[Η απέραντη γοητεία της γραφής·

24/04/2018 § Σχολιάστε

«Πρωτοσπαθάριον»

©Dona Ruff / Fanatic 6 2014/Burn on book page/7 x 7 in.

Διαβάζω σημείωμά που είχα αντιγράψει από ένα, δεν θυμάμαι πιο, παλαιό κείμενο της δεκαετίας του 1940 που είχε κάποτε πέσει στη κατοχή μου:

Βαγενετία
Περιοχή της Ηπείρου, μνημονευομένη πολλάκις εις τα μεσαιωνικά κείμενα. Εις το νομισματικόν μουσείον Αθηνών υπάρχει μολυβδόβουλλον του Θ’ και Ι’ αιώνος ανήκον εις τίνα «Ευτρόπιον, βασιλικόν πρωτοσπαθάριον και άρχοντα Βαγενετίας». Κατά την εποχήν του Καρόλου Β’ του Ανδηγαυού και του Φιλίππου Α’ του Τάραντος, δηλαδή μεταξύ των ετών 1285 και 1331, κατέφυγον εκ της Κερκύρας αθίγγανοι, εις τους τους οποίους παρεχωρήθη εν Κερκύρα τιμάριον. Εν Ηπείρω υπάρχει και σήμερον χωρίον Βαγενήτι.

ΥΓ:
Βαγενήτι: Κοινότης της επαρχίας Δωδώνης του νομού Ιωαννίνων. Κάτοικοι 159 τη δεκαετία του 1940…
(σήμερα είναι οικισμός με το όνομα Βαγενίτι, με 76 κάτοικους -ανήκει στο Δήμο Ζίτσας, στη δημοτική ενότητα Πασαρώνος)

Advertisements

‘στορίες

23/12/2017 § Σχολιάστε

16.

ο ισχνός λόγος που πάχυνε

©Jeff koons, Ceramic sculpture figurative and Kitsch art (ο εν λόγω καλλιτέχνης έγινε δισεκατομμυριούχος δημιουργώντας τερατουργήματα)

Ο εκδιδόμενος ή δημοσιευμένος (γραπτός ή εικαστικός) Λόγος δεν πρέπει να απαιτεί πολύ χώρο στον εγκέφαλο, και τα εφέ είναι ιδανικά, ιδιαιτέρως δε τα ‘ειδικά εφέ’ τύπου Ο πόλεμος των Άστρων. Τα εφέ είναι ο γοητευτικότερος εχθρός της φαντασίας. Βέβαια θα μου πείτε για να δημιουργήσει ο άνθρωπος εφέ χρειάστηκε επίσης μεγάλη επινοητικότητα και φαντασία και θα έχετε δίκιο, ωστόσο και ιδιαίτερα στον γραπτό λόγο, η εξαιρετική αδιαφορία του φανατικού οπαδού των εφέ ή των φτηνών ερωτικο-συναισθηματικών πασπαλισμάτων και ψευδο-ευαίσθητων περιττών περιγραφών θα χάψει το δόλωμα αυτής της παραλογοτεχνίας και θα το χάψει ως μεγάλη λογοτεχνία. Το αυτό, η παρόμοιο, συμβαίνει όταν βλάκες παίζουν το ρόλο του ηγέτη· ψηφίζονται αδρά και χειροκροτούνται. Ο βλάκας στην προκειμένη περίπτωση μετατρέπεται σε θαυμαστό έργο τέχνης. Προσωπικότητα ολκής. Είναι μια πραγματικότητα ριζωμένη βαθιά σε συλλογικές πεποιθήσεις. Άτομα που παλαιότερα ήταν γελωτοποιοί παρέας στο γωνιακό καφενείο έγιναν στο μεταξύ διασημότητες με βαριά βιογραφικά. Κρατικοί λειτουργοί αρέσκονται στο να εμφανίζονται ειδήμονες σε θέματα τέχνης, προλογίζουν λογοτέχνες, το γεγονός αναμεταδίδεται από τα ΜΜΕ δημιουργώντας με τον καιρό λογοτεχνική ιστορία όπου και ιστορικά καταγράφεται. Μια ορχήστρα είναι όλα αυτά και επιμένει να παίζει φάλτσα και που στο τέλος οι θεατές σηκώνονται χειροκροτώντας εκστασιασμένοι. Ποιος τολμά δημόσια να εκφράσει ότι παρόμοιες τέτοιες «δημιουργίες» παλαιότερα, δεν αντιπροσώπευαν παρά μόνο Το Ισχνό που τώρα, μετά τόσων χορταστικών επαίνων, έχει Παχύνει.

