίστοιχό του στον οκτασύλλαβο στίχο της δημοτικής ποίησης· από την άλλη, ο φραστικός ρυθμός του ποιήματος, ο οποίος προκύπτει από παραθετικές και αλληλένδετες προτάσεις που η καθεμιά τους δρα σαν γέφυρα, σαν ενδιάμεσος κρίκος και που στο επίπεδο των εικόνων συγχωνεύεται σχεδόν πλήρως με ό,τι προηγείται και ό,τι έπεται, έτσι που η κίνηση του εκφερόμενου λόγου στο εσωτερικό του ποιήματος να μοιάζει με μια διηνεκή παλινδρόμηση ρευστών εικόνων, με την καθεμιά τους να εκβάλλει σε μία καινούργια, κι αυτή με τη σειρά της να ανοίγεται προς μιαν άλλη. Τούτη η βασική ιδέα της ενότητας τονίζεται ακόμη περισσότερο με την κυκλική μορφή του ποιήματος, που καταλήγει στους ίδιους στίχους από τους οποίους ξεκινά, έτσι που αν δεν θέλουμε να τη δούμε ως αλληγορία του κοσμικού κύκλου ή της τροχιάς της Αφροδίτης (ο αριθμός των στίχων δίχως τους επαναλαμβανόμενους έξι τελευταίους αντιστοιχεί στις 584 ημέρες της συνοδικής περιόδου του πλανήτη), να μπορούμε πάντως να την θεωρήσουμε, λόγω αυτής της έμμονης κίνησής της προς τα εμπρός, ως ένα perpetuum mobile με εκείνη την ιδιότητα της αέναης ροής που έχει η ζωή, και που κατά αξιοπρόσεχτο τρόπο μόνο η στιγμή, η γεννημένη στο ποίημα, μπορεί να συγκρατήσει. Ώστε μπορούμε να πούμε: Η ουσία της ποίησης είναι η ικανότητά της να συγκρατεί τη στιγμή για λογαριασμό των αισθήσεών μας. Το βίωμα αυτής της αποκάλυψης μπορεί να παραβληθεί με την έκσταση των μυστικών του Δυτικού κόσμου, με τον «νηφάλιο φωτισμό» στο Ζεν ή την κλιμάκωση στην ερωτική πράξη και εν προκειμένω συνιστά μια από τις ωθητήριες δυνάμεις στην Ηλιόπετρα καθώς και σε όλο το ποιητικό έργο του Οκτάβιο Πας[…]».
Τη συνέχεια μπορείτε να την διαβάσετε στου Κ. Κουτσουρέλη.

Οκτάνιο Παζ, «Ηλιόπετρα». Μετάφραση, επίμετρο Κ. Κουτσουρέλης, Εκδόσεις Μαΐστρος, σελ. 102

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

What’s this?

You are currently reading Οκτάβιο Παζ: «Ηλιόπετρα» at αγριμολογος.

meta

Αρέσει σε %d bloggers: