αγριμολογος

Στέφαν Τσβάιχ, Μια συνείδηση ενάντια στη βία. Καστελιόν κατά Καλβίνου, μτφρ. Δημήτρης Δημοκίδης, επιμ. Χ.Ε. Μαραβέλιας, Πρόλογος Μανώλης Βασιλάκης, Athens Review of Books, Αθήνα 2019, σελ. 336

Του ©Μανώλη Βασιλάκη στην Athens Review of Books

Το παρακάτω κείμενο είναι ο πρόλογος του βιβλίου, που μόλις κυκλοφόρησε.

Το όνειρό μου εδώ και είκοσι χρόνια ήταν να εκδώσω ‒και αν ήταν δυνατόν να μοιράσω δωρεάν‒ το αριστούργημα Μια συνείδηση ενάντια στη βία. Καστελιόν κατά Καλβίνου (Castellio gegen Calvin oder Ein Gewissen gegen die Gewalt, 1936)[1]. Θεωρώ ότι είναι ένα από τα σημαντικότερα έργα του Στέφαν Τσβάιχ, το οποίο αφού δημοσιεύσαμε σε συνέχειες στην Athens Review of Books τώρα κυκλοφορεί και σε μορφή ενός καλαίσθητου βιβλίου, σε μετάφραση του Δημήτρη Δημοκίδη και επιμέλεια Χ.Ε. Μαραβέλια.

Το βιβλίο αυτό είναι ένα από τα πιο αδικημένα αριστουργήματα, καθώς δεν γνώρισε πουθενά την εκδοτική επιτυχία, τις αλλεπάλληλες εκδόσεις και ανατυπώσεις που είχαν άλλα έργα του Τσβάιχ. Η κυριότερη αιτία είναι νομίζω ο τίτλος: Καστελιόν κατά Καλβίνου, που δημιουργεί την παρεξήγηση ότι το θέμα του είναι μια «παλαιά θεολογική διαμάχη» και ως εκ τούτου δεν μας αφορά. Για τον ίδιο λόγο συνεχίζει να αδικείται και στις μέρες μας, καθώς επανακυκλοφορεί τα τελευταία χρόνια στα αγγλικά με τον τίτλο The Right to Heresy: Castellio Against Calvin. Αυτός είναι και ο λόγος που επιλέξαμε να αντιστρέψουμε τον τίτλο και τον υπότιτλο του γερμανικού πρωτοτύπου. Άλλωστε, όπως έγραφε ο Καστελιόν, «χαρακτηρίζουμε αιρετικούς όλους εκείνους που δεν συμφωνούν με τις απόψεις μας». Κι αυτό δεν περιορίζεται μόνο στις θεολογικές απόψεις και διαμάχες, αλλά εκτείνεται και σε πολλά άλλα πεδία.

Το έργο Καστελιόν κατά Καλβίνου του Τσβάιχ εκδόθηκε το 1936, δηλαδή την εποχή των Μουσολίνι, Χίτλερ και Στάλιν, της ανόδου και κυριαρχίας των ολοκληρωτισμών. Ο Τσβάιχ επέλεξε ως ήρωά του τον Σεβαστιανό Καστελιόν για να μιλήσει για τα πιο διαχρονικά ζητήματα. Όπως σημειώνει, η θεολογική εκείνη διαμάχη δεν ήταν παρά μια μάσκα της αέναης αντιπαράθεσης της ανεκτικότητας έναντι της μισαλλοδοξίας, της ελευθερίας έναντι της χειραγώγησης, του ουμανισμού έναντι του φανατισμού, της ατομικότητας έναντι της μηχανοποίησης και της ισοπεδωτικής ομοιομορφίας, της συνείδησης έναντι της βίας και της αυθαιρεσίας. Σ’ αυτό το βιβλίο θα βρει κανείς και την εναργέστερη εξήγηση του πώς επιβάλλεται ένα αυταρχικό καθεστώς, μια δικτατορία, μια τυραννία, ένας ολοκληρωτισμός, παρότι οι άνθρωποι στην πλειονότητά τους θέλουν να ζουν ελεύθεροι. (Δεν είναι αρκετή, δεν αρκεί η αγάπη μας για την ελευθερία, παρατηρεί πικρά ο Σολζενίτσιν). Ο Τσβάιχ ήθελε με αυτό τον τρόπο να μιλήσει για τους ολοκληρωτισμούς την εποχή που μεσουρανούσαν, την εποχή που κομμουνισμός, φασισμός, ναζισμός δεν ήταν κακόφημοι, αλλ’ αντιθέτως ήταν τα πιο δημοφιλή πολιτεύματα, με τη δημοκρατία να βρίσκεται σε υποχώρηση και μαρασμό.