[διαβάστε όλες τις ‘στορίες]

‘στορίες

08/06/2017 § Σχολιάστε

15.

είδωλα ξεχασμένων φωτογραφιών

ο Αγριμολόγος νεαρός φαντάρος. Ρεντίνα Χαλκιδικής, Μαρτίος-Απρίλιος 1974

Το παγιδευμένο στιγμιότυπο είναι ένα σταθερό (ή μη σταθερό που με τον καιρό ξεθωριάζει αν πρόκειται για μνήμη) οπτικό είδωλο. Αποτελεί, ας πούμε, πιστή εικονική αντιγραφή της πραγματικότητας σε μια παρελθούσα χρονικά στιγμή. Χάρη στην πιστότητά του ανακαλεί με κάποια αμεσότητα το γεγονός που εικονίζει, παρ΄ όλο που το εικονίζει ακίνητο και στερημένο από τη χρονική πραγματικότητα. Παγιδευμένο στιγμιότυπο είναι και ένας δεσμός του τώρα που το κοιτάμε με το παρελθόν που έχει απωλιθωθεί (και) ως εικόνα. Ο δεσμός αυτός συνιστά ανάμνηση ταυτοποιώντας δύο χρόνους, ένα συμβολικό παρελθόν που περιέχει βιώματα και παρουσία, και λέω ‘συμβολικό’ επειδή του λείπει ο βιωματικός χρόνος· και ένα παρόν που θεάται αυτή τη συμβολιζόμενη παρελθούσα εμπειρία -ως Παρόν. Μια διττότητα του χρόνου. Διττότητα ύπαρξης. Μια διττότητα που συλλαμβάνει (έστω, προσπαθεί να) την ενότητα ανάμεσα σε δυο αντίθετες καταστάσεις, να εκμηδενίσει την μεταξύ τους απόσταση· όπου η πρώτη ζει δίχως να βλέπει τον εαυτό της· και η δεύτερη να βλέπει το παγιδευμένο στιγμιότυπο ως είδωλο/εικόνα μιας ζωής που προσπαθεί να ξαναζήσει. Στη συνείδηση. Ως χρονική απόσταση. Ως νοσταλγία που περιέχεται σε κάθε ανάμνηση και που εκμηδενίζει την (κάθε) απόσταση. Δυο αντίθετες τάσεις με ένα κοινό υπόστρωμα, αναδύονται μέσω συγκίνησης.

Ίσως. Μια φωτογραφία…

Είναι πολύ πιθανό, κατά την άποψή μου, το έναυσμα για το μυθιστόρημά του ‘Η άγνοια‘,  ο Μίλαν Κούντερα  να το εμπνεύστηκε από μια ξεχασμένη φωτογραφία που μία μέρα ξέθαψε από τον σκονισμένο πάτο ενός συρταριού: ‘Πριν φύγει είχε προσπαθήσει τη συνάντηση πρόσωπο με πρόσωπο με τα γνώριμα μέρη, με την περασμένη του ζωή, κι είχε αναρωτηθεί: Θα τον πιάσει συγκίνηση; θα μείνει ψυχρός; θα νιώσει χαρά; κατάθλιψη; Τίποτε απ’ όλα αυτά. Τα χρόνια της απουσίας του πέρασε μια αόρατη σκούπα πάνω απ’ το τοπίο της νεανικής του ηλικίας κι έσβησε ό,τι του ήταν οικείο· η συνάντηση πρόσωπο με πρόσωπο που υπολόγιζε δεν έγινε.’[*]

Όμως η αόρατη αυτή σκούπα που αναφέρει ο Μ.Κ., ξέρουμε πολύ καλά ότι σβήνει μεν, αλλά δεν δύναται να διαγράψει μεμιάς τα πάντα, διότι η ανάμνηση είναι πράγμα άναρχο κι απρόβλεπτο κι αίφνης δύναται να εμφανιστεί ως αντιφατικό σύμπλοκο στο οποίο συμμετέχουν πάντα η οδύνη και η μαγεία.

Ευτυχώς.

[*]Μίλαν Κούντερα Η άγνοια, Εστία -μτφρ: Γιάννης Χάρης

*

[διαβάστε όλες τις ‘στορίες]

‘στορίες

07/02/2017 § Σχολιάστε

14.

