αγριμολογος

9.

Ω, ερανιστές της συνωμοσίας και του παραδόξου, οι θέτοντες αιχμηρά ερωτήματα τύπου «τι μας κρύβουν και δεν μας ανακοινώνουν την ύπαρξη εξωγήινων», και οι θέτοντες μεστά ερωτήματα τύπου «Αν συναντήσεις εξωγήινο και από φόβο τον σκοτώσεις, θα πας φυλακή ή όχι;».

Και οι γνωμοδοτήσεις ειδικών (τι θυμάμαι τώρα) νομικών, όπως του επιφανούς νομικού  Σάφι Αχμέντ, από τις στήλες της «Νταίηλυ Μαίηλ», που… λάμπει σαν διαμάντι σε ένα τόσο σοβαρό, με κοινωνικές επιπτώσεις ζητούμενο «Ο φόνος εξωγήινου ­ γράφει ­ δεν προβλέπεται από τον ανθρώπινο νόμο. Αν διαπραχθεί κάτι τέτοιο, θα κριθεί σε συνάρτηση με τις προκαταλήψεις περί ανωτερότητας της ανθρώπινης ιδιότητας και με την επίδραση που όλοι έχουμε υποστεί από έργα επιστημονικής φαντασίας. Η Ιστορία ωστόσο διδάσκει ότι όσοι διακινδύνευσαν έξοδο από τη σιγουριά της φυλής τους και τόλμησαν να εισέλθουν σε ένα στάσιμο πολιτισμό έγιναν, κατά κανόνα, δεκτοί σαν θεοί. Αν κάποιος εξωγήινος διασχίσει αστερισμούς και γαλαξίες για να μας επισκεφθεί, θα θεωρηθεί αυτόματα τόσο πολύ ανώτερός μας που κάθε σκέψη για θανάτωσή του αλλά και κάθε ανθρώπινη νομοθεσία θα φανούν ξαφνικά παρωχημένες».[1]

Ω! πως φέρουν όλα τούτα στο νου Derrid-aϊκά sophistiqué της συσκότισης συνοδευόμενα μετά της φαντεζί ορολογίας του τίποτα και του θρησκευτικού μυστικισμού ρητορικών τεχνασμάτων λιλιπούτειων· φέροντες φιλοσοφικούς μανδύες με ύφος χιλίων καρδιναλίων που ορίζουν σκέψεις και ζωές εκατομμυρίων.

*

[1]από τη στήλη «Σήματα», εφημ. Τα Νέα 23.06.1998

*

*
[διαβάστε όλες τις ‘στορίες]

9.

Girolano Cardano, από γαλλική έκδοση του 17ου αιώνα

Ιερώνυμος Καρντάνο (Girolano Cardano). Ιατρός, μαθηματικός, αστρολόγος και φιλόσοφος (1501-1576). Ιδέα δεν είχα για το άτομο και τα επιτεύγματά του. Τον ανακάλυψα «σκαλίζοντας» εδώ κι εκεί 2-3 παλιά, ελληνικά κι αγγλόφωνα, εγκυκλοπαιδικά λεξικά. Σπούδασε αρχικώς στην Παβία όπου και γεννήθηκε αλλά και στην Παδούα έως το 1525. Όταν αρχικά το μάτι μου έπεσε στις αστρολογικές του… μελέτες, θέλησα να μην συνεχίσω την ανάγνωση της σύντομης βιογραφίας του· καθώς λίγο ακόμα και θα ξεκαρδιζόμουν στα γέλια όταν διάβασα ότι την «ευδοκίμησιν της χριστιανικής θρησκείας την ερμήνευεν εκ του ωροσκοπίου του Χριστού, γεννηθέντος υπό την συζυγίαν του Διός και του Ηλίου» -μετά σκέφτηκα την εποχή του. Κάπως σοβαρεύτηκα. Ιδιαιτέρως δε· όταν τότε, τον 16^ο αιώνα, ήταν «ευρέως» γνωστόν (δεν έχω καταλάβει το πώς…), ότι ο Ιουδαιϊκός νόμος,  ισχυριζόταν ο Καρντάνο, έλαβε υπόσταση υπό την επήρεια του… πλανήτη Κρόνου(!). Προσωπικά δεν με εκπλήσσουν τα αλλόκοτα συμπεράσματά του, δεδομένου της περίεργης, θα μπορούσε να πει κανείς, συμπεριφορά του, καίτοι παραδέχτηκε ανοιχτά ότι ένα φάντασμα, το οποίο κληρονόμησε από τον πατέρα του, ήταν πάντα στο πλευρό του και ότι άκουγε θορύβους και ομιλίες από δαίμονες να μιλούν πίσω από την πλάτη του, ανακατεμένα όλα με μια ισχυρή μυρωδιά του θείου να πλανάται στον αέρα…

