‘στορίες

08/06/2017 § Σχολιάστε

15.

είδωλα ξεχασμένων φωτογραφιών

ο Αγριμολόγος νεαρός φαντάρος. Ρεντίνα Χαλκιδικής, Μαρτίος-Απρίλιος 1974

Το παγιδευμένο στιγμιότυπο είναι ένα σταθερό (ή μη σταθερό που με τον καιρό ξεθωριάζει αν πρόκειται για μνήμη) οπτικό είδωλο. Αποτελεί, ας πούμε, πιστή εικονική αντιγραφή της πραγματικότητας σε μια παρελθούσα χρονικά στιγμή. Χάρη στην πιστότητά του ανακαλεί με κάποια αμεσότητα το γεγονός που εικονίζει, παρ΄ όλο που το εικονίζει ακίνητο και στερημένο από τη χρονική πραγματικότητα. Παγιδευμένο στιγμιότυπο είναι και ένας δεσμός του τώρα που το κοιτάμε με το παρελθόν που έχει απωλιθωθεί (και) ως εικόνα. Ο δεσμός αυτός συνιστά ανάμνηση ταυτοποιώντας δύο χρόνους, ένα συμβολικό παρελθόν που περιέχει βιώματα και παρουσία, και λέω ‘συμβολικό’ επειδή του λείπει ο βιωματικός χρόνος· και ένα παρόν που θεάται αυτή τη συμβολιζόμενη παρελθούσα εμπειρία -ως Παρόν. Μια διττότητα του χρόνου. Διττότητα ύπαρξης. Μια διττότητα που συλλαμβάνει (έστω, προσπαθεί να) την ενότητα ανάμεσα σε δυο αντίθετες καταστάσεις, να εκμηδενίσει την μεταξύ τους απόσταση· όπου η πρώτη ζει δίχως να βλέπει τον εαυτό της· και η δεύτερη να βλέπει το παγιδευμένο στιγμιότυπο ως είδωλο/εικόνα μιας ζωής που προσπαθεί να ξαναζήσει. Στη συνείδηση. Ως χρονική απόσταση. Ως νοσταλγία που περιέχεται σε κάθε ανάμνηση και που εκμηδενίζει την (κάθε) απόσταση. Δυο αντίθετες τάσεις με ένα κοινό υπόστρωμα, αναδύονται μέσω συγκίνησης.

Ίσως. Μια φωτογραφία…

Είναι πολύ πιθανό, κατά την άποψή μου, το έναυσμα για το μυθιστόρημά του ‘Η άγνοια‘,  ο Μίλαν Κούντερα  να το εμπνεύστηκε από μια ξεχασμένη φωτογραφία που μία μέρα ξέθαψε από τον σκονισμένο πάτο ενός συρταριού: ‘Πριν φύγει είχε προσπαθήσει τη συνάντηση πρόσωπο με πρόσωπο με τα γνώριμα μέρη, με την περασμένη του ζωή, κι είχε αναρωτηθεί: Θα τον πιάσει συγκίνηση; θα μείνει ψυχρός; θα νιώσει χαρά; κατάθλιψη; Τίποτε απ’ όλα αυτά. Τα χρόνια της απουσίας του πέρασε μια αόρατη σκούπα πάνω απ’ το τοπίο της νεανικής του ηλικίας κι έσβησε ό,τι του ήταν οικείο· η συνάντηση πρόσωπο με πρόσωπο που υπολόγιζε δεν έγινε.’[*]

Όμως η αόρατη αυτή σκούπα που αναφέρει ο Μ.Κ., ξέρουμε πολύ καλά ότι σβήνει μεν, αλλά δεν δύναται να διαγράψει μεμιάς τα πάντα, διότι η ανάμνηση είναι πράγμα άναρχο κι απρόβλεπτο κι αίφνης δύναται να εμφανιστεί ως αντιφατικό σύμπλοκο στο οποίο συμμετέχουν πάντα η οδύνη και η μαγεία.

Ευτυχώς.

[*]Μίλαν Κούντερα Η άγνοια, Εστία -μτφρ: Γιάννης Χάρης

*

[διαβάστε όλες τις ‘στορίες]

Advertisements

‘στορίες

07/02/2017 § Σχολιάστε

14.

