[ο Δυτικός πολιτισμός κατά Pascal Bruckner [I]·
01/02/2022 § 2 Σχόλια
«Τίποτα δεν είναι πιο επίβουλο από την ιδέα ενός συλλογικού σφάλματος που θα περνάει από γενιά σε γενιά κηλιδώνοντας για πάντα ένα λαό ή μία κοινότητα. Η ψυχική συντριβή δεν συνιστά μια πολιτική, Έτσι καθώς δεν υπάρχει κληρονομική μετάδοση της κατάστασης του θύματος, δεν υπάρχει κληρονομικότητα της κατάστασης του δήμιου: μιας και νδεν υπάρχει ενοχή λόγω συγγένειας, το «καθήκον της μνήμης» δεν συνεπάγεται την αυτόματη αγνότητα ή διαφθορά των εγγονών ή δισέγγονων. Η ιστορία δεν χωρίζεται ανάμεσα σε αμαρτωλά έθνη και αγγελικές ηπείρους, καταραμένες φυλές και άμεμπτους λαούς, αλλά ανάμεσα σε δημοκρατίες που αναγνωρίζουν τις φαυλότητές τους και δικτατορίες που τις κρύβουν φορώντας τα χρυσά κουρέλια του μάρτυρα. Δεν χρειάζεται να επαναλάβουμε το προφανές πως οι Αφρικανοί, όπως και οι Ασιάτες ή οι Γάλλοι, είναι οι μόνοι υπεύθυνοι για την πρόοδό τους· και για την καθυστέρηση τους δεν έχουν να ψέξουν παρά τον ίδιο τον εαυτό τους, όσο μεγάλη κι αν είναι η σκληρότητα του διεθνούς συστήματος (κι έστω αν σε ορισμένες περιπτώσεις η λεηλασία του πλούτου τους από τις ξένες επιχειρήσεις συνεχίζεται με τη συνενοχή των τοπικών αρχών, έστω κι αν πρέπει να αγωνιστούν για την παραγραφή του χρέους τους). Οι πρώην αποικιοκρατούμενοι, με τον αγώνα τους, έγιναν κύριοι του πεπρωμένου τους· συνεπως είναι υπεύθυνοι για τις πράξεις τους και δεν μπορούν αιωνίως να φορτώνουν τα πάντα στις παλιές μητρόπολεις, να αποδίδουν τα σφάλματά τους σε μια «αποικιοκρατία δίχως αποικιοκράτες» (Μαρκ Φερρό), κάτι που θυμίζει αυτομάτως το περίφημο μαχαίρι δίχως λάμα από το οποίο λείπει η λαβή (Λίχτενμπεργκ). Δεν υπάρχουν αθώα Κράτη: να τι μάθαμε κατά τη διάρκεια του δεύτερου μέρους του περασμένου αιώνα, δεν υπάρχει Κράτος που να μην θεμελιώθηκε πάνω στο έγκλημα και τον εξαναγκασμό, συμπεριλαμβανομένων κι εκείνων που μόλις έκαναν την εμφάνισή τους στη σκηνή της ιστορίας. Αλλά υπάρχουν Κράτη ικανά να αναγνωρίζουν και να κοιτάζουν καταπρόσωπο τη βαρβαρότητά τους και άλλα που, μες στην αλλοτινή τους καταπίεση, αναζητούν δικαιολογίες για τη σημερινή κακότητάς τους.»
*
[Πασκάλ Μπρυκνέρ, Η τυραννία της μεταμέλειας: Δοκίμιο πάνω στον δυτικό πολιτισμό. Μετφρ.: Λόισκα Αβαγιανού, εκδόσεις Αστάρτη 2007
❂
[λάβετε θέση απέναντι στην επιστήμη·
10/01/2022 § Σχολιάστε
Λαβετε θεση απεναντι στη θεωρια της εξελιξης του φαινομενου της ζωης και του ανθρωπου.
Ο αντιδαρβινισμός που μας ταλαιπωρεί
Για δεκάδες χρόνια βιολόγοι και γιατροί αγωνίζονται για περισσότερο μερίδιο επιστημών της ζωής στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση – εις μάτην.
