[στο τέλος των λόγων βρίσκεται η πειθώ·
26/02/2025 § Σχολιάστε
Ludwig Josef Johann Wittgenstein (1889 – 1951)
Πρέπει ολοένα να βυθίζομαι στα νερά της αμφιβολίας.
# Μια εικόνα μας κρατούσε φυλακισμένους. Και δεν μπορούσαμε να βγούμε έξω απ’ αυτήν γιατί βρισκόταν μές στη γλώσσα μας, και η γλώσσα έμοιαζε να μας την επαναλαμβάνει αδυσώπητα.
# Ποιος είναι ο σκοπός σου στη φιλοσοφία; ―Να δείξω στη μύγα πως να βγει απ’ τη μυγοπαγίδα.
# Στη φιλοσοφία μόνο από τη φλυαρία πρέπει κανείς να φυλάγεται.
# Όσοι δεν νιώθουν καμία ανάγκη για διαφάνεια στην επιχειρηματολογία τους είναι χαμένοι για τη φιλοσοφία.
# Πρέπει ολοένα να βυθίζομαι στα νερά της αμφιβολίας.
# Είναι μέρος της λογικής των επιστημονικών μας ερευνών το ότι όντως δεν αμφιβάλλουμε για ορισμένα πράγματα.
#Όταν ‘αντικρούω’ κάποιον, δεν του δίνω λόγους; Ασφαλώς· αλλά μέχρι πού θα φτάσουν αυτοί οι λόγοι; Στο τέλος των λόγων βρίσκεται η πειθώ. (Συλλογίσου τι συμβαίνει όταν οι ιεραπόστολοι μεταστρέφουν τους ιθαγενείς).
✳︎
[από: Βίττγκεσταϊν, Στοχασμοί, μτφρ.: Κωστής Μ. Κωβαίος, εκδόσεις Στιγμή 2007.
◉
[τραγουδούν, θυμίζουν τη δική μας μουσική·
11/02/2025 § Σχολιάστε
Επιστήμη
Οι φάλαινες τραγουδούν, και μάλιστα με τρόπους που θυμίζουν τη δική μας μουσική. Οι ήχοι τους έχουν μοτίβα, επαναλαμβανόμενες φράσεις και ακόμα και μια μορφή «γραμματικής». Ειδικά οι μεγάπτερες (φάλαινες-όρκες και γαλάζιες φάλαινες σε μικρότερο βαθμό) δημιουργούν πολύπλοκα τραγούδια που αλλάζουν με τον χρόνο, σαν να εξελίσσεται μια μουσική κουλτούρα.
Αυτό που κάνει το τραγούδι τους ακόμα πιο συναρπαστικό είναι ότι μεταδίδεται πολιτισμικά—οι φάλαινες μαθαίνουν νέες μελωδίες η μία από την άλλη, όπως οι άνθρωποι μαθαίνουν τραγούδια ή γλώσσες. Το τραγούδι μιας φάλαινας μπορεί να ταξιδέψει σε ολόκληρους ωκεανούς και να εξαπλωθεί σε πληθυσμούς.
Μήπως, λοιπόν, η μουσική δεν είναι αποκλειστικά ανθρώπινο προνόμιο; Μήπως οι φάλαινες «μιλούν» μέσα από τους ήχους τους, αφηγούμενες ιστορίες που εμείς ακόμα δεν μπορούμε να κατανοήσουμε;
Πρόσφατες μελέτες που δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό Science έχουν εμβαθύνει στην κατανόηση των τραγουδιών των φαλαινών και των ομοιοτήτων τους με την ανθρώπινη ομιλία. Οι ερευνητές ανέλυσαν ηχογραφήσεις φαλαινών από τη Νέα Καληδονία, εντοπίζοντας στοιχεία που μοιάζουν με λέξεις, υποδηλώνοντας ότι τα τραγούδια τους έχουν δομή παρόμοια με τη γλώσσα μας.