Περί απορριμμάτων απελπισίας

stories7-2-17

«Ποιες Στρίγγλες σου ροκανίσανε τα νεύρα;»
μου είπε η γριά Προσέληνος. Σε τι μαγαρισιές του
δρόμου, σε ποιο κουφάρι πάτησες τη νύχτα;
Πετρωνίου ‘Σατυρικόν’

Θυμάμαι το βροχερό πρωινό ανεβαίνοντας την Υμηττού, στο Παγκράτι· μού ‘ρθε στο νου, δεν ξέρω πως, το «Σατυρικόν»· και θυμήθηκα, πως τ ό τ ε που το διάβαζα, μου είχε κάνει εντύπωση, πόσο ο Πετρώνιος το χαιρόταν γράφοντάς το –αυτή ήταν η δική μου τουλάχιστον αίσθηση. Το διασκέδαζε. Κατέγραφε το κέφι του. Τη διάθεσή του· δίχως να καταντήσει σχολαστικός. Τα γραπτά του, για τους παλιούς και σύγχρονους μελετητές του, παραμένουν διφορούμενα. Τι σημασία έχουν όμως οι εντυπώσεις περί Πετρωνίου όταν κυριαρχεί η βροχή· ο απότομος θόρυβός της, όπως τον ένιωσε κάποτε ο Πεσσόα, να χύνεται πάνω στο φωτισμένο σύμπαν και να νιώθει την κρυάδα που έφτανε, όπως λέει, «ως στα υποθετικά μου κόκαλα, κάπως σαν να φοβάμαι» μπρος στη «μέρα που υψώνεται αμετάκλητα, ο πόνος που σηκώνεται κι αυτός σαν την ωμή αλήθεια της μέρας που μεγαλώνει…». Και οι σχέσεις με τον εαυτό μας· οι συνεχείς μεταβαλλόμενες σχέσεις με το περιβάλλον· οι κοινωνικές του λειτουργίες που αλλοιώνονται και· το άκαμπτο μοντέλο της γραφής αποσπάται· κείται στην άκρη της πραγματικότητας που κατά Πεσσόα, Προυστ και του ανάλαφρου Πετρωνίου η γραφή, δεν είναι παρά η γραπτή ουσία απορριμμάτων απελπισίας; Το γεγονός ε κ ε ί ν η ς της βροχής, ε κ ε ί ν ο το πρωινό στην Υμηττού, φαντάζει παραδόξως ως ένα σταθερό φωτογραφικό οπτικό είδωλο στη μνήμη. Ένα παρόν που θεάται μια παρελθούσα εμπειρία, ως π α ρ ό ν. Πρόκειται περί δύο αντικρουόμενες χρονικές τάσεις(;) ή περιόδους που αναδύονται από ένα κοινό υπόστρωμα: τη συγκίνηση. Και μου ήρθε τότε θυμάμαι, για πρώτη φορά η ιδέα, περπατώντας μες στη βροχή, να γράψω ένα βιβλίο από τυχαία αποσπάσματα που θα υπέκλεπτα ως λαθραναγνώστης· κρυφοκοιτάζοντας βιβλία ανθρώπων ενόσω διαβάζουν. Δυστυχώς η πρωτότυπη ‘μεγαλοφυής’ ιδέα μου δεν ευοδώθηκε ποτέ. Μήπως όμως, αυθαίρετα ίσως συμπεραίνω, οι απόψεις μας, ή τα «σημεία», όπως παράδειγμα ε κ ε ί ν ο το βροχερό πρωινό, ως φορείς μηνυμάτων που στηρίζονται σε παρελθούσες εμπειρίες, και μήπως· μεταξύ των μηνυμάτων αυτών και του κοσμοειδώλου μας συντελείται η πιθανή υπέρβαση που· μεταξύ ποικίλων άλλων ακόμα παραγόντων, καθορίζουν και την αντίληψή μας;

*

Αποσπάσματα Πετρωνίου ‘Σατυρικόν’ -μτφρ Άρη Αλεξάνδρου, εκδόσεις Νεφέλη, Αθήνα 1985
Αποσπάσματα Πεσσόα, από ‘Το Βιβλίο της Ανησυχίας’ μτφρ. Άννυ Σπυράκου, εκδόσεις Αλεξάνδρεια, Αθήνα 1989.