Ο Καστελιόν έδωσε έναν άνισο αγώνα, παρότι γνώριζε από την αρχή ότι η τελική έκβαση θα ήταν η συντριβή του, με αντίπαλο έναν πανίσχυρο τύραννο και μοχθηρό κάτοχο της απόλυτης αλήθειας, ο οποίος επεδίωκε να τον εξοντώσει. Με το ψευδώνυμο Μάρτιν Μπέλλιους συνέγραψε το μανιφέστο του Περί αιρετικών[2], ενάντια στη βία, για ανεξιθρησκία και ανοχή, το 1554, πολύ πριν από τον Μίλτον (Αρεοπαγιτικά, 1644)[3], τον Σπινόζα (Θεολογικοπολιτική πραγματεία, 1670)[4], τον Λοκ (Επιστολή για την ανεξιθρησκία, 1689)[5], τον Μπέυλ (Ιστορικό και κριτικό λεξικό, 1697)[6], τον Χιουμ (Πραγματεία για την ανθρώπινη φύση, 1739-40)[7], τον Βολταίρο (Πραγματεία περί ανεκτικότητας, 1763),[8] ή τον Τζον Στιούαρτ Μιλ (Περί Ελευθερίας, 1859)[9]. Η ελευθερία της σκέψης και της έκφρασης, για την οποία αγωνίστηκε ο Καστελιόν, το πιο θεμελιώδες δηλαδή ανθρώπινο δικαίωμα που πρώτο καταλύει κάθε τυραννία και επιβουλεύεται κάθε εξουσιαστής, ήταν το μέγα θέμα που επέλεξε ως καταλληλότερο ο Τσβάιχ για να μιλήσει σ’ εκείνη την εποχή των τεράτων του ολοκληρωτισμού. Όπως δέκα χρόνια αργότερα ο Καμύ επέλεξε την αλληγορία της πανούκλας.

Η μελέτη, ακόμη και η απλή ανάγνωση, του αριστουργήματος του Τσβάιχ, δείχνει πόσο νοσηρές ή και ύποπτες είναι οι προσπάθειες που καταβάλλονται, επί δεκαετίες μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, από διάφορους φιλοσόφους και λοιπούς θεωρητικούς ή θεωρητικολογούντες να εντοπίσουν τις απαρχές του ολοκληρωτισμού στον Διαφωτισμό, αντί να τις αναζητήσουν εκεί που πραγματικά βρίσκονταν πάντα.

Το βιβλίο αυτό του Τσβάιχ, στη δική μου πρόσληψη, θα έπρεπε να έχει τίτλο Η Ανατομία των Ολοκληρωτισμών. Ακόμη κι ένα κεφάλαιό του αξίζει παραπάνω από ολόκληρα πολύκροτα έργα που οι πάντες επικαλούνται (η κοινοτοπία της επιπολαιότητας!), αλλά λίγοι διάβασαν, λιγότεροι κατανόησαν και ελάχιστοι αμφισβήτησαν. Στη βάση των αυταρχικών ή τυραννικών καθεστώτων, στη βάση των ολοκληρωτισμών ήταν και είναι πάντα οι περιορισμοί και οι απαγορεύσεις στην ελευθερία της σκέψης, την ελευθερία του λόγου, της έκφρασης· και της αντίστοιχης πράξης.

