Ο Χάιντεγκερ για νεκρούς
29/06/2015 § Σχολιάστε
Του Αντώνη Αντωνάκου
Ο Χάιντεγκερ γυρίζει πίσω και απευθύνεται στους νεκρούς. Είναι ο φιλόσοφος των νεκρών. Είναι ο μαθητής του Παρμενίδη που έγινε πρύτανης στο Φράιμπουργκ και δημόσιος υπάλληλος του εθνικοσοσιαλισμού. Είναι η κότα που κυκλοφορούσε ελεύθερη στα πεδία μαχών της Ευρώπης πότε κάνοντας κουτσουλιές και πότε χρυσά αυγά στα χαρακώματα της παρηκμασμένης σκέψης. Της σκέψης που μέσα στη βαρβαρότητα στέκει σαν τον οβελίσκο. Της απαράμιλλης γλώσσας της νεκροκεφαλής του πνεύματος, του αθάνατου σκιάχτρου πριν το εξομολογήσει ο κεφαλαιοκράτης, τοποθετώντας το στα ράφια της ακαδημίας και στους πάγκους των προσφορών στα σούπερ μάρκετ της γνώσης και της απόγνωσης. Ο Χάιντεγκερ νιώθει ότι ο φιλόσοφος δεν μπορεί να πει τίποτε και ότι μόνο ο ποιητής μπορεί να μιλήσει νόμιμα για το Είναι και ότι ο δικός του ρόλος δεν μπορεί να είναι άλλος παρά να το σχολιάσει. Ο σχολιασμός όμως, έστω και «φιλοσοφικός», ενός ποιήματος, χωρίς να επιδιώκεται η απόδειξη του αν είναι αληθές ή ψευδές, δεν είναι φιλοσοφία, όπως δεν είναι φιλοσοφία ο αντίστοιχος «φιλοσοφικός» σχολιασμός ενός εξ αποκαλύψεως θρησκευτικού κειμένου. H αποκάλυψη μας τοποθετεί σε μια θρησκευτική οπτική γωνία. H θρησκευτική οπτική γωνία του χαϊντεγκερισμού επιβεβαιώνεται από την αναζήτηση από μέρους του της σωτηρίας. Υπάρχει τόσο στο περιεχόμενο όσο και στον τύπο. Όταν υπάρχει αποκάλυψη, ο τόνος είναι πάντα δογματικός, οι θέσεις εκφράζονται χωρίς απόδειξη. Ο Χάιντεγκερ δεν απευθύνεται στους άλλους φιλοσόφους σαν σε ίσους, αλλά όπως ένας δάσκαλος στους μαθητές του. Εδώ καταφθάνει ο φασίστας με τη στάμνα γεμάτη θαλασσινό νερό για να ξεδιψάσει τους ετοιμοθάνατους. Εδώ έρχεται Ο Μεγάλος αδερφός που συγκεντρώνει καθημερινά μπροστά στη μικρή οθόνη εκατομμύρια αγωνιούντες οπαδούς που προσπαθούν να καταλάβουν από χίλιες δυο λεπτομέρειες, που μαντεύουν αλλά δε βλέπουν ακριβώς, αν η ξανθιά γαμήθηκε με τον μελαχρινό ή αν η νεαρά αραβικής καταγωγής ερωτεύτηκε τον Έλληνoαυστραλό έκφυλο οσποδάρο που πίνει φραπέ ξύνοντας τ’ αρχίδια του. Εδώ έρχεται ο ηθικολόγος εξπρεσιονιστής του στοχασμού και εξομοιώνει το είναι ενός λαού με το είναι ενός ατόμου. Εφόσον τα διάφορα συστατικά ενός ατόμου (όργανα, μόρια) δεν έχουν καμία αυτονομία, με κίνδυνο την παθολογική αποδιοργάνωση και τον θάνατο, πρέπει να συμπεράνουμε ότι το ίδιο ισχύει και για τα διάφορα συστατικά ενός λαού, δηλαδή τους πολίτες, κάτι το οποίο αποτελεί τη φιλοσοφική δικαιολογία για την καταδίκη της δημοκρατίας. Έρχεται εδώ ως απολογητής του Φύρερ εξηγώντας την αρχή του Ενός ως μιαν «απαραίτητη συνέπεια», επειδή αλλιώς θα περνούσαμε «σε έναν κόσμο πλάνης, εκεί όπου απλώνεται το κενό που απαιτεί μια τάξη και μια θέση του όντος σε ασφάλεια». Ο Χάιντεγκερ για νεκρούς. Εργένης της φιλοσοφίας που συνήθιζε να τρώει μόνος. Και τρώγοντας μόνος γίνεσαι εύκολα σκληρός και ωμός. Στομαχικός. Τρως και μετά κατευθείαν ξερνάς πάνω απ’ τη χέστρα. Γήρας και παρακμή εκεί που θα’ πρεπε μετωπικά να τσακιστεί ο σεξουαλικός πίθηκος Μάρτιν Χάιντεγκερ στην αγκαλιά Της. Στο λατρευτό Μουνί Αυτής που σφάχτηκε απ’ τις ραδιουργίες του ενός και μοναδικού θεού. Του θεού αυτού που μπουκώνει χαρτονομίσματα τα ξεδιάντροπα πνεύματα.
