το νόημα μίας τέχνης…
23/07/2015 § Σχολιάστε
Ο Μίλαν Κούντερα για τον Μαρσέλ Προυστ
Η ετυμηγορία του Μαρσέλ Προυστ
Στο Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο ο Προυστ δεν θα μπορούσε να είναι σαφέστερος: «Στο βιβλίο αυτό[…] δεν υπάρχει ούτε ένα γεγονός που να μην είναι φανταστικό, […] δεν υπάρχει ούτε ένα πρόσωπο που να είναι υπαρκτό». Το μυθιστόρημα του Προυστ, όσο στενά κι αν συνδέεται με τη ζωή του δημιουργού του, βρίσκεται αμετάκλητα από την άλλη πλευρά της αυτοβιογραφίας· στο μυθιστόρημα αυτό δεν υπάρχει καμία αυτοβιογραφική πρόθεση· ο Προυστ δεν το έγραψε για να μιλήσει για τη ζωή του, αλλά για να φωτίσει στα μάτια των αναγνωστών τη δική τους ζωή: «… κάθε αναγνώστης, την ώρα που διαβάζει, είναι προπάντων αναγνώστης του εαυτού του. Το κάθε έργο είναι απλώς ένα είδος οπτικού οργάνου το οποίο προσφέρει ο συγγραφέας στον αναγνώστη, για να του επιτρέψει να διακρίνει επάνω του αυτό που ίσως δεν θα είχε δει χωρίς το βιβλίο. Όταν ο αναγνώστης αναγνωρίζει επάνω του αυτό που λέει το βιβλίο, έχουμε την απόδειξη για την αλήθεια του έργου…» Οι φράσεις αυτές δεν προσδιορίζουν απλώς το νόημα του μυθιστορήματος του Προυστ· προσδιορίζουν το νόημα της τέχνης του μυθιστορήματος εν γένει.
.
[απόσπασμα από: Μίλαν Κούντερα, Ο πέπλος, δοκίμιο σε εφτά μέρη, εκδόσεις Εστία, μετ: Γιάννης Η. Χάρης]
.
Μαρσέλ Προυστ: τυχαία αποσπάσματα (8)
18/10/2011 Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Μαρσέλ Προυστ: τυχαία αποσπάσματα (8)
«Αλλά μόλις ακούστηκε το όνομα Γκερμάντ, είδα στη μέση των γαλάζιων ματιών του φίλου μας να καρφώνεται μια μικρή καστανή εγκοπή, λες και τα είχε διαπεράσει μια αθέατη σαΐτα, ενώ η υπόλοιπη κόρη του ματιού του αντιδρούσε εκπέμποντας γαλανούς κυματισμούς. Η γραμμή του βλεφάρου του μαύρισε, χαμήλωσε. Και το στόμα του, σημαδεμένο από ένα πικρό τσάκισμα κι αντιδρώντας πιο γρήγορα, χαμογέλασε, ενώ το βλέμμα του έμενε πονεμένο, σαν το βλέμμα ενός ωραίου μάρτυρα που το κορμί του είναι σκεπασμένο με βέλη: «Όχι, δεν τις γνωρίζω», είπε, αλλ’ αντί να δώσει σε μια τόσο απλή πληροφορία, σε μια τόσο λίγο παράξενη απάντηση, το φυσικό και απλό τόνο που ταίριαζε, την ξεστόμισε τονίζοντας τις λέξεις, με μια κλίση, μ’ ένα νεύμα του κεφαλιού, ταυτόχρονα και με την επιμονή που δίνει κανείς, για να γίνει πιστευτός σε μια απίθανη δήλωση -…»
.
«Αναζητώντας τον Χαμένο Χρόνο» – Από τη μεριά του Σουάν, μετάφραση Παύλος Ζάνας, εκδόσεις Ηριδανός.
.
Μαρσέλ Προυστ: τυχαία αποσπάσματα (7)
12/04/2011 § Σχολιάστε
"Από τη μεριά του Σουάν", μέρος των χειρογράφων
«Το πρόσωπο του Λεγκραντέν είχε μιαν έκφραση καταπληκτικής ζωντάνιας και προθυμίας• έκανε μια βαθειά υπόκλιση με μια δεύτερη κλίση προς τα πίσω, που έφερε ξαφνικά την πλάτη του πέρα απ’ τη στάση της εκκίνησής της, χαιρετισμός που θα ‘πρεπε να του είχε μάθει ο σύζυγος της αδελφής του, της κυρίας ντε Καμπρεμέρ. Αυτή η απότομη ανόρθωση έκανε να κινηθούν με κάποιον ορμητικό και μυώδη κυματισμό τα οπίσθια του Λεγκραντέν, που δεν φανταζόμουν πως ήταν τόσο κρεατωμένα• και δεν ξέρω γιατί, αυτός ο καθαρά υλικός κυματισμός, αυτή η κίνηση η καθαρά σαρκική, χωρίς έκφραση πνευματικότητας και που μια βιασύνη γεμάτη μικροπρέπεια την τόνιζε υπέρμετρα, ξύπνησε ξαφνικά μέσα μου τη σκέψη πως ήταν δυνατό να υπάρχει ένας Λεγκραντέν ολότελα διαφορετικός απ’ αυτόν που γνωρίζαμε.»
.
«Αναζητώντας τον Χαμένο Χρόνο» – Από τη μεριά του Σουάν, μετάφραση Παύλος Ζάνας, εκδόσεις Ηριδανός.
.
Μαρσέλ Προυστ: τυχαία αποσπάσματα (6)
16/05/2010 Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Μαρσέλ Προυστ: τυχαία αποσπάσματα (6)
«Σταματούσα για να δω πάνω στο τραπέζι, όπου η παραμαγείρισσα τα είχε μόλις ξεφλουδίσει, μπιζέλια αραδιασμένα και μετρημένα στη σειρά σαν πράσινες μπίλλιες σ’ ένα παιχνίδι· αλλά στεκόμουν γεμάτος θαυμασμό μπροστά στα σπαράγγια, που έχουν χρώμα θαλασσί και ροζ και η μυτερή άκρη τους, με λεπτότατες πινελιές μωβ και γαλάζιες, ξεθωριάζει ανεπαίσθητα ως τη ρίζα τους –λερωμένη ακόμα από το χώμα του φυτού- με ιριδισμούς που δεν είναι γήϊνοι. Είχα την εντύπωση πως οι ουράνιες αυτές αποχρώσεις πρόδιδαν τα γλυκύτατα πλάσματα που, κάτω απ’ τη μεταμφίεση της σφιχτής και γευστικής τους σάρκας, άφηναν να διαφανεί, σ’ αυτά τα χρώματα που γεννιούνται με τη χαραυγή, σ΄ αυτές τις απόπειρες ουράνιου τόξου, σ’ αυτό το σβήσιμο γαλανής βραδιάς, η πολύτιμη ουσία, που την αναγνώριζε και πάλι, όταν όλη η νύχτα μετά το δείπνο, όπου είχα φάει σπαράγγια, τα πλάσματα τούτα έπαιζαν τις ποιητικές και άσεμνες φάρσες τους, όπως σε παραμύθι του Σαίξπηρ, μετατρέποντας το δοχείο μου σε βάζο με αρώματα…»
.
.
«Αναζητώντας τον Χαμένο Χρόνο» – Από τη μεριά του Σουάν, μετάφραση Παύλος Ζάνας, εκδόσεις Ηριδανός.
.
.
Όλα του Προυστ στον Αγριμολόγο.
.
αγριμολογος 