Το 1554 ο Καστελιόν διατύπωνε καθολικής ισχύος αρχές, για κάθε διανοητική-ψυχική καταπίεση και τρομοκρατία και για κάθε εποχή, κι όχι μόνο για τις τότε θρησκευτικές πεποιθήσεις. Αρχές διατυπωμένες σαν άρθρα ενός Συντάγματος της Ανθρωπότητας, όπως λόγου χάρη: «Το να αναζητήσει κανείς την αλήθεια και να την πει όπως τη σκέφτεται δεν μπορεί ποτέ να είναι εγκληματικό. Σε κανέναν δεν επιτρέπεται να επιβληθεί οποιαδήποτε πεποίθηση. Οι πεποιθήσεις είναι ελεύθερες». «Γιατί η αλήθεια συνίσταται στο να λέει κανείς αυτό που σκέφτεται, ακόμη κι αν σφάλλει». Λόγια που θα ξαναβρούμε, με τόσο σαφείς διατυπώσεις, στην First Amendment (1791), την Πρώτη Τροποποίηση του Αμερικανικού Συντάγματος, και πολύ αργότερα στις αποφάσεις του Ανωτάτου Δικαστηρίου των Ηνωμένων Πολιτειών, από την πολύκροτη υπόθεση New York Times Co. κατά Sullivan του 1964 και μετά.[10] Λόγια που θα επαναλαμβάνει και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου σε κάθε απόφαση που ακολούθησε την υπόθεση Handyside κατά Ηνωμένου Βασιλείου (1976).

Όμως ένα Σύνταγμα της Ανθρωπότητας θα έπρεπε να έχει ακροτελεύτιο άρθρο τα λόγια του Τσβάιχ:

«Ποτέ ένα δικαίωμα, ποτέ μια ελευθερία δεν έχει κατακτηθεί τελειωτικά ενάντια στη βία της εξουσίας, που απλώς αλλάζει αδιάκοπα μορφή. Πάντα θα απειλείται κάθε βήμα προόδου, κάθε κατάκτηση της ανθρωπότητας, πάντα το αυτονόητο θα τίθεται υπό αμφισβήτηση. Ακριβώς όταν αρχίζουμε να θεωρούμε την ελευθερία καθημερινή πρακτική και όχι πλέον ιερότατο απόκτημα, αναδύεται από το σκοτάδι του ανθρώπινου υποσυνείδητου, από τον κόσμο των τυφλών ορμών, η παράφορη επιθυμία για βιασμό της».

Ο καλύτερος τρόπος για να κλείσω αυτόν τον πρόλογο είναι το «Ποίημα για τον Ισπανό Μιγκέλ Σερβέτο, έναν αιρετικό που έκαψαν στην πυρά οι καλβινιστές» του Γιόζεφ Μπρόντσκυ (γραμμένο το 1959), το οποίο διάβασα στα αγγλικά ‒ εδώ παρατίθεται σε μετάφραση από το ρωσικό πρωτότυπο της Αλεξάνδρας Ιωαννίδου, την οποία και ευχαριστώ θερμά. Ευχαριστίες επίσης οφείλω να εκφράσω από τη θέση αυτή στην Φραγκίσκη Αμπατζοπούλου για την απόδοση λατινικών και γαλλικών παραθεμάτων.

Τα πραγματικά γεγονότα ενίοτε γίνονται παραβολές
Εσύ όλ’ αυτό, μάλλον θα το θεωρούσες περιττό.
Μάλλον τώρα
Νιώθεις αδιαφορία.
________