Η φωτογραφία είναι του ©αγριμολόγου

*

[διαβάστε όλες τις ‘στορίες]

Κλείνοντας εισιτήρια Aegean από εδώ, ενισχύετε τις Στάχτες

‘στορίες

13/12/2016 § Σχολιάστε

13.

Είμαστε οι περιγραφές μας

φωτογραφία αγνώστου, από oldpicsarchive.com

φωτογραφία αγνώστου, από oldpicsarchive.com

Πάνε και τα αισθητικά ερεθίσματα και τα σοκ της υποδοχής. Σε αγύριστο περίπατο πήγαν και τα σουρεαλιστικά αξιώματα της πολιτισμικής αυτοπεποίθησης του κάπως υποψιασμένου· κυρίως του ελαφρώς ημιμαθές κοινού. Περίπατο και η καλλιτεχνικά σουρεαλιστική σύγχυση της πραγματικότητας με το δίχτυ ασφαλείας για τον αμφισβητία που έπεφτε από τις αγκάλες ενός μεσοαστικού συντηρητισμού. Εθιστήκαμε στη συνεχή κι επίμονη «πρωτοτυπία-πρωτοπορία» κι ο εθισμός αυτός μοιραία την μετέτρεψε σε αφόρητη κοινοτοπία.

Ελάχιστα σήμερα κάνουν εντύπωση στους ενήμερους· ελάχιστα θεωρούνται προκλήσεις και αιτίες γνήσιας έκπληξης. Η παλιανθρωπιά κι η μισανθρωπία είναι πλέον κανόνας -άλλωστε πάντα ήταν. Μάθαμε εν μέσω συντριμμιών σε πόσο απέραντες κι αστήρικτες τερατολογίες πιστέψαμε στη νιότη. Πάντα έτσι ήταν, αν και αμυδρά υποψιάζομαι ότι σήμερα είμαστε καλύτερα· δύσκολα πλέον κάποιοι μπορούν να μας ξεγελάσουν. Όπως είπε κάποτε ο Μπουνιουέλ ανάμεσα 1935 και 1945 -δεν θυμάμαι ακριβώς πλέον ούτε την πηγή, ούτε την ακριβή δήλωσή του, αλλά τα είπε –από τότε- κάπως έτσι: ‘έχουμε πολέμους, επαναστάσεις και τρομοκρατία, συνεπώς το σκάνδαλο και η άσκηση της βίας δε χρησιμεύουν πια σε τίποτα, δεν είναι πια δραστικά για μας, τους καλλιτέχνες. Υπάρχει ένα σημείο όπου, ο αισθητικός ριζοσπαστισμός, αν δεν προπορεύεται αρκετά, μπορεί να ξεπεραστεί από την αγορά.’ Και όλα αυτά δεν ισχύουν μόνο για την τέχνη και τους δημιουργούς, ισχύουν για τους πάντες· για όλους μας. Η βιομηχανία/τεχνολογία δεν μπορεί να εμποδίσει την εξέλιξη, γιατί δεν μπορεί να εμποδίσει ούτε τη δική της.

«Επιστημονικές» κοινωνικές και ιδεολογικές θεωρίες γκρεμίστηκαν από την καλπάζουσα πραγματικότητα κι αποδείχτηκαν πόσο… επιστημονικές ήταν οι ξύλινες γλώσσες και τα ξύλινα κιτάπια που πιστεύαμε/εκτελούσαμε ως μολυβένια στρατιωτάκια. Τα εκτρώματα μας τέλειωσαν αν και τ’ ακολουθούν θλιβερά, εκατομμύρια ακόμα ψυχές.

Η κρεβατοκάμαρά της. Το κρεβάτι ακατάστατο. «Αυτά εκεί πάνω, δεν είναι τέρατα» λέει, τεντώνοντας τα χέρια ψηλά προς το ταβάνι προσπαθώντας να τ’ αγγίξει. Υπάρχει πάνω της κάτι απαλό, κάτι που μυρίζει ανοιξιάτικο άνθος. Την βλέπω μπρος μου αργά-αργά να ανθίζει· και το Σύμπαν ολόκληρο την ποθεί, το πιστεύω, προκαλώντας με τον πόθο του αυτόν, τη βροχή που αρχίζει ξαφνικά να πέφτει.