Μήπως η αναποτελεσματικότητα των μέτρων κατά του κορωνοϊού, η άρνηση του εμβολιασμού, οι θεωρίες συνωμοσίας και η αμφίσημη στάση κάποιων εκκλησιαστικών παραγόντων έχουν να κάνουν, σε κάποιο βαθμό, με αυτό το έλλειμμα όχι μόνο στην παιδεία αλλά και στην πληροφόρηση του κοινού; Το ερώτημα είναι εύλογο και η απάντηση σύνθετη.
Σε μια δημοσκόπηση με το ερώτημα «δέχεστε τη θεωρία της εξέλιξης;», που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Science τo 2006, το ποσοστό του ΝΑΙ για την Ελλάδα ήταν 54%. Από τις 33 χώρες που περιελάμβανε η μελέτη, έξι είχαν χαμηλότερο ποσοστό: Λιθουανία (50), Βουλγαρία (49), Λετονία (47), Κύπρος (46), ΗΠΑ (42) και Τουρκία (28). Σε τρεις από τις παραπάνω χώρες (Ελλάδα, Βουλγαρία, Κύπρος) η Ορθοδοξία είναι το κοινότερο θρήσκευμα. Νεότερα στοιχεία υπάρχουν και για άλλες έξι ευρωπαϊκές χώρες στις οποίες η Ορθοδοξία αποτελεί το κύριο θρησκευτικό στοιχείο: Ρωσία (65), Σερβία (61), Γεωργία (58), Ρουμανία (56), Ουκρανία (54) και Λευκορωσία (43) (τα ποσοστά είναι εκτιμήσεις από διαγράμματα και επομένως μπορεί να διαφέρουν ελαφρώς από τα πραγματικά νούμερα που δεν είναι διαθέσιμα). Και στις εννέα ορθόδοξες χώρες το ποσοστό είναι κατώτερο από τον μέσο όρο (69%) των 25 μη ορθοδόξων χωρών της Ευρώπης. Η πιθανότητα να είναι τυχαία αυτή η κατανομή των ποσοστών μεταξύ ορθοδόξων και μη ορθοδόξων χωρών είναι 3:10.000. Η σχέση είναι αιτιώδης, αλλά ποια είναι τα αίτια;
Δεν υπάρχει τίποτε στο δόγμα ή στην ιστορία της Ορθοδοξίας που να την καθιστά περισσότερο εχθρική προς τη θεωρία της εξέλιξης απ’ ό,τι τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία ή τον Προτεσταντισμό. Δεν έχει στήσει Ιερές Εξετάσεις, δεν έχει εμπλακεί σε ενδο-χριστιανικούς πολέμους. Φρενάρισε όμως, σε συνδυασμό με την οθωμανική κυριαρχία, την έλευση της Αναγέννησης και του Διαφωτισμού και έμεινε αμέτοχη στη διαμόρφωση του δυτικού πολιτισμού, ένα βασικό χαρακτηριστικό του οποίου είναι ο διαχωρισμός της πολιτειακής και της θρησκευτικής εξουσίας. Κατολίσθησε έτσι στην ομάδα των φονταμενταλιστών του Αμερικανικού Προτεσταντισμού και του Ισλάμ, όπου πρέπει να ανατρέξουμε για να βρούμε ποσοστά κατώτερα εκείνων που σπιλώνουν τη χώρα μας. Και όμως δεν έχουμε τίποτε το κοινό με τον ρατσισμό του πρώτου ή τον υποβιβασμό της γυναίκας του δεύτερου, για να αναφέρω μόνο δύο χαρακτηριστικά. Το ότι τα ποσοστά μας βάζουν στην ίδια κατηγορία μας αδικεί στην καλύτερη περίπτωση, μας υποτιμά στη χειρότερη.
Τι πρέπει να γίνει; Η Εκκλησία της Ελλάδος οφείλει να διαμορφώσει και να διακηρύξει μια ξεκάθαρη θέση έναντι της θεωρίας της εξέλιξης, όπως έκανε η Ρωμαιοκαθολική το 1996. Η σιωπή ισοδυναμεί με άρνηση. Κανένα θρησκευτικό δόγμα και καμιά ιδεολογία δεν μπορεί να μονοπωλήσει τις κοινωνίες. Η διαφορετικότητα είναι νόμος της φύσης και η συνύπαρξη με το διαφορετικό απαιτεί τη συνεννόηση και τη συνεργασία. Η φυσική επιστήμη αποτελεί ένα συμπαγές σώμα.