Τα επιτεύγματά του στα μαθηματικά είναι σχετικά γνωστά σε όλο τον ανεπτυγμένο δυτικό κόσμο από τον 16^ο έως και τις αρχές του 18^ου αιώνα. Μυθιστορηματικές ήταν οι διενέξεις του με το σύγχρονό του, επίσης γνωστό μαθηματικό Νίκολο Φοντάνα (1500-1550) με το παρατσούκλι «Ταρτάγλια» (τραυλός), οι αναφερόμενες στη λύση «εξισώσεων του τρίτου βαθμού» κλπ., αν και ποσώς μ’ ενδιαφέρουν όλα αυτά. Ως φιλόσοφος ο Καρντάνο ακολουθεί το σύστημα των Στωϊκών υπό τη μορφή που είχε διαμορφώσει ο Ποσειδώνιος «διά των περί παγκοσμίου συμπαθείας διδασκαλιών του» -περιττό να σημειωθεί ότι, ούτε και οι φιλοσοφικές του ανησυχίες με ενδιαφέρουν ιδιαίτερα.

Δύο είναι κυρίως οι λόγοι της παρούσας αναφοράς μου στον Ι. Καρντάνο, τη μία την αναφέρω λόγω κοινωνικής ευαισθησίας και την άλλη λόγω λογοτεχνικού ενδιαφέροντος.

Πρώτον:  Το εκδοθέν (1557) σημαντικό κατά τη γνώμη μου· αλλά και για την εποχή, σύγγραμμά του De varietate rerum (Περί της ποικιλίας των πραγμάτων) όπου «υπεδείκνυε τρόπο καθ’ όν δύνανται να μάθουν οι τυφλοί, χρησιμοποιούντες την αίσθησιν της αφής, να αναγιγνώσκουν και να γράφουν. Προέτεινε προσέτι και σύστημα σημάτων, δια των οποίων δύνανται οι κωφοί να συνεννοούνται». και…

Δεύτερον: Οι ομοιότητες μεταξύ Καρντάνο και του θεατρικού χαρακτήρα Πρόσπερο στην  Τρικυμία του Σαίξπηρ· οι οποίες, όπως μαθαίνω από την Encyclopedia Britannica, έκδοσης του 1968, πέρασαν απαρατήρητες από τους έγκυρους κριτικούς και μελετητές του Σαίξπηρ. Στην πραγματικότητα ο Καρντάνο και ο Πρόσπερο έχουν πολλά κοινά. Και οι δύο έχουν κληρονομήσει ένα φάντασμα, είναι ευγενείς από το Μιλάνο, θεωρήθηκαν μάγοι, και τέλος και οι δυο φυλακίστηκαν και εξορίστηκαν αφού βεβαίως και οι δυο προδόθηκαν από ανθρώπους της εμπιστοσύνη τους.

Απορώ πως, ειδικά αυτές οι τρανταχτές… συμπτώσεις, διέφυγαν της προσοχής του λατρεμένου μας Μπόρχες.

*
[διαβάστε όλες τις ‘στορίες]

8.

Papilio cebriones Dalman, 1823.
Reference: Dalman, J. W. 1823, Analecta Entomologica. – Cum tabulis IV aeneis, p. 38. Holmiae -©Swedish Museum of Natural History

Ξέρω, φυσικό είναι. Πολλοί άνθρωποι δεν έχουν σκεφτεί το γένος κολεοπτέρων Κεμβριόνης (cebriones) της οικογένειας των κεμβριονιδών· περιλαμβάνει ένα μόνο γένος κανθάρων των μεσογειακών χωρών, εκ των οποίων το κυριότερο είδος είναι ο κεμβριόνης ο γίγας. Την τελευταία φορά δυστυχώς που είχε εντοπιστεί ήταν στη νότια Γαλλία το 1949, έξω από την πόλη της Αντίμπ και έκτοτε, αν δεν απατώμαι, αγνοείται η τύχη του. Ωστόσο είχε καταγραφεί από κάποιον ονόματι J.W. Dalman το 1823. Η καταχώρηση του συγκεκριμένου κολεοπτέρου βρίσκεται σήμερα στο νοικοκυρεμένο Σουηδικό Μουσείο Φυσικής Ιστορίας.