Αλήθεια. Ας πω επιτέλους μιαν αλήθεια: από τους ομορφότερους τίτλους βιβλίων που έχω δει ποτέ, είναι του Αργύρη Χιόνη «Ό,τι περιγράφω με περιγράφει». Ξεχωρίζω:

Ανάμεσα στα δάχτυλά μου
και στη σάρκα σου,
όσο σφιχτά κι αν σε κρατώ,
τρυπώνει ο χρόνος.

Είμαστε οι περιγραφές μας.

*

[διαβάστε όλες τις ‘στορίες]

art-separator

Κλείνοντας εισιτήρια Aegean από εδώ, ενισχύετε τις Στάχτες

‘στορίες

20/11/2016 § Σχολιάστε

12.

Αριστείδης Βέργος

bergos20-11-16

Υπηρέτησε με αφοσίωση τον Χάλια Πασά ως απλός υπαξιωματικός. Στη περίφημη μάχη του Ψηλού Λόφου (1369) ο Βέργος ανακηρύχθηκε Σουλτάνος, δηλαδή επί του πολεμικού πεδίου ανακηρύχθηκε Σουλτάνος, και αυτό είχε ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα.

Μία από τις πρώτες πράξεις του Βέργου ήταν να διατάξει τον απαγχονισμό του αδερφού του Νεοκλή, εγκαινιάζοντας την μετέπειτα, υπό πολλών σουλτάνων εφαρμοσθείσα μέθοδο· της δια του φόνου απαλλαγής των στενών συγγενών, οι οποίοι θα ήταν πιθανόν να εγείρουν αξιώσεις επί του θρόνου.

Δεν διέσχιζε τους δρόμους της Πόλης μονάχος -επίδοξοι δολοφόνοι παραμόνευαν παντού- αν και το επιθυμούσε διακαώς· αν και το επιθυμούσε για να ξεφύγει από εφιάλτες, ήθελε πολύ να περπατήσει μόνος και ήθελε πολύ να γύριζε, όποτε αυτός επιθυμούσε, την πλάτη προς το κέντρο της αγαπημένης του πόλης, ήθελε ακόμη να περπατήσει μπρος τα πίσω, ανάποδα με γυρισμένη την πλάτη, προς το κέντρο της αγαπημένης του πόλης και· ήθελε επίσης την ώρα αυτή να σκέφτεται ότι η Πόλη του φέρνει τύχη, κάθε φορά που περπατούσε στους δρόμους και στα σοκάκια της, να γευτεί την αταξία ανάκατη με των μπαχαρικών τη μυρουδιά –ω! πόσο την αγαπά αυτή την πόλη με την γοητευτική ασχήμια της. Ήθελε μόνο να περπατά. Να περπατά και να σκέφτεται. Να περπατά ανέμελα κι αφηρημένος. Να περπατά χτυπώντας την πλάτη ανθρώπων που θα συναντούσε και η παρηγοριά να τον γεμίζει αυτόματα έως το μεδούλι δίχως να την αποζητά. «Να περιπλανιέμαι δίχως σκέψεις, να περιπλανιέμαι χωρίς διακοπή, να σκέφτομαι, να σκέφτομαι. Να σκέφτομαι. Να Αναζητώ καταφύγιο ανθρωπισμού, ομορφιάς και λογικής και όλες οι κρυφές γωνίες να είναι φωτισμένες και όλες οι πληγές να παραμένουν ανοιχτές, να περιμένουν τον ερχομό μου· πληγές που μόνο εγώ μπορώ να επουλώσω.»

*

Αναφερόμενα πρόσωπα και πράγματα αποτελούν προϊόντα της φαντασίας.
Φωτογραφία: Βαγιαζίτ Β’ (Διδυμότειχο, 3 Δεκεμβρίου 1447 – 26 Μαΐου 1512) ήταν σουλτάνος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας την περίοδο 1481-15123 Δεκεμβρίου 1447 – 26 Μαΐου 1512) ήταν σουλτάνος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας την περίοδο 1481-1512.

*

[διαβάστε όλες τις ‘στορίες]

nTBBo7b8c

Κλείνοντας εισιτήρια Aegean από εδώ, ενισχύετε τις Στάχτες

Where Am I?

You are currently browsing the stories category at αγριμολογος.