Το να δεχόμαστε την ιατρική που είναι μέρος της βιολογίας και να απορρίπτουμε τη θεωρία της εξέλιξης, που είναι η θεμελιώδης αρχή της βιολογίας, αποτελεί αντίφαση.
Προβάλλουμε, από άγνοια ή σκοπιμότητα, μια όψη της θεωρίας της εξέλιξης, τον ανταγωνισμό μεταξύ ατόμων και ειδών. Αλλά αποσιωπούμε την εξελικτική ερμηνεία του αλτρουισμού και της ενσυναίσθησης που βρίθουν στο ζωικό βασίλειο και στον άνθρωπο – μια άλλη αντίφαση. Μέσα από την εξέλιξη, η επιστήμη αποκαλύπτει τα βαθιά αίτια του ψυχισμού του ανθρώπου και δείχνει ότι η ζυγαριά γέρνει προς τη συνεργασία και την κοινωνικότητα (παράδειγμα η εργασία του Νικόλα Χρηστάκη, όπως την παρουσιάζει στο βιβλίο του «Προσχέδιο»). Εφοδιάζει έτσι με εργαλεία όσους είναι ταγμένοι στην υπηρεσία της κοινωνίας.
Η Εκκλησία είναι κύρια δύναμη προς αυτή την κατεύθυνση. Η επιστήμη καταθέτει την προσφορά της και αναμένει ανταπόκριση. Πρόσφατα, η προκλητικότητα της γείτονος χώρας μας έκανε να κραυγάζουμε εναγωνίως προς τους εταίρους μας ότι τα σύνορα της Ευρωπαϊκής Ενωσης βρίσκονται απέναντι από την ακτή της Μικράς Ασίας. Παράλληλα, κάνουμε ό,τι μπορούμε για να τους υπενθυμίζουμε ότι τα πολιτισμικά σύνορα της Ευρώπης αφήνουν έξω τα Βαλκάνια. Και αυτό αποτελεί μια άλλη αντίφαση.
Οι αντιφάσεις έχουν κοινό τροφό: το ιστορικό φορτίο που δεν μπορούμε να αποτινάξουμε από τις πλάτες μας. Τις ζούμε καθημερινά ως δυσπιστία (καμιά φορά και εχθρότητα) στην επιστημονική γνώση, δεισιδαιμονίες, προτιμήσεις για εύκολες λύσεις. Ο κορωνοϊός τις έφερε στο προσκήνιο με δραματικό τρόπο. Ομως δεν μπορούμε να ζούμε εσαεί μέσα σε αντιφάσεις. Το κόστος είναι μεγάλο, υποβιβάζει την ποιότητα της ζωής μας και πριονίζει τη θέση μας μέσα στον πολιτισμένο κόσμο.
Επαναλαμβάνω την έκκληση προς όσους έχουν ή μπορούν να έχουν ρόλο. Λάβετε θέση απέναντι στην επιστήμη, λάβετε θέση απέναντι στη θεωρία της εξέλιξης του φαινομένου της ζωής και του ανθρώπου.
*
Ο ©Λευτέρης Ζούρος στην Καθημερινή, ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Κρήτης, αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, πρόεδρος της Ελληνικής Εξελικτικής Εταιρείας.
