[Ελευθερία είναι η δυνατότητα της απομόνωσης·
04/05/2026 § Σχολιάστε

©Santiago Mostyn, Installation view, ‘Your Shadow is a Mirror’, Andréhn-Schiptjenko, Stockholm, Sweden, 2021
Ελευθερία είναι η δυνατότητα της απομόνωσης. Είσαι ελεύθερος αν μπορείς να απομακρύνεσαι από τους ανθρώπους, χωρίς να σε υποχρεώνει να τους αναζητάς η ανάγκη του χρήματος, ή η ανάγκη της αγέλης, ή ο έρωτας, ή η δόξα, ή η περιέργεια, που στη σιωπή και στη μοναξιά δεν βρίσκουν τροφή. Αν σου είναι αδύνατον να ζεις μόνος, γεννήθηκες σκλάβος. Μπορείς να έχεις όλα τα μεγαλεία του πνεύματος και της ψυχής· είσαι ένας ευγενής σκλάβος ή ένας ευφυής υποτακτικός: δεν είσαι ελεύθερος. Και δεν σε αφορά η τραγωδία του να έχεις γεννηθεί έτσι δεν αφορά εσένα, αλλά το ίδιο το Πεπρωμένο ως προς τον εαυτό του. Δυστυχώς σου, αν η ιδια η καταπίεση της ζωής σε υποχρεώνει να είσαι σκλάβος. Δυστυχώς σου, αν, παρότι γεννήθηκες ελεύθερος, ικανός να είσαι αυτάρκης και μόνος, η πενία σε εξαναγκάζει να συμβιώνεις. Αυτή είναι η τραγωδία σου, την οποία φέρεις μαζί σου. […]
*
[Fernando Pessoa, Βιβλίο της ανησυχίας, Β’ Τόμος, μτφρ, Μαρία Παπαδήμα ―εκδ. Gutenberg
◉
[με θρασύτατα σταγονίδια χυμών·
02/05/2026 § Σχολιάστε

©Joseph Kosuth, One and three brooms (1965)
Για την επιθυμία να κοιτάξεις αυτό που δεν πρέπει
Ρωγμές στο λόγο των αρχαίων υπάρχουν πάντα, θυρίδες απ’ όπου μία σκέψη της δικής μας αγρύπνιας ισδύει στη φράση ενός Πλάτωνα η ενός Κικέρωνα λάθρα. Είναι κοψίματα όπου στάζουν κηλίδες τις εφημερίες ψυχής σου και λεκιάζουν σαν να και λεκιάζουν σαν αθέλητη εκσπερμάτιση τον μανδύα της ρητορικής και της φιλοσοφίας με θρασύτατα σταγονίδια χυμών, θέλει την εκσπερμάτιση τον μαντριά της ρητορικής και της φιλοσοφίας με θρασύτατα σταγονίδια χυμών, μια διαρροή τυχάρπαστων συναισθημάτων που παρασιτούν στην αψεγάδιαστη στιλπνότητα του κλασικού λόγο.