*
Fernando Pessoa, In nightly horrors of despaired surmise
09/06/2015 § Σχολιάστε
Sonnet III
When I do think my meanest line shall be
More in Time’s use than my creating whole,
That future eyes more clearly shall feel me
In this inked page than in my direct soul;
When I conjecture put to make me seeing
Good readers of me in some aftertime,
Thankful to some idea of my being
That doth not even my with gone true soul rime;
An anger at the essence of the world,
That makes this thus, or thinkable this wise,
Takes my soul by the throat and makes it hurled
In nightly horrors of despaired surmise,
——And I become the mere sense of a rage
——That lacks the very words whose waste might ‘suage.
*
Dante, «παρά με γνώση, με αγάπη κι αρετή»
04/06/2015 § Σχολιάστε
O Dante στην εξορία, ελαιογραφία του Domenico Peterlini (1822–1891) – ΚΛΙΚ στην εικόνα -δείτε ολόκληρο το έργο
[…] μου απαντά όταν με είδε δακρυσμένον,
«αν θέλεις απ’ αυτόν τον άγριο τόπο να γλιτώσεις
—-ετούτο το θεριό, που εσύ φοβάσαι και φωνάζεις,
από τη στράτα του κανέναν δεν αφήνει να περάσει,
παρά τον κλείνει κι ύστερα τον σκοτώνει:
—-κι έχει μια φύση τόσο δαιμονική κι άγρια,
όπου σταματημό δεν έχει η λαιμαργία,
κι ύστερα από το φαγητό ακόμη πιο πολύ πεινά.
—-Με άλλα πολλά ζώα κάνει παρέα
και θά ‘ρθουν κι άλλα, ώσπου ένα λαγωνικό
θέ να φανεί που θα τον αφανίσει.
—-Ούτε με γη ούτε με χρήμα θα το πολεμήσει,
παρά με γνώση, με αγάπη κι αρετή.
και η γέννησή του θά ‘ναι ταπεινή.
[…]»
*
[Dante Alighieri, H Θεία Κωμωδία -Κόλαση, στίχοι 93-105, μτφρ: Ανδρέας Ριζιώτης, εκδόσεις Τυπωθήτω – Γιώργος Δαρδανός
Pessoa dixit
01/06/2015 § Σχολιάστε
«Η ανθρωπότητα ελκύεται από το ιδανικό, κι όσο πιο υψηλό κι αντίθετο προς την ανθρώπινη φύση είναι αυτό το ιδανικό, τόσο περισσότερο ελκύει -αν η ανθρωπότητα ακολουθεί το δρόμο της προόδου- την εφαρμογή μιας πολιτισμένης ζωής, η οποία συνεπώς διαχέεται από λαό σε λαό, από εποχή σε εποχή, από πολιτισμό σε πολιτισμό. Η πολιτισμένη ανθρωπότητα ανοίγει την αγκαλιά της σε μια θρησκεία που πρεσβεύει την αγνότητα, που πρεσβεύει την ισότητα, που πρεσβεύει την ειρήνη. Όμως η φυσιολογική ανθρωπότητα γεννοβολάει, καβγαδίζει και πολεμάει αδιάκοπα· κι αυτό θα κάνει μέχρι να έρθει το τέλος της».
[Fernando Pessoa, Η αγωγή του Στωϊκού, εκδόσεις Ροές
Διαβάστε μεθαύριο Τετάρτη 3 Ιουνίου, αγγλικά σονέτα του Πεσσόα στις Στάχτες
.
αγριμολογος 