Τα παραπάνω αποτελούν μία μικρή, αλλά αναγκαία, εισαγωγή σε ένα παράπονό μου· θα εξηγήσω παρακάτω –μη βιάζεστε.

Δε λέω καλό και όμορφο species το εν λόγω κολεόπτερο· θα μπορούσαν όμως να του δώσουν ένα άλλο όνομα, όπως σκέτο Battus και όχι Battus polydamas cebriones –αυτό το polydamas αλλά και το cebriones το κότσαραν στις Ηνωμένες Πολιτείες κι έμεινε, διότι και το Battus polydamas cebriones κολεόπτερο είναι. Τo papilio cebriones που ανακάλυψε και κατέγραψε ο J.W. Dalman είναι λίγο διαφορετικό, αλλά διαφορετικό διάολε! -ονόμασέ το για παράδειγμα papilio marylin  και άσε το cebrionis στην ησυχία του.

Οι ενστάσεις μου προκύπτουν από το γεγονός ότι το Κεμβριόνης (cebriones) όπως και το Πολυδάμας (polydamas) είναι ονόματα ομηρικά και αντιπροσωπεύουν συγκεκριμένους χαρακτήρες στη Ιλιάδα.

Ανοίγοντας «Νεότερον Εγκυκλοπαιδικόν Λεξικόν ‘Ηλίου’», έκδοση το 1950-52, στο λήμμα «Πολυδάμας», βρίσκει κανείς τρεις περιπτώσεις: 1. Τον ανδρειότερο υπερασπιστή της Τροίας, «υιό του Πανθόου και της Φρόντιδος, τας συμβουλάς του οποίου τα μάλα εξετίμα ο Έκτωρ κλπ.,» 2. Έναν ολυμπιονίκη «εκ Σκοτούσης Θεσσαλίας[…]» και τέλος 3. Επιφανή πολίτη των Φαρσάλων, «ειρηνεύσας την πόλιν μετά τους εμφυλίους κλπ., (Ξενοφώντος «Ελληνικά»).

Όσο για το λήμμα «Κεμβριόνης ή Κεβριόνης», στο ίδιο πάντα Λεξικό, με κατάπληξη βρίσκει κανείς να καταγράφεται μόνο το «Γένος κολεοπτέρων της οικογένειας των κεμβριονιδών κλπ.» και τίποτα περισσότερο.

Ενώ είναι γνωστό τοις πάσι, ότι: Στην ελληνική μυθολογία με το όνομα Κεβριόνης είναι γνωστός ένας νόθος γιος του Πριάμου, τον οποίο απέκτησε με μία δούλα. Ο Κεβριόνης σκοτώθηκε στον Τρωικό Πόλεμο από τον Πάτροκλο με μία μεγάλη πέτρα, με την οποία τον κτύπησε στο μέτωπο. Για την κατοχή του πτώματος του Κεβριόνη έλαβε χώρα σφοδρή μάχη. Σύμφωνα με την παράδοση που υιοθετεί η Ιλιάδα, ο Κεβριόνης ήταν ο τελευταίος ηνίοχος του Έκτορα.

Πείτε μου τώρα, μπορεί κανείς να προσθέσει ένα ακόμη αριστούργημα στην λογοτεχνία του τόπου του, όταν του στερούν ακόμη και τα στοιχειώδη;

(επιεικώς) Αίσχος.

*

*
[διαβάστε όλες τις ‘στορίες]

*

7.