*
[Νικήτας Σινιόσογλου, Ο καρπός της ασθενείας μου ―Δοκίμιο με σάρκα και οστά, εκδόσεις Κίχλη 2021
◉
[Εὐγενίου τοῦ Βουλγάρεως, Δύναμις καὶ Χάρις τῆς Μουσικῆς·
28/04/2026 § Σχολιάστε
Τῆς μουσικῆς ἡ χάρις καὶ ἡ δύναμις, ἡ χρῆσις καὶ ἡ ὠφέλεια εἶναι ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ φαινόμενα, τὰ ὁποῖα, ἐπειδὴ τὰ γνωρίζουν πάντες κοινῶς, φαίνεται περιττὸν νὰ ζητῇ τινὰς νὰ τὰ παραστήσῃ ἰδίως. Οἱ παλαιοὶ Ἕλληνες ἔλεγον, ὅτι ὅστις δὲν ἀνοίγει στόμα εἰς ἔπαινον τοῦ Ἡρακλέους εἶναι κωφός. Τοῦτο ὁποῦ ἐλέγετο διὰ τὸν υἱὸν τοῦ Διὸς καὶ τῆς Ἀλκμήνης, δύναται νὰ ῥηθῇ καὶ διὰ τὰς Μούσας, τὰς θυγατέρας τῆς Μνημοσύνης καὶ τοῦ Διός, τὰς ὁποίας καὶ ἐκεῖνος ὁ ἥρως τιμῶν ἐξόχως καὶ θεραπεύων εἰς ἐγκωμίου λόγον ἔλαβε τὸ νὰ ὀνομάζεται ὡς ὁ Ἀπόλλων καὶ αὐτὸς Μουσηγέτης. Ἂν εἶναι τις ἀκίνητος εἰς τὰ θέλγητρα καὶ εἰς τοὺς γλυκασμοὺς τῆς Εὐτέρπης, τῆς Ἐρατοῦς καὶ τῆς Τερψιχόρης, βέβαια ὁ τοιοῦτος πρέπει νὰ εἶναι κωφός· ἢ ἂν δὲν εἶναι βεβλαμμένος τὰς ἀκοάς, ἀνάγκη νὰ συναριθμηθῇ με τὰ ἀλογώτερα καὶ νωθρότερα κτήνη· ἐπειδὴ καὶ τούτων ἱστοροῦνται πολλά, εἰς τὰ ὁποῖα ἐφιλοτιμήθη ἡ φύσις νὰ ἐνστάξη τὸν τῆς μουσικῆς ἔρωτα. Τί ἄλλο οἱ παμπάλαιοι μῦθοι νὰ μᾶς διδάξουν ἠθέλησαν παρὰ τὴν δραστηριωτάτην χάριν ἢ τὴν χαριεστάτην δύναμιν τῆς μουσικῆς, ὅταν ἐτόλμησαν νὰ πλάσουν τὰς τόσον ἀπίστους, τόσον ἀτόπους περὶ αὐτῆς παραδοξολογίας; Ὁ Θρᾷξ Ὀρφεὺς μὲ τὴν μουσικήν του ἀνεχαίτιζεν ἀπὸ τὸν ἴδιον δρόμον τοὺς ποταμούς· ἔσυρεν ὀπίσω του ὄχι μόνον τὰ θηρία τὰ πλέον ἄγρια, ἀλλὰ καὶ τὰ δένδρα καὶ τὰς πέτρας· καὶ με τὴν γλυκύτητα τῆς μελῳδίας ἔφθασε (λέγουσι) νὰ καταμαλάξῃ καὶ τὸν Ἀϊδωνέα καὶ τὴν Περσεφόνην, τοὺς ἀμειλίκτους καὶ ἀδυσωπήτους θεούς, διὰ νὰ τοῦ ἐπιστρέψουν ἐκ τοῦ θανάτου εἰς τὴν ζωὴν Εὐρυδίκην τὴν φιλτάτην του σύζυγον. Οἱ Βοιωτοὶ Ζῆθος καὶ Ἀμφίων μὲ τὰ θελκτικὰ κρούσματα τοῦ ὀργάνου των καὶ κατεκήλουν καὶ κατεκύλιον ἀπὸ τὰ ὄρη τὰ μάρμαρα καὶ τοὺς λίθους, καὶ δι᾿ αὐτῶν, εὐρύθμως τε καὶ ἁρμονικῶς συναπτομένων, ἔκτιζον τῶν Θηβῶν τὰ ὑψηλὰ πυργώματα καὶ τὰ τείχη. Καὶ ὁ Μηθυμναῖος Ἀρίων, πηδῶν εἰς τὴν θάλασσαν διὰ νὰ φύγῃ τὸν κίνδυνον τῶν καταποντιστῶν, συνεκάλει διὰ τῶν τῆς λύρας αὐτοῦ μουσουργημάτων πρὸς βοήθειάν του τοὺς φιλανθρώπους δελφῖνας, καὶ ὑπ᾿ αὐτῶν ἀναβασταζόμενος καὶ διανηχόμενος ἀσφαλῶς τὰ κύματα εὕρισκεν εἰς Ταίναρον τὴν σωτηρίαν. Τοῦτο τὸ ἔσχατον δὲν ἔλειψέ τις νὰ τὸ περάσῃ ὡς πραγματιώδη καὶ ἀληθινὴν ἱστορίαν. Ἡμεῖς μὲ τοὺς περισσοτέρους τὸ κρίνομεν μῦθον, καθὼς καὶ ἄλλα· ἀλλ᾿ οἱ μῦθοι οὗτοι εἰκονίζουσι τὴν ἀλήθειαν· καὶ ἡ ἀλήθεια ὁποῦ ὑποκρύπτεται ὑπὸ τὰς εἰρημένας μυθολογίας εἶναι, ὅτι ἡ μουσικὴ τόσον ἔχει δύναμιν εἰς τὰς ψυχὰς τῶν ἀνθρώπων, ὁποῦ καὶ τοὺς ἀκινήτους διὰ ῥᾳθυμίαν τοὺς διεγείρει, καὶ τοὺς ἀναισθήτους διὰ νωθρότητα τοὺς παρορμᾶ, καὶ τοὺς σκληροὺς καὶ ἀτέγκτους μαλάττει, καὶ τοὺς ἀγρίους καὶ θηριώδεις φέρει εἰς ἡμερότητα.