⚙︎
[Η Ελλάδα δεν είναι υπόλογη στην ευρωπαϊκή συνείδηση για το μεταναστευτικό ·
12/11/2021 § Σχολιάστε
Η σονάτα των φαντασμάτων
Ένα εξαιρετικό κείμενο-τροφή για σκέψη, του Τάκη Θεοδωρόπουλου στην Καθημερινή
Δεν κρατούσε μαγικό ραβδάκι. Είχε όμως ντυθεί καταλλήλως, με το κόκκινο καπέλο της και την ασορτί της προστατευτική μάσκα, σαν καρδινάλιος. Το ραβδάκι δεν το χρειαζόταν. Της έφτανε η δύναμη των λέξεων. «Λέτε ψέματα» και οι δύο. Οι δύο ήσαν ο Ολλανδός και ο Ελληνας πρωθυπουργός. Ο δεύτερος, ο Μητσοτάκης δεν λέει μόνον ψέματα. Μας κακοποιεί και με τον ναρκισσισμό του. Πόσους μετανάστες απωθεί κάθε μέρα η Ελλάδα; Ευτυχώς για την ίδια δεν είχε απέναντί της τον Τσίπρα. Αυτός, όταν του εξηγούσαν τι του έλεγε, θα κατέβαινε, θα της φιλούσε το χέρι και θα της έλεγε: «Μάνταμ Μπέχελ άι λάβ γιου. Δέι μέιντ μπόρντερς ιν δε σι, δε φάσιστς. Δε σι, νο μπόρντερς χας, Αϊ σέι». Και όλα θα τέλειωναν εκεί. Ισως να της έδιναν τιμητικά και την ελληνική υπηκοότητα. Ομως δεν θα ξεσήκωνε τα φαντάσματα που από χθες μάς παίζουν τη σονάτα τους. Ο Παπαδημούλης επικεφαλής, όμως αυτός δικαιολογείται διότι ειδικεύεται στο real estate. Υπερασπιστές της από τον κ. Βαλλιανάτο, τον κ. Λιάκο ως τον κ. Δημητρά. Μ’ αυτόν τον τελευταίο έχω προσωπική σχέση. Θα ήθελα να μπορώ να τον αποκαλώ «προσωπικό μου μηνυτή», όμως με απατά, μοιράζοντας μηνύσεις δεξιά κι αριστερά. Πάντως ο κ. Δημητράς απεκάλυψε τον λόγο που ο πρωθυπουργός οργίσθηκε όταν η κυρία Μπέχελ τον αποκάλεσε ψεύτη και νάρκισσο. Ανήρτησε βίντεο όπου η εν λόγω δημοσιογράφος αποδεικνύει τη συνεργασία των ελληνικών αρχών με το καθεστώς Μιλόσεβιτς – Κάραζιτς. Τι έχετε να πείτε γι’ αυτό κ. Μητσοτάκη;
Κάθε χώρα έχει την «πολιτική ορθότητα» που της αντιστοιχεί. Η Αμερική τη δική της στα πανεπιστήμια, η Ευρώπη τη δική της μεταφρασμένη απ’ την Αμερική. Η Ελλάδα μας είναι καταδικασμένη, ως συνήθως, να μεταφράζει απ’ τη μετάφραση. Ευτυχώς, προς το παρόν τουλάχιστον, είναι ένα περιθωριακό ρεύμα που μαγνητίζει την Αριστερά και κάποια μειονότητα φιλελευθέρων, όπως τους μαγνητίζει το περιθώριο. Δυστυχώς όμως η χώρα μας ζει την υποκρισία της πολιτικής ορθότητας στο πετσί της. Τολμούν να μας πουν οι θρασύδειλοι με ποιον άλλον τρόπο μπορείς να ελέγξεις τα σύνορά σου, που είναι και σύνορα της Ευρώπης, χωρίς απωθήσεις;
Η Ελλάδα δεν είναι υπόλογη στην ευρωπαϊκή συνείδηση για το μεταναστευτικό. Λάθη πολλά, κακοτεχνίες ακόμη περισσότερες, όμως ένα βάρος που δεν το σήκωσε καμιά άλλη ευρωπαϊκή χώρα. Ας μας πει η κυρία με το κόκκινο καπέλο και οι Ελληνες εραστές της τι έπρεπε να γίνει και δεν έγινε; Κι αν τους έλειψαν οι ανοιχτές αγκαλιές του 2015, απλώς παραδέχονται ότι δεν καταλαβαίνουν ποια είναι η Ελλάδα του 2021. Μια χώρα που παλεύει να αγαπήσει τον εαυτό της, απαλλαγμένη απ’ τις ενοχές της ξενοφοβίας και του ρατσισμού, που πάλεψαν να της φορτώσουν οι καλοθελητές της πολιτικής ορθότητας.