Μολαταύτα, αυτός
δεν νιώθει αδιαφορία,
επειδή απ’ αυτόν άλλο τίποτα δεν έχει απομείνει
παρά μια χούφτα στάχτης,
που έχει ανακατευτεί με τον κόσμο, με τη σκόνη του δρόμου,
που έχει ανακατευτεί με τον άνεμο,
με τον μεγάλο ουρανό,
όπου δεν βρήκε τον Θεό.
Επειδή δεν συνήθιζε να στρέφει το βλέμμα στον ουρανό.
Η γη – αυτή του ήταν πιο οικεία.
Μελέτησε στη Σαραγόσα το δίκαιο του Ανθρώπου
και την κυκλοφορία του αίματος του Ανθρώπου
στο Παρίσι.
Ναι. Ποτέ δεν είδε
τον Θεό,
ούτε μέσα του,
ούτε στον ουρανό,
ούτε σε καμιά αγιογραφία,
επειδή δεν ξεκολλούσε το βλέμμα
από τον άνθρωπο και απ’ τον δρόμο.
Επειδή όλη του τη ζωή δραπέτευε
κυνηγημένος.
Γιος του αιώνα, δραπέτευσε
απ’ τον αιώνα του,
τυλιγμένος σε έναν μανδύα
μακριά από τους ωτακουστές,
από την πείνα, και το χιόνι.
Αυτός, που είχε μελετήσει τις ανάγκες
και τις δυνατότητες
του ανθρώπου,
Ένας Άνθρωπος που είχε μελετήσει τον Άνθρωπο
Για τον Άνθρωπο.
Ποτέ δεν έστρεψε το βλέμμα του
στον ουρανό,
επειδή το 1653,
στη Γενεύη,
κάηκε ανάμεσα στους δυο πόλους του αιώνα:
ανάμεσα στο μίσος του ανθρώπου
και την άγνοια του ανθρώπου.

________________
[1] Το βιβλίο είχε εκδοθεί και στα ελληνικά με τίτλο Καστελιόν και Καλβίνος σε μετάφραση Αλέξανδρου Καρρέρ από τις εκδόσεις Γκοβόστη, χ.χ., το πιθανότερο τη δεκαετία του ’50.
[2] Martinus Bellius, De haereticis, an sint persequendi et omnino quomodo sit cum eis agendum, multorum tum veterum, tum recentiorum sententiae.
[3] Θα εκδοθεί στα ελληνικά από την Athens Review of Books.
[4] Baruch Spinoza, Tractatus theologico-politicus.
[5] Joannis Lockii, Epistola de tolerantia και αγγλικά: John Lock, A Letter Concerning Toleration (1689).
[6] Pierre Bayle, Dictionnaire historique et critique, 1697.
[7] David Hume, A Treatise of Human Nature, 1739-40.
[8] Voltaire, Traité sur la tolerance, 1763.
[9] John Stuart Mill, On Liberty, 1859.
[10] Στην πραγματικότητα ακόμα πιο πριν, λόγου χάρη: «Είναι ένα πολύτιμο αμερικανικό προνόμιο να μιλάει κανείς όπως του έρχεται στο μυαλό, έστω και αν αυτό δεν γίνεται πάντα με απόλυτα καλό γούστο, για όλους τους δημόσιους θεσμούς», Bridges v. California, 314 US 252, 270 (1941).

–43.

(από το σημειωματάριο ενός ρεπόρτερ)

[Ι]

Η τελευταία, τελική θηριωδία που έγινε από τους δημίους της ΤΣΕ.ΚΑ, η μαζική εκτέλεση 500 ανθρώπων, επισκίασε εκείνη την μακρά σειρά εγκλημάτων, με τα οποία εμπλούτισαν τη δουλειά τους στο Κίεβο οι άντρες της ΥΣΕ.ΚΑ κατά τη διάρκεια 6-7 μηνών.

Οι ειδήσεις στον μπολσεβικικό Τύπο αναφέρουν έναν αριθμό για το Κίεβο, ο οποίος δεν ξεπερνάει τις 800-900 εκτελέσεις. Δεν θυμάμαι τα ονόματα που βρέθηκαν στις αιμοσταγείς λίστες, καθημερινά εκτελούνταν δεκάδες και εκατοντάδες άνθρωποι.

Η πλειοψηφία αυτών των θυμάτων παρέμειναν ανώνυμη και άγνωστη… Τα ονόματά τους Κύριε ζύγισε…
Εκτός από το μπουντρούμι στην οδό Σαντοβάγια 5 που έχει ήδη τραβήξει την προσοχή της κοινής γνώμης, η πλειοψηφία των δολοφονιών, σύμφωνα με αφηγήσεις εκείνων που ήταν φυλακισμένοι, γινόταν στο σκοτεινό υπόγειο της έπαυλης του κόμη Ουρούσοφ στην οδό Εκατερίνσκαγια 16.

