αγριμολογος

Λέξεις

Ευτυχώς υπάρχουν λέξεις για όλα. Ευτυχώς που υπάρχουν αυτές που φροντίζουν να συστήσουν πως όποιος οφείλει να δώσει με τα δύο χέρια για να μην μείνει σε κανένα από τα δύο αυτό που αλλού έπρεπε να ανήκει. Έτσι όπως η καλοσύνη δεν πρέπει να ντρέπεται που είναι καλοσύνη, έτσι και η δικαιοσύνη δεν θα πρέπει να ξεχνά αυτό που, πάνω απ’ όλα είναι: η αποκατάσταση, αποκατάσταση δικαιωμάτων. Όλων των δικαιωμάτων, αρχής γενομένης από το στοιχειώδες δικαίωμα να ζει κανείς με αξιοπρέπεια. Αν μου παράγγελναν να βάλω με σειρά προτεραιότητας την ευσπλαχνία, την δικαιοσύνη και την καλοσύνη, θα έδινα την πρώτη θέση στην καλοσύνη, την δεύτερη στην δικαιοσύνη και την τρίτη στην ευσπλαχνία. Γιατί η καλοσύνη, από μόνη της, ήδη απαλλάσσεται από τη δικαιοσύνη και την ευσπλαχνία, γιατί η δίκαιη δικαιοσύνη περιέχει ήδη μέσα της αρκετή ευσπλαχνία. Η ευσπλαχνία είναι ό,τι απομένει όταν δεν υπάρχει ούτε καλοσύνη ούτε δικαιοσύνη.

*

[Ζοζέ Σαραμάγκου, Το Τετράδιο, εκδόσεις Καστανιώτη 2009

◉

Σπύρος Κατσίμης (1933-2026)

Gerhard Richter, mixed media on paper, 2011

Το ταξίδι

Κατέβηκε σε λάθος σταθμό μέσα στη νύχτα
έμεινε στο ξενοδοχείο μιας άγνωστης πόλης
και στο ημίφως σε είδε, χαμένη από καιρό
μα τόσο νέα που έχασε το τρένο
σ’ έν ταξίδι χωρίς προορισμό.

*

Εκτός βολής

Υπήρχαν ερείπια και στο σημείο αυτό
μα εγώ κοιτούσα την ωραία γυναίκα
να στέκειν με τα λαμπερά της δάκρυα
μπρος από το βομβαρδισμένο σπίτι της
και να φοράει το καινούργιο της ένδυμα
και τ’ ακριβά σκουλαρίκια.

◉

Δημοτικό τραγούδι

Τῆς Ἀναστασιᾶς

Τὸ βλέπεις κεῖνο τὸ βουνὸ τὸ κορφανταριασμένο,
πού᾿ χει ἀνταρούλα στὴν κορφὴ καὶ καταχνιὰ στὸν πάτο,
πού ᾿χει τὸν πύργο γυάλινο, τὰ τζάμια κρυσταλλένια;

Ἐκεῖ κοιμᾶται μία ξανθιὰ μιᾶς χήρας θυγατέρα.
Μὰ πῶς νὰ τὴν ξυπνήσουμε, μὰ πῶς νὰ τῆς τὸ ποῦμε;

Ξύπνα, καημένη Ἀναστασιά, καὶ μὴν βαριὰ κοιμᾶσαι
ξύπνα ν᾿ ἀνάψεις τὴ φωτιά, νὰ σβήσεις τὸ λυχνάρι
γιατὶ μᾶς πῆρε ἡ χαραυγή, τὸ δόλιο μεσημέρι.

Πῶς νὰ σκωθῶ, λεβέντη μου, πὼς νὰ σκωθῶ, παιδί μου,
μπλέχθηκαν τὰ μαλλάκια μου μὲ τὰ δικά σου ἀντάμα.

*

[πηγή: ένα από τα «Μοραΐτικα καὶ Ρουμελιώτικα Δημοτικά Τραγούδια»

◉

©Santiago Mostyn, Installation view, ‘Your Shadow is a Mirror’, Andréhn-Schiptjenko, Stockholm, Sweden, 2021

Ελευθερία είναι η δυνατότητα της απομόνωσης. Είσαι ελεύθερος αν μπορείς να απομακρύνεσαι από τους ανθρώπους, χωρίς να σε υποχρεώνει να τους αναζητάς η ανάγκη του χρήματος, ή η ανάγκη της αγέλης, ή ο έρωτας, ή η δόξα, ή η περιέργεια, που στη σιωπή και στη μοναξιά δεν βρίσκουν τροφή. Αν σου είναι αδύνατον να ζεις μόνος, γεννήθηκες σκλάβος. Μπορείς να έχεις όλα τα μεγαλεία του πνεύματος και της ψυχής· είσαι ένας ευγενής σκλάβος ή ένας ευφυής υποτακτικός: δεν είσαι ελεύθερος. Και δεν σε αφορά η τραγωδία του να έχεις γεννηθεί έτσι δεν αφορά εσένα, αλλά το ίδιο το Πεπρωμένο ως προς τον εαυτό του. Δυστυχώς σου, αν η ιδια η καταπίεση της ζωής σε υποχρεώνει να είσαι σκλάβος. Δυστυχώς σου, αν, παρότι γεννήθηκες ελεύθερος, ικανός να είσαι αυτάρκης και μόνος, η πενία σε εξαναγκάζει να συμβιώνεις. Αυτή είναι η τραγωδία σου, την οποία φέρεις μαζί σου. […]

*

[Fernando Pessoa, Βιβλίο της ανησυχίας, Β’ Τόμος, μτφρ, Μαρία Παπαδήμα ―εκδ. Gutenberg

◉