Περί απορριμμάτων απελπισίας

stories7-2-17

«Ποιες Στρίγγλες σου ροκανίσανε τα νεύρα;»
μου είπε η γριά Προσέληνος. Σε τι μαγαρισιές του
δρόμου, σε ποιο κουφάρι πάτησες τη νύχτα;
Πετρωνίου ‘Σατυρικόν’

Θυμάμαι το βροχερό πρωινό ανεβαίνοντας την Υμηττού, στο Παγκράτι· μού ‘ρθε στο νου, δεν ξέρω πως, το «Σατυρικόν»· και θυμήθηκα, πως τ ό τ ε που το διάβαζα, μου είχε κάνει εντύπωση, πόσο ο Πετρώνιος το χαιρόταν γράφοντάς το –αυτή ήταν η δική μου τουλάχιστον αίσθηση. Το διασκέδαζε. Κατέγραφε το κέφι του. Τη διάθεσή του· δίχως να καταντήσει σχολαστικός. Τα γραπτά του, για τους παλιούς και σύγχρονους μελετητές του, παραμένουν διφορούμενα. Τι σημασία έχουν όμως οι εντυπώσεις περί Πετρωνίου όταν κυριαρχεί η βροχή· ο απότομος θόρυβός της, όπως τον ένιωσε κάποτε ο Πεσσόα, να χύνεται πάνω στο φωτισμένο σύμπαν και να νιώθει την κρυάδα που έφτανε, όπως λέει, «ως στα υποθετικά μου κόκαλα, κάπως σαν να φοβάμαι» μπρος στη «μέρα που υψώνεται αμετάκλητα, ο πόνος που σηκώνεται κι αυτός σαν την ωμή αλήθεια της μέρας που μεγαλώνει…». Και οι σχέσεις με τον εαυτό μας· οι συνεχείς μεταβαλλόμενες σχέσεις με το περιβάλλον· οι κοινωνικές του λειτουργίες που αλλοιώνονται και· το άκαμπτο μοντέλο της γραφής αποσπάται· κείται στην άκρη της πραγματικότητας που κατά Πεσσόα, Προυστ και του ανάλαφρου Πετρωνίου η γραφή, δεν είναι παρά η γραπτή ουσία απορριμμάτων απελπισίας; Το γεγονός ε κ ε ί ν η ς της βροχής, ε κ ε ί ν ο το πρωινό στην Υμηττού, φαντάζει παραδόξως ως ένα σταθερό φωτογραφικό οπτικό είδωλο στη μνήμη. Ένα παρόν που θεάται μια παρελθούσα εμπειρία, ως π α ρ ό ν. Πρόκειται περί δύο αντικρουόμενες χρονικές τάσεις(;) ή περιόδους που αναδύονται από ένα κοινό υπόστρωμα: τη συγκίνηση. Και μου ήρθε τότε θυμάμαι, για πρώτη φορά η ιδέα, περπατώντας μες στη βροχή, να γράψω ένα βιβλίο από τυχαία αποσπάσματα που θα υπέκλεπτα ως λαθραναγνώστης· κρυφοκοιτάζοντας βιβλία ανθρώπων ενόσω διαβάζουν. Δυστυχώς η πρωτότυπη ‘μεγαλοφυής’ ιδέα μου δεν ευοδώθηκε ποτέ. Μήπως όμως, αυθαίρετα ίσως συμπεραίνω, οι απόψεις μας, ή τα «σημεία», όπως παράδειγμα ε κ ε ί ν ο το βροχερό πρωινό, ως φορείς μηνυμάτων που στηρίζονται σε παρελθούσες εμπειρίες, και μήπως· μεταξύ των μηνυμάτων αυτών και του κοσμοειδώλου μας συντελείται η πιθανή υπέρβαση που· μεταξύ ποικίλων άλλων ακόμα παραγόντων, καθορίζουν και την αντίληψή μας;

*

Αποσπάσματα Πετρωνίου ‘Σατυρικόν’ -μτφρ Άρη Αλεξάνδρου, εκδόσεις Νεφέλη, Αθήνα 1985
Αποσπάσματα Πεσσόα, από ‘Το Βιβλίο της Ανησυχίας’ μτφρ. Άννυ Σπυράκου, εκδόσεις Αλεξάνδρεια, Αθήνα 1989.

Η φωτογραφία είναι του ©αγριμολόγου

*

[διαβάστε όλες τις ‘στορίες]

Κλείνοντας εισιτήρια Aegean από εδώ, ενισχύετε τις Στάχτες

Where Am I?

You are currently browsing the stories category at αγριμολογος.