Τα δυστυχισμένα θύματα οδηγούνταν ένα-ένα στο υπόγειο, όπου τους διέταζαν να γδυθούν εντελώς και να ξαπλώσουν στο παγωμένο πέτρινο πάτωμα που ήταν γεμάτο ανθρώπινο αίμα, πεταγμένα μυαλά, τσαλαπατημένα με μπότες ανθρώπινα νεφρά και χολές… Τους γυμνούς ξαπλωμένους στο πάτωμα, με το πρόσωπο στραμμένο στη γη, τους πυροβολούσαν με εκρηκτικές σφαίρες, οι οποίες διέλυαν τα κρανία και παραμορφώνονταν σε σημείο μη αναγνώρισης.

Πολλοί από τους κρατούμενους, άλλωστε, μιλούν για το τέρας της Έκτακτης Επιτροπής του Κιέβου, τον ναύτη Τερεχόφ, αγαπημένη ασχολία του οποίου ήταν θα κρατάει το θύμα στον επιθανάτιο τρόμο του τόση πολλή ώρα σημαδεύοντάς το, πριν το εκτελέσει. Αυτός ο σοβιετικός Μαλιούτα Σκουράτοφ, πυροβολώντας τους καταδικασμένους, επίτηδες αστοχούσε και μόνο μετά από μία δεκάδα πυροβολισμών τους διέλυε το κεφάλι τελευταίος…

Η μεταγωγή στο φρικτό υπόγειο συχνά χρησιμοποιείτο ως ιδιαίτερου τύπου εκλεπτυσμένου βασανιστηρίου με σκοπό να αποσπάσουν από τον κρατούμενος την αναγκαία ομολογία ή μαρτυρία. Υποχρέωναν τον βασανισμένο να στέκεται στο παγωμένο, γλιστερό πάτωμα σημαδεύοντάς τον και με «άστοχους» πυροβολισμούς τον κρατούσαν εκεί μία ώρα ή και παραπάνω…Συχνά, μετά από αυτό νεαροί και ακμαίοι άνθρωποι επέστρεφαν στο κελί γκριζομάλληδες γέροντες, με τρεμάμενα χέρια, χλωμά τσακισμένα πρόσωπα και μισοσκότεινα βλέμματα…

Κατ’ αυτόν τον τρόπο συγκεντρώνονταν οι ομολογίες των κρατουμένων. Ένα περιστατικό, το οποίο δείχνει τα μέτρα που έπαιρνε η ΤΣΕ.ΚΑ για να αποτρέψει τις δραπετεύσεις των κρατουμένων είναι το εξής: ο κρατούμενος σε ένα από τα κελιά σύντροφος του εισαγγελέα ΝΤ, μία ημέρα κλήθηκε για ανάκριση, κατά τη διάρκεια της οποίας προσπάθησε να δραπετεύσει και τον πυροβόλησε ο φρουρός. Προς συνετισμό των υπόλοιπων κρατουμένων εκείνου του κελιού, το πτώμα του Ντ, το κρέμασαν έξω από το παράθυρο και το άφησαν εκεί για αρκετές ημέρες με μία επιγραφή «Αυτό θα πάθουν όλοι όσοι προσπαθήσουν να δραπετεύσουν».

Πικρή αιμάσσουσα κηλίδα είναι η υπόθεση του αξιωματούχο Σόλντσεφ.

Ο Σόλντσεφ χωρίς στοιχεία και αιτιολογία θεωρήθηκε ύποπτος για πρόθεση ανατίναξης των αποθηκών πυρομαχικών στο Νταρνίτσε. Κατά τη διάρκεια μερικών εβδομάδων τον βασάνιζαν σε καθημερινή βάση, πράγμα που είχε ως αποτέλεσμα να χάσει τα λογικά του. Στη συνέχεια, άρρωστο, διαταραγμένο ψυχικά, ετοιμοθάνατο, στο τελευταίο στάδιο της τρέλας, εκτέλεσαν τον Σόλντσεφ μπροστά σε μία ομάδα κρατουμένων που είχαν συλληφθεί για την ίδια υπόθεση…