Επιπλέον, οι επιστήμονες κατάφεραν να αποκωδικοποιήσουν τα πολύπλοκα τραγούδια των μεγαλύτερων φαλαινών των ωκεανών, αποκαλύπτοντας τις ανατομικές προσαρμογές που επιτρέπουν στις φάλαινες να τραγουδούν τόσο δυνατά χωρίς να εκπνέουν αέρα. Ο αέρας που περνά από τον τροποποιημένο λάρυγγα προκαλεί δονήσεις μιας εξειδικευμένης δομής από λίπος και μύες, επιτρέποντας την παραγωγή αυτών των ισχυρών ήχων.
Αυτές οι ανακαλύψεις ενισχύουν την κατανόησή μας για την πολυπλοκότητα των φαλαινών και τη σημασία των τραγουδιών τους στην επικοινωνία και την κοινωνική τους δομή.
Ακούστε και απολαύστε εδώ: Whales Singing: The Most Relaxing Sound In The World
◉
Τζορντάνο Μπρούνο, Ο Ιταλός φιλόσοφος που κάηκε στην πυρά ως «αιρετικός»…
17/02/2023 § Σχολιάστε
Γιατί τον αποκαλούν πρώτο μάρτυρα της επιστήμης
Σαν σήμερα, το 1600, καίγεται στην πυρά ο «αιρετικός» Τζορντάνο Μπρούνo, ένας φιλόσοφος, κοσμολόγος και αποκρυφιστής που αρνείται να αποκηρύξει τη δική του θρησκεία, την επιστήμη και τη φιλοσοφία. Το επικίνδυνο – για την Καθολική Εκκλησία και τον ίδιο- έργο του, συνδυάζει αστρονομικές ιδέες για ένα άπειρο και ομοιογενές σύμπαν, πανθεϊστικά πιστεύω, καθώς και την τέχνη της απομνημόνευσης.
Γεννιέται στη Νόλα της Ιταλίας, το 1548, και σε ηλικία μόλις 11 ετών μετακομίζει για σπουδές στη Νάπολι, όπου εντάσσεται στο Τάγμα των Δομινικανών, και το 1572 γίνεται ιερέας. Παράλληλα, αναπτύσσει ένα μοναδικό και ιδιαίτερα πολύπλοκο μνημονικό σύστημα, το οποίο βασίζεται στην οργάνωση της γνώσης, και καλείται να το παρουσιάσει ενώπιον του Πάπα, ο οποίος τον τιμά για την εξέχουσα ικανότητά του. Ωστόσο, ο Τζορντάνο Μπρούνο έχει μια κακή συνήθεια: σκέφτεται ελεύθερα.
Η κοσμολογική του αντίληψη ξεπερνά, όχι μόνο το δόγμα της Εκκλησίας, αλλά και το ριζοσπαστικό μοντέλο του Κοπέρνικου, καθώς αρνείται τον ηλιοκεντρισμό και αντιλαμβάνεται τον Ήλιο ως ένα μόνο από τα άπειρα κινούμενα ουράνια σώματα.
Είναι ο πρώτος Ευρωπαίος που κοιτάει τα αστέρια και τα βλέπει ως ήλιους. Επιρροές του είναι η αραβική αστρολογία, ο νεοπλατωνισμός και ο ερμητισμός της Αναγέννησης, ενώ διαβάζει με μεγάλο πάθος για τη φιλοσοφία τα έργα του Θωμά Ακινάτη, του Ερμή του Τρισμέγιστου, του νεοπλατωνιστή Μαρσίλιο Φιτσίνο, του Νικόλαου της Κιούζα και του Αβερρόη, με τον οποίο ταυτίζεται στην ιδέα για ένα «παγκόσμιο μυαλό».
Κάπως έτσι, ο Μπρούνο αρχίζει να αμφισβητεί το θεολογικό δόγμα, και αναπτύσσει ένα πανθεϊστικό υλοζωιστικό σύστημα το οποίο, ναι μεν αποδέχεται τη ύπαρξη του θεού, αλλά αντιβαίνει απόλυτα στις χριστιανικές τριαδικές πεποιθήσεις.
Όπως θα ομολογήσει αργότερα, κάνει μια μάλλον «άτακτη» μοναστική ζωή: δύο φορές αφαιρεί τα αγαλματίδια Αγίων, αφήνοντας μόνο το σταυρό, ενώ διδάσκει αμφιλεγόμενες θεολογικές ερμηνείες στους μαθητές του. Κατηγορείται πως υπερασπίζεται την αίρεση του αρειανισμού και κρύβει κάτω από το στρώμα του απαγορευμένα κείμενα του Έρασμου.