Ο Ααρών Ισαάκ αποτελεί μιαν ασήμαντη λεπτομέρεια στη χιλιόχρονη ιστορία του Βυζαντίου. Σοφός Ιουδαίος, διερμηνέας και σύμβουλος στην Αυλή του αυτοκράτορα Εμμανουήλ Κομνηνού (τέλη 12ου αι.), όπου εν τούτοις καταδικάσθηκε λόγω προδοσίας σε τύφλωση. Όταν ανήλθε στο θρόνο ο Ανδρόνικος Κομνηνός, ο Ααρών παρουσιάσθηκε ενώπιόν του και τον συμβούλευσε να μην αρκείται μόνον «εις την εξόρυξιν μόνον των οφθαλμών των εχθρών του, αλλά να αποκόπτη και την γλώσσαν των», εφόσον «δι’ αυτής επιτυγχάνονται μεγαλύτεραι ζημίαι». Φυσικά ο Ααρών αμείφθηκε καταλλήλως με το ίδιο νόμισμα της «κακίας του», διότι η συμβουλή του εφαρμόστηκε σε αυτόν τον ίδιο όταν ο Ισαάκιος Β’ Άγγελος ανέτρεψε τον πατέρα του και συνέλαβε τον επικίνδυνο Ιουδαίο σύμβουλο, του οποίου «απέκοψε την γλώσσαν».

Πάμε τώρα στον Ισαάκιο Β΄ Άγγελο. Ευγενούς καταγωγής αντικατέστησε τον αυτοκράτορα Ανδρόνικο Α΄ Κομνηνό μετά τα επεισόδια και τη θανάτωσή του. Έτσι εγκαθιδρύθηκε στο Βυζάντιο ο Οίκος Αγγέλων. Αμέσως ανέλαβε δράση και τα Βυζαντινά στρατεύματα υπό το στρατηγό Αλέξιο Βρανά διέλυσαν τον απειλητικό στρατό του Γουλιέλμου στην Αμφίπολη το 1185.

Δεν μπόρεσε όμως να κάνει τίποτε για την ανάκτηση των νησιών του Ιονίου Λευκάδα, Ιθάκη, Κεφαλονιά και Ζάκυνθος τα οποία είχαν καταληφθεί από τον στόλο του Γουλιέλμου Β΄ με ναύαρχο τον Μαργαριτώνη το καλοκαίρι του ίδιου έτους.

Να μην τα πολυλογώ, ανήμπορος να ακολουθήσει τις εξελίξεις, ο Ισαάκιος ήταν ένας αδύναμος ηγέτης, χωρίς πολλά από τα χαρίσματα των Κομνηνών. Εκθρονίστηκε από τον αδελφό του Αλέξιο Γ΄ Άγγελο ενώ οργάνωνε άλλη μια εκστρατεία κατά της Βουλγαρίας στο στρατόπεδο του και τιμωρήθηκε με τύφλωση το 1195 (δεν αναφέρεται αποκοπή της γλώσσας…). Το 1203, δηλαδή τις παραμονές της πολιορκίας της Πόλης από τους Σταυροφόρους της Δ΄ Σταυροφορίας, ο γιος του μοιράζοντας αφειδώς υποσχέσεις για ανταλλάγματα, κατόρθωσε με τη βοήθεια των Δυτικών, και κυρίως των Βενετών, να επανακτήσει το θρόνο και να χρισθεί συμβασιλέας με τον πατέρα του. Λίγο πριν την πτώση (1204), πατέρας και γιος εκθρονίστηκαν και θανατώθηκαν από τον Αλέξιο Ε΄ Μούρτζουφλο.

Αυτά ως προς τα ωραία του Αγίου Βυζαντίου…

Να μην ξεχάσω να αναφέρω μία ακόμη, παντελώς άσχετη με το παρόν κείμενο, ασήμαντη ιστορική λεπτομέρεια:
Το 1187, ο Σαρακηνός Ελ-Σαλαντίν που κατέλαβε τα Ιεροσόλυμα, καταλύοντας το ομώνυμο Σταυροφορικό βασίλειο. Σε πλήρη αντίθεση με το αντίστοιχο γεγονός της πτώσης των Ιεροσολύμων στους Φράγκους, ο Σαλαντίν δεν επιδόθηκε σε σφαγή, αλλά επέτρεψε σχεδόν σε όλους τους Χριστιανούς να εξαγοράσουν την ελευθερία τους.

*
[διαβάστε όλες τις… ‘στορίες]

*