⚙︎
[έτοιμοι όλοι από καιρό, περίμεναν ·
19/05/2021 § Σχολιάστε
©Δημήτρης Χαντζόπουλος, Καθημερινή 18.05.2021
«Σχετικά με τη φωτογραφία της ΠτΔ δίπλα φράχτη στον Έβρο. Προσπαθώ να καταλάβω. Υποθέτω όσοι αντιδρούν δεν θα ήθελαν καθόλου φράχτη. Τους ενοχλεί όμως ο φράχτης ως φυσικό και συμβολικό αντικείμενο ή τα σύνορα εν γένει; Αν δηλαδή τα σύνορα προστατεύονταν από κάποιο αόρατο ηλεκτρονικό σύστημα δεν θα είχαν πρόβλημα (το λέω γι΄αυτούς που λένε ότι τους ενοχλεί ο συμβολισμός του φράχτη); Νομίζω θα είχαν, οπότε είναι προφανές ότι μάλλον, εν ονόματι των ανθρώπινων δικαιωμάτων και ενός ιδιάζοντος κοσμοπολιτισμού, δεν θα ήθελαν καθόλου σύνορα. Να θυμόμαστε όμως, αυτό που έχει πει η Arendt, ότι τα δικαιώματα ως πρότερα κάθε πολιτικής συγκρότησης και εκτός πολιτικών συγκρούσεων, αποκτούν μεταφυσικό χαρακτήρα και δεν προστατεύουν ουσιαστικά. Οι δημοκρατικές λειτουργίες εντός των εθνικών κρατών προστατεύουν τα δικαιώματα και τους πολίτες. Αν δεν υπάρχουν δημοκρατικά κράτη, δηλαδή σύνορα, δεν υπάρχει αποτελεσματικός δημοκρατικός έλεγχος για την προστασία των δικαιωμάτων.
Είναι άλλο να διεκδικείς και να έχεις ως κράτος διαδικασίες που υποδέχονται με ελεγχόμενο τρόπο (εκτός εάν υπάρχουν έκτακτες συνθήκες όπως πόλεμος) πρόσφυγες και μετανάστες (να μην είσαι περίκλειστη χώρα), και άλλο στην ουσία να μην έχεις σύνορα. Στον Έβρο εκτιμήθηκε από διαδοχικές κυβερνήσεις (και του Συριζα) ότι επιχειρησιακά ο φράχτης είναι αποτελεσματικός απέναντι σε έναν προβληματικό γείτονα. Δεν χαρακτηρίζουν οι φράχτες τη χώρα -δεν υπάρχουν φράχτες π.χ., στα βόρεια σύνορα, παρότι υπάρχουν σύνορα. Είναι ένα επιχειρησιακό μέτρο που δηλώνει τη θέση της χώρας απέναντι σε οργανωμένες προσπάθειες παραβίασης των συνόρων της. Αυτό υποθέτω υπερασπίστηκε και η ΠτΔ.»
[Βάσω Κιντή, Καθηγήτρια Φιλοσοφίας της Επιστήμης και Αναλυτικής Φιλοσοφίας στο τμήμα Ιστορίας και Φιλοσοφίας της Επιστήμης του ΕΚΠΑ.
*
«Η Κατερίνα Σακελλαροπούλου πήγε στον φράχτη στον Έβρο, ανάμεσα σε άλλους σταθμούς του ταξιδιού της. Η φωτογραφία την έδειξε δίπλα στη συγκεκριμένη κατασκευή. Και πάνω σε αυτό το στιγμιότυπο, βγήκε στον αέρα μια ολόκληρη σημειολογία περί τραμπισμού, ακροδεξιάς, υποταγής στην ‘εθνική κρατική’ ιδεολογία. Λες και η Πρόεδρος της Δημοκρατίας είναι μόνο μια φωτό δίχως λόγο, δίχως αλληλουχία παρεμβάσεών της σε διάφορα ζητήματα Λογική φτηνής σοσιαλμηντιακής εκστρατείας λοιπόν. Και στο βάθος η ενόχληση γιατί κάποιος/ α μπορεί να είναι προοδευτικός και συγχρόνως να μη θεωρεί τα σύνορα ντροπή. Οι φράχτες είναι λύπη πάντα, το ίδιο όμως και οι περιπέτειες των κρατών και των ανταγωνισμών και τα ανθρώπινα δράματα. Και η Πρόεδρος της Δημοκρατίας, απ όσο είδα, δεν χαίρεται δίπλα στον φράχτη, ούτε το απολαμβάνει. Μόνο στη φαντασία όσων ήταν έτοιμοι από καιρό και περίμεναν.
[Νίκος Σεβαστάκης, Καθηγητής Πολιτικών Επιστημών του ΑΠΘ
αγριμολογος 