Βλέποντας τη «θεϊκή νέμεση» να πλησιάζει, ο Μπρούνο εγκαταλείπει τη Νάπολι και ξεκινά τις περιπλανήσεις του, που θα τον φέρουν στις σπουδαιότερες πόλεις της Ευρώπης. Πηγαίνει στη Γενεύη, όπου θα αφοριστεί, θα απογοητευτεί με το δογματισμό των καλβινιστών και θα φύγει για τη Γαλλία.
Στη Λυών, στην Τουλούζ, όπου γίνεται λέκτορας φιλοσοφίας, και μετά στο Παρίσι, όπου δίνει διαλέξεις και αποκτά μεγάλη φήμη, λόγω του αξιοθαύμαστου ταλέντου του στην απομνημόνευση. Αποκτά την εύνοια του βασιλιά Ερρίκου ΙΙΙ και άλλων ισχυρών Γάλλων, και γράφει ασταμάτητα.
Ο Ερρίκος ΙΙΙ στέλνει τον Τζορντάνο Μπρούνο στην Αγγλία, όπου αποτυγχάνει να γίνει καθηγητής στο πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και αρχίζει να προκαλεί την κοινή γνώμη με τις αμφιλεγόμενες ιδέες του και τον έντονα σαρκαστικό του τρόπο. Δέχεται επίθεση από τον εξοργισμένο όχλο και εγκαταλείπει το Λονδίνο, αυτή τη φορά για τη Γερμανία.
Στο Βίτενμπεργκ, δίνει διαλέξεις πάνω στον Αριστοτέλη, αλλά όταν τα ιδεολογικά ρεύματα της Γερμανίας θα μετατοπιστούν, αναγκάζεται να φύγει για την Πράγα. Εκεί, θα αφοριστεί από τους Λουθηρανούς και το 1591 θα βρεθεί στη Φρανκφούρτη, όπου τον βρίσκει ο Ιταλός πατρίκιος Τζοβάνι Μοτσένιγκο και του ζητάει να τον ακολουθήσει στη Βενετία και να του μεταδώσει την τέχνη της απομνημόνευσης.
Ο Μπρούνο δέχεται, παραδίδει για δύο μήνες μαθήματα κατ’ οίκον στο Μοτσένιγκο, αλλά στη συνέχεια ανακοινώνει στο μαθητή του πως πρέπει να τον εγκαταλείψει. Η ιστορία θέλει το Μοτσένιγκο να στρέφεται κατά του Μπρούνο, σαν άλλος Ιούδας, καταγγέλλοντας το δάσκαλό του στην Ιερά Εξέταση της Βενετίας, που τον συλλαμβάνει στις 22 Μαΐου 1592. Τον βαραίνουν οι κατηγορίες της βλασφημίας, της αίρεσης και της ηθικής παρεκτροπής, λόγω των πεποιθήσεών του για τη μορφή του σύμπαντος, και κυρίως για τις πανθεϊστικές αντιλήψεις του.
Ο Τζορντάνο Μπρούνο αρνείται να αποκηρύξει τα πιστεύω του και για τα επόμενα 7 χρόνια βασανίζεται στις φυλακές της Ρώμης. Στις αρχές του 1600, ο Πάπας αποφασίζει να τον καταδικάσει σε θάνατο στην πυρά και το δικαστήριο ανακοινώνει την ποινή στον Μπρούνο, που βρίσκεται πεσμένος στα γόνατα. Ο πρώτος μάρτυρας της επιστήμης θα σηκωθεί και θα απαντήσει: «Πιθανόν εσείς, κριτές μου, να ανακοινώνετε την καταδίκη εναντίον μου με μεγαλύτερο φόβο απ’ ό,τι τη δέχομαι εγώ».
◉
[ένας γοητευτικός σκεπτικιστής κατά τσαρλατάνων·
08/01/2023 § Σχολιάστε
James Randi (1928-2020)
αγριμολογος 