[η εικόνα δεν τελειώνει στα όριά της·
26/05/2026 § Σχολιάστε
Ημιτελές δεκαπέντε
©Uwe Braun, «Der Blink», χαλκογραφία έκδοση 20 αντιτύπων, courtesy cm-galerie.de
Παραλλαγές σε μία φράση του Ρόμπερτ Μουζίλ, Ο άνθρωπος χωρίς ιδιότητες:«Ό,τι απομένει στο πεδίο προβολής της εικόνας, θα ήταν κανείς ακριβέστερος, εάν το ανόμαζε ένα κύμα συναισθημάτων που σηκώνεται και πέφτει η αναπνέει και λαμπιρίζει[…]»
Ό,τι απομένει στο πεδίο προβολής της εικόνας δεν είναι ποτέ απλώς ένα αντικείμενο, μια μορφή ή μια σκηνή παγωμένη μέσα στον χρόνο. Είναι κάτι πιο ρευστό, πιο ασταθές, σχεδόν οργανικό· μια αδιόρατη κίνηση που επιμένει ακόμη κι όταν όλα μοιάζουν ακίνητα. Ίσως, πράγματι, θα ήταν κανείς ακριβέστερος αν το ονόμαζε κύμα συναισθημάτων — ένα κύμα που σηκώνεται και πέφτει, που αναπνέει και λαμπιρίζει μέσα στο βλέμμα εκείνου που παρατηρεί.
Η εικόνα δεν τελειώνει στα όριά της. Δεν εξαντλείται στις γραμμές, στα χρώματα ή στις σκιές που τη συγκροτούν. Κάθε εικόνα αφήνει πίσω της ένα υπόλειμμα αίσθησης, σαν την υγρασία που μένει πάνω στην άμμο μετά την υποχώρηση της θάλασσας. Αυτό το υπόλειμμα είναι που πραγματικά κατοικεί μέσα μας. Μπορεί να είναι μια λεπτή μελαγχολία, μια ξαφνική έξαρση τρυφερότητας, μια ανησυχία δίχως όνομα ή ακόμη μια παράξενη χαρά που δεν ξέρει από πού προήλθε. Η εικόνα γίνεται έτσι ένα εσωτερικό φαινόμενο· δεν τη βλέπουμε μόνο, αλλά τη διασχίζουμε.
Το κύμα αυτό δεν έχει σταθερή μορφή. Αλλάζει ανάλογα με τη στιγμή, με τη μνήμη, με την κρυφή κατάσταση της ψυχής. Μια εικόνα που σήμερα μοιάζει ήρεμη, αύριο μπορεί να αποκαλύψει μια υπόγεια βία ή μια απροσδόκητη τρυφερότητα. Σαν το φως που μεταβάλλεται επάνω στην ίδια επιφάνεια, έτσι και το συναίσθημα μετατοπίζει διαρκώς το νόημα αυτού που βλέπουμε. Η εικόνα ανασαίνει μαζί μας. Κάθε βλέμμα της δίνει νέο ρυθμό.
Και ίσως γι’ αυτό οι εικόνες μάς συγκινούν τόσο βαθιά: επειδή δεν είναι ποτέ εντελώς παρούσες. Πάντα κάτι διαφεύγει. Πάντα υπάρχει μια μικρή δόνηση στο περιθώριο του ορατού, μια σιωπή που δεν μεταφράζεται σε λέξεις. Εκεί γεννιέται το κύμα. Στην απόσταση ανάμεσα σε αυτό που φαίνεται και σε αυτό που υπονοείται. Η ανθρώπινη εμπειρία άλλωστε συγκροτείται περισσότερο από υπαινιγμούς παρά από βεβαιότητες. Ζούμε μέσα σε μεταβολές φωτός, σε σκιές αναμνήσεων, σε αισθήματα που εμφανίζονται και χάνονται πριν ακόμη κατορθώσουμε να τα κατονομάσουμε.
Το λαμπύρισμα αυτού του κύματος είναι ίσως η πιο μυστηριώδης ποιότητά του. Δεν πρόκειται για καθαρό φως αλλά για μια στιγμιαία αντανάκλαση, σαν εκείνη που εμφανίζεται πάνω στο νερό λίγο πριν δύσει ο ήλιος. Για μια στιγμή όλα μοιάζουν να αποκαλύπτονται και αμέσως μετά επιστρέφουν στη σιωπή. Έτσι λειτουργεί και η εικόνα μέσα μας: αποκαλύπτει κάτι που δεν μπορούμε να κρατήσουμε. Μια αλήθεια φευγαλέα, σχεδόν άυλη.
Τελικά, αυτό που απομένει δεν είναι η ίδια η εικόνα αλλά η κίνηση που προκάλεσε μέσα μας. Ένας παλμός. Μια ανάσα που συνεχίζει ακόμη και όταν έχουμε πια αποστρέψει το βλέμμα. Το βλέμμα ξεχνά γρήγορα τις λεπτομέρειες· η συγκίνηση όμως επιμένει. Και ίσως εκεί, σε αυτή την επίμονη ταλάντωση ανάμεσα στην παρουσία και την απουσία, να κατοικεί η αληθινή δύναμη κάθε εικόνας.
αγριμολογος 