Ο νεαρός φοιτητής Μπράβερ, το επίθετο του οποίου δημοσιεύτηκε δέκατο τέταρτο στον τελευταίο κατάλογο, καταδικάστηκε σε τουφεκισμό στο πλαίσιο της κόκκινης τρομοκρατίας ως γιος ευκατάστατων γονέων. Ταπείνωναν βάρβαρα τον δυστυχή νεαρό ως «καθαρόαιμο μπουρζουά», τις τελευταίες ημέρες τον άφησαν μερικές φορές να πάει στο σπίτι για να γελάσουν, ενώ την ημέρα της εκτέλεσης, ο αξιωματικός υπηρεσίας του ανακοίνωσε «την οριστική, τελική» του απελευθέρωση και τον διέταξε να μαζέψει τα πράγματά του. Τον απελευθέρωσαν…

Μόλις όμως ο χαρούμενος και ανανεωμένος νεαρός διάβηκε το κατώφλι της τρομακτικής φυλακής, τον υποχρέωσαν να γυρίσει πίσω γελώντας σαδιστικά και τον οδήγησαν στο τόπο της εκτέλεσης…
Παρόμοια γεγονότα, θα πρέπει να σκεφτούμε, πως είναι δεκάδες και εκατοντάδες. Η επιτροπή διερεύνησης των αιμοσταγών εγκλημάτων των αντρών της ΤΣΕ.ΚΑ, θα πρέπει να τις αποκαλύψεις, να τις συγκεντρώσει σε μία ενιαία υπόθεση και να μας παρουσιάσει πλήρη εικόνα της «δουλειάς» της Ιεράς εξέτασης της σοβιετικής Οπρίτσινα.
Μιχ. Μπ.

[ΙΙ]

Εκείνο που συγκλονίζει στη «δουλειά» των αντρών της ΤΣΕ.ΚΑ., δεν είναι τόσο η προσήκουσα σε αυτούς εκλεπτυσμένη σαδιστική σκληρότητα. Συγκλονίζει κυρίως το κοινό χαρακτηριστικό της εξαιρετικής κυνικότητας απέναντι σε ζωντανούς ανθρώπους. Στα μάτια των αριστοτεχνών της ΤΣΕ.ΚΑ, δεν υπήρχε τίποτα φτηνότερο από την ανθρώπινη ζωή.

Σύμφωνα με μαρτυρίες προσώπων, οι οποίοι βρέθηκαν στην ΤΣΕ.ΚΑ, δεν είναι σπάνιες οι περιπτώσεις όταν εκτελούνταν άνθρωποι απλά και μόνο για να στρογγυλοποιηθούν οι αριθμοί, για να έχουν μονό αριθμό κ.λπ.

Ιδιαίτερα συχνά ήταν τα περιστατικά, κατά τα οποία οι κρατούμενοι εκτελούνταν πριν καν ανακριθούν. Υπήρξαν περιπτώσεις, όταν ο κρατούμενος έμενε προφυλακισμένος για ένα ενάμιση μήνα στην απομόνωση, κανείς δεν τον ανέκρινε, κανείς δεν θυμόταν την ύπαρξή του, μέχρι μία ωραία ημέρα, αναπάντεχα τον καλούσαν και τον πήγαιναν για καθάρισμα…

Στις γραμματείες της ΤΣΕ.ΚΑ. τηρούσαν μονίμως δύο βιβλία, το ένα εκ των οποίων ονομαζόταν «Βιβλίο προσέλευσης» και το δεύτερο «Βιβλίο εξόδου». Στο πρώτο κατέγραφαν τα επίθετα των συλληφθέντων κατά την άφιξή τους, στο δεύτερο τα επίθετα των προσώπων που εκτελέστηκαν με εντολή της Έκτακτης Επιτροπής. Εντελώς διαφορετικά γινόταν η καταγραφή των απελευθερωμένων. Αντίστοιχα, στην αργκό των δημίων της ΤΣΕ.ΚΑ, δεν υπήρχε η λέξη «τουφεκισμός»∙ αντί γι’ αυτή χρησιμοποιούσαν τη λέξη «δαπανήθηκαν»: ο τάδε δαπανήθηκε, τον «δαπάνησαν» κ.λπ.