_________
Ο Ευγένιος Βούλγαρης (1716–1806) ήταν κορυφαία μορφή του Νεοελληνικού Διαφωτισμού, κληρικός, πολυγραφότατος λόγιος και διδάσκαλος του Γένους. Με καταγωγή από την Κέρκυρα, δίδαξε σε σημαντικές σχολές (όπως η Αθωνιάδα) εισάγοντας τη νεωτερική φιλοσοφία και τις θετικές επιστήμες, ενώ διετέλεσε Αρχιεπίσκοπος Σλαβωνίου και Χερσώνος στη Ρωσία [wikipedia]
◉
[ο Bertrand Russell απαντά·
16/04/2026 § Σχολιάστε

Wikipedia Commons
Τι είναι η φιλοσοφία;
Bertrand Russell: «Η φιλοσοφία, όπως κατανοώ τη λέξη, είναι κάτι ενδιάμεσο μεταξύ θεολογίας και επιστήμης. Όπως η θεολογία, αποτελείται από στοχασμούς πάνω σε ζητήματα για τα οποία η βέβαιη γνώση, μέχρι στιγμής, δεν έχει καταστεί εφικτό να προσδιοριστεί· αλλά όπως η επιστήμη, απευθύνεται στην ανθρώπινη λογική μάλλον παρά στην αυθεντία, είτε αυτή είναι της παράδοσης είτε της αποκάλυψης. Κάθε βέβαιη γνώση —όπως θα υποστήριζα— ανήκει στην επιστήμη· κάθε δογματισμός σχετικά με ό,τι υπερβαίνει τη βέβαιη γνώση ανήκει στη θεολογία. Όμως, ανάμεσα στη θεολογία και την επιστήμη υπάρχει μια Ουδέτερη Ζώνη, εκτεθειμένη σε επιθέσεις και από τις δύο πλευρές· αυτή η Ουδέτερη Ζώνη είναι η φιλοσοφία.»
— Bertrand Russell, A History of Western Philosophy (1945), Introductory, p. xili
«Η φιλοσοφία δεν μπορεί από μόνη της να καθορίσει τους σκοπούς της ζωής, αλλά μπορεί να μας ελευθερώσει από την τυραννία της προκατάληψης και από τις στρεβλώσεις που οφείλονται σε μια στενή οπτική. Η αγάπη, η ομορφιά, η γνώση και η χαρά της ζωής: αυτά τα πράγματα διατηρούν τη λάμψη τους όσο ευρεία κι αν είναι η προοπτική μας. Και αν η φιλοσοφία μπορεί να μας βοηθήσει να αισθανθούμε την αξία αυτών των πραγμάτων, τότε θα έχει επιτελέσει τον ρόλο της στο συλλογικό έργο του ανθρώπου να φέρει φως σε έναν κόσμο σκοταδιού.»
— Bertrand Russell, An Outline of Philosophy (1927), Part IV. The Universe, Ch. 27: Man’s Place in the Universe, p. 381
*
[ελεύθερη απόδοση του αγριμολόγου
