αγριμολογος

Francisco de Quevedo (1580-1645)
Μετάφραση: Γιώργος Κεντρωτής

ΤΟ ΠΕΡΙΦΡΟΝΗΤΙΚΟ ΚΑΛΛΟΣ ΤΗΣ ΛΙΣΗΣ ΕΧΕΙ ΓΙΝΕΙ ΦΥΛΑΚΗ
ΓΙΑ ΤΟΥ ΠΟΙΗΤΗ ΤΗΝ ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΨΥΧΗ

Τη βούληση του ανθρώπου ελεύθερη τη λέμε, μα όμως
πώς μιά ψυχή να λογισθεί έτσι αιώνια ελεύθερη, όταν
σε μια ματιά του σκότους έτρεχε ή φυλακιζόταν,
αρκεί εκεί να την έβγαζε χρυσών μαλλιώνε δρόμος;

Ο νους, πλασμένος μ’ ευγενή ελευθερία, ευνόμως
των ηγεμονευόντων όλων ηγεμών γεννιόταν·
πλην ποιός να φανταστεί πως κάποια μέρα θα γινόταν
μιάς όψης σκυθρωπής πανάθλιος σκλάβος και ιπποκόμος;

Το γέλιο και τα μάτια και τα χέρια της, αχ, είτε
μου δέσαν την καρδιά είτε μου στομώσαν τις αισθήσεις –
δεινώς από το κάλλος της ο νους μου λεηλατείται.

Παρηγοριές στους στεναγμούς μου δεν βοηθούν· κι επίσης
η νίκη της στα λάφυρα, που πήρε, δεν αρκείται.
Την ανοικτίρμονη ομορφιά της π ώ ς ναν τη νικήσεις;!

Γεώργιος Σουρής (1853-1919)

Ὁ Ῥωμηός

Στον καφενέ ἀπ᾿ ἔξω σαν μπέης ξαπλωμένος,
τοῦ ἥλιου τις ἀκτῖνες ἀχόρταγα ρουφῶ,
και στῶν ἐφημερίδων τα νέα βυθισμένος,
κανέναν δεν κοιτάζω, κανέναν δεν ψηφῶ.

Σε μία καρέκλα τὅνα ποδάρι μου τεντώνω,
το ἄλλο σε μίαν ἄλλη, κι ὀλίγο παρεκεῖ
ἀφήνω το καπέλο, και ἀρχινῶ με τόνο
τους ὑπουργούς να βρίζω και την πολιτική.

Ψυχή μου! τί λιακάδα! τί οὐρανός ! τί φύσις !
ἀχνίζει ἐμπροστά μου ὁ καϊμακλῆς καφές,
κι ἐγώ κατεμπνευσμένος για ὅλα φέρνω κρίσεις,
και μόνος μου τις βρίσκω μεγάλες και σοφές.

Βρίζω Ἐγγλέζους, Ρώσους, και ὅποιους ἄλλους θέλω,
και στρίβω το μουστάκι μ᾿ ἀγέρωχο πολύ,
και μέσα στο θυμό μου κατά διαόλου στέλλω
τον ἴδιον ἑαυτό μου, και γίνομαι σκυλί.

Φέρνω τον νοῦν στον Διάκο και εἰς τον Καραΐσκο,
κατενθουσιασμένος τα γένια μου μαδῶ,
τον Ἕλληνα εἰς ὅλα ἀνώτερο τον βρίσκω,
κι ἀπάνω στην καρέκλα χαρούμενος πηδῶ.

Την φίλη μας Εὐρώπη με πέντε φασκελώνω,
ἀπάνω στο τραπέζι τον γρόθο μου κτυπῶ…
Ἐχύθη ὁ καφές μου, τα ροῦχα μου λερώνω,
κι ὅσες βλαστήμιες ξέρω ἀρχίζω να τις πῶ.

Στον καφετζῆ ξεσπάω… φωτιά κι ἐκεῖνος παίρνει.
Ἀμέσως ἄνω κάτω τοῦ κάνω τον μπουφέ,
τον βρίζω και με βρίζει, τον δέρνω και με δέρνει,
και τέλος… δεν πληρώνω δεκάρα τον καφέ.

ο Αγριμολόγος με κακές παρέες, μπροστά στο μπαρ A Brasiliera, στη Λισαβόνα

Ω, αγάπη μου, η δόξα των έργων που χάθηκαν και που δεν θα βρεθούν ποτέ, των συνθηκών που σήμερα δεν είναι παρά απλοί τίτλοι, των βιβλιοθηκών που κάηκαν, των αγαλμάτων που έγιναν κομμάτια.
Καθαγιασμένοι από το Παράλογο είναι οι καλλιτέχνες που έκαψαν ένα έργο πολύ ωραίο, αυτοί που, ενώ μπορούσαν να κάνουν ένα έργο ωραίο, το έκαναν εκ προθέσεως ατελές, αυτοί οι μείζονες ποιητές της Σιωπής που, αν και αναγνωρίζουν ότι θα μπορούσαν να κάνουν ένα έργο τέλειο ως προς όλα, προτίμησαν να το στέψουν με το στέφανο της μη πραγματοποίησης. (Αν το έργο είναι ατελές, όλα καλά.)
Πόσο πιο ωραία θα ήταν η Τζοκόντα αν δεν μπορούσαμε να τη δούμε! Κι αν κάποιος την έκλεβε και την έκαιγε, τι καλλιτέχνης θα ήταν, πόσο μεγαλύτερος από αυτόν που τη ζωγράφισε!
Γιατί είναι ωραία η τέχνη; Γιατί είναι άχρηστη. Γιατί είναι άσχημη η ζωή; Γιατί όλο στόχους, σχέδια και προθέσεις. Όλοι οι δρόμοι της είναι για να πηγαίνεις από ένα σημείο στο άλλο. Μακάρι να υπήρχε ένα δρόμος που να οδηγεί από ένα μέρος απ’ όπου κανείς δεν φεύγει προς ένα μέρος στο οποίο κανείς δεν πηγαίνει! Μακάρι να υπήρχε κάποιος που θα έδινε και τη ζωή του για να κατασκευάσει ένα δρόμο ο οποίος θα άρχιζε στο μέσο ενός αγρού και θα κατέληγε στο μέσο ενός άλλου αγρού. Ο δρόμος αυτός αν συνεχιζόταν θα ήταν χρήσιμος, αλλά έμεινε, υπέροχα, μόνο το μισό του δρόμου.
Η ομορφιά των ερειπίων; Ότι πια δεν χρησιμεύουν σε τίποτα.
Η γλυκύτητα του παρελθόντος; Ότι το θυμόμαστε, γιατί με το να θυμόμαστε ξαναγίνεται παρόν, ενώ δεν είναι και ούτε μπορεί να είναι – το παράλογο, αγάπη μου, το παράλογο.

[Μπερνάντο Σοάρες (Φερνάντο Πεσσόα), Το βιβλίο της ανησυχίας, τόμος Β’, μτφρ: Μαρία Παπαδήμα, εκδόσεις Εξάντας]