Υπήρξαν περιπτώσεις στα σοβιετικά κολαστήρια, εκτελέσεων «κατά λάθος». Μία τέτοια μοιραία υπόθεση, για παράδειγμα, σύμφωνα με μαρτυρίες συγγενών του, ήταν η εκτέλεση του Ουκρανού δασκάλου από την επαρχία Βασιλκόφσκι, του Αντόν Προυσάτσενκο, αντί για τον συνεπώνυμό του Αντρέι Προυσάτσενκο, ο οποίος ήταν κατηγορούμενος για ληστείες.

Στην Εβραία χωρική Ντόρφμαν η «κεντρική εκτελεστική επιτροπή» χορήγησε βεβαίωση ότι μόνο αυτή έχει «το δικαιώματα να λαμβάνει εφάπαξ επίδομα από το σοβιετικό ταμείο ύψους 5.000 ρουβλίων, εφόσον ο σύζυγός της εκτελέστηκε τυχαία (sic!)» από την Έκτακτη Επιτροπή του κυβερνείου του Κιέβου. Ο Ντόρφμαν είχε συλληφθεί με την κατηγορία της μαύρης αγοράς «τσαρικών» χρημάτων και εκτελέστηκε αντί για κάποιον Ντόρστμαν, Γερμανό άποικο, ο οποίος κατηγορείτο για συμμετοχή σε μία από τις ανταρτικές ομάδες στην Βολίν. Το λάθος διορθώθηκε αμέσως μετά τον εντοπισμό του και η απόφαση εκτελέστηκε, μόνο που αυτή τη φορά τουφέκισαν τον πραγματικό Ντόρστμαν.

Θα είμαστε, εξάλλου, δίκαιοι, αν πούμε ότι τα ανθρώπινα κεφάλια ήταν κάτι που δεν είχαν ιδιαίτερα αξία για την Έκτακτη Επιτροπή. Όταν μία μονάδα ερυθροφρουρών της ΤΣΕ.ΚΑ, αρνήθηκε να εκτελέσει τις θανατικές ποινές που αποφάσισε η διοίκησή της, δημιουργήθηκε ειδική ομάδα εκτελεστών, στην οποία συμμετείχαν κατά κύριο λόγο Λιθουανοί και Κινέζοι, μεταξύ δε αυτών και τέσσερις γυναίκες: η «διαβόητη» Ρόζα Σβαρτς, κάποια Γιεγκόροβα και δυο Λιθουανές, τα επίθετα των οποίων προς το παρόν παραμένουν άγνωστα. Οι αιμοσταγείς «εμπειρογνώμονες» έλαβαν από 100 ρούβλια για κάθε κεφάλι και ανάμεσα τους υπήρχαν ορισμένοι που κατάφερναν μέσα σε μία νύχτα να «κερδίζουν» από 1000 μέχρι 1500 ρούβλια. Ορισμένοι κρατούμενοι ανέφεραν τον Κινέζο Νιαν Τσου, ο οποίος με αυτή την «εργασία» κατάφερε να συγκεντρώσει ένα αρκετά μεγάλο κεφάλαιο. Αξίζει της προσοχής μας και μία νέα για την εποχή μας, αλλά γνωστή ιστορία του Μεσαίωνα, ιστορία της Ιεράς εξέτασης, η διαδικασία της έρευνας που εφαρμόζονταν ευρέως από τους ανακριτές της ΤΣΕ.ΚΑ. Η κατηγορία απαγγέλλονταν όχι μόνο για την μία ή την άλλη πράξη, όχι μόνο για την απόπειρα ή για την διαπιστωμένη πρόθεση, αλλά και για ανύπαρκτα εγκλήματα, τα οποία, σύμφωνα με ορισμένες προτάσεις, «θα μπορούσαν να πραγματοποιηθούν» από το συγκεκριμένο πρόσωπο.

*

[Μετάφραση από τα ρωσικά ©Δημήτρης Β. Τριανταφυλλίδης –stepamag.com

*

Διαβάστε όλα [τα όνειρα καπνός]