κρίσεις για το βιβλίο μου [i]

09/04/2021 § Σχολιάστε

ΑΝΑΓΝΩΣΕΙΣ ΜΕ 500 ΛΕΞΕΙΣ: Η γοητεία της διάλυσης και της ανασύνταξης

Γράφει η ©Διώνη Δημητριάδου στο fractalart

Στράτος Φουντούλης: “Σημειωματάριο βαρύτητας”, πεζά και άλλα, ΑΩ εκδόσεις

Χωρισμένο σε τρία μέρη (Βραδινές διατάξεις, Sepia, Ιστορίες) το Σημειωματάριο βαρύτητας του Στράτου Φουντούλη δεν είναι εύκολο να κατηγοριοποιηθεί κάτω από καμία λογοτεχνική ετικέτα. Ευτυχώς! Γιατί έτσι επιτρέπει στον αναγνώστη του να εισχωρήσει πιο ελεύθερα –και με εντελώς προσωπική πρόσληψη– σε όσα ευφυώς εδώ ονομάζονται καταγραφές ενός σημειωματάριου, και να εκτιμήσει τη βαρύτητα της γραφής, που από τον τίτλο ήδη επισημαίνεται.

Αν υπάρχει ένα νήμα που να συνδέει μεταξύ τους τα κείμενα του βιβλίου, αυτό πρέπει να αναζητηθεί στο αφηγηματικό υποκείμενο, εν μέρει ταυτιζόμενο με τον συγγραφέα (ως προσωπικά βιώματα) εν μέρει όμως ευρύτερο, ώστε να συμπεριλάβει την ανθρώπινη αδυναμία απέναντι στον ακατανόητο, για την πεπερασμένη λογική, τρόπο δόμησης του κόσμου μας. Αναφαίνεται η μοναξιά του ανθρώπου, όταν προσπαθεί να «γεωμετρήσει» τον περιβάλλοντα κόσμο ερήμην –και πώς αλλιώς;– του «μεγάλου Γεωμέτρη»· πάντα θα του διαφεύγει στις πιο κρυμμένες λεπτομέρειες, στις πιο σκοτεινές πτυχές του, επιτρέποντας μόνον τις επιφανειακές προσεγγίσεις μέσω μιας σχέσης τόσο ορθολογικής, στα μέτρα της ταπεινής θνητότητα, όσο αυτή της αιτιακής σύνδεσης των πραγμάτων.

Ο Φουντούλης μοιάζει να αναρωτιέται (και ίσως αυτό να αποτελεί την απαρχή, την αφορμή, της γραφής του) αν μπορεί αυτοδικαίως μέσα στη σιωπή του σύμπαντος κόσμου και στην αδυναμία επαρκούς εξήγησης, να προβεί σε μια προσωπική προσπάθεια να τον αναδιατάξει, κάτι που για να συμβεί πρέπει αρχικά να διαλύσει όσα τον συνιστούν. Δεν ξαφνιάζει, επομένως, η ξεκάθαρη τάση της γραφής του να υπερβαίνει το ορατό και ρεαλιστικό τοπίο για να συλλάβει με τον πάντοτε πρόσφορο υπερρεαλιστικό τρόπο τις εικόνες του, να δώσει το σκηνικό της αποσυναρμολόγησης των πάντων, αρκεί να νιώσουμε ότι το ορατό δεν είναι μόνο ορατό, όπως θα πει (σ. 35). Είναι ο δικός του τρόπος (με κάποια κείμενα γραμμένα με μιαν ανάσα), η δική του απάντηση στο χάος που μας περιβάλλει, ή καλύτερα η προσωπική του παρέμβαση – όσο κι αν ακούγεται αρκούντως αιρετική η λέξη. […] η Ικεσία στρέφεται προς τους θεούς και οι επικλήσεις αρχίζουν αδικαιολόγητα να καλπάζουν. Ίσως τότε όλα να θυμίζουν ανατροπή (σ.65).

Και ξεκινά με την παρατήρηση, αυτή την ευεργετική αρχή της σκέψης άρα και της κάθε γραφής. Το δηλώνει άλλωστε: ζω μέσω της παρατήρησης (σ.43). Σκηνικά και εικόνες τραβούν την προσοχή του, του επιτρέπουν να δει πίσω από την επιφάνεια· έτσι αρχίζει η επεξεργασία του υλικού με την αρωγή των βιωματικών προσλήψεων, ώστε να εξαχθεί το νόημα, να μη διαφύγει ούτε κουκκίδα από την ουσία των πραγμάτων. Στο μεσαίο μέρος της συλλογής, το έξοχο Sepia, μέσα από καταιγισμό εικόνων, μέσα από επεξεργασμένες μνήμες, τα κείμενα αποκτούν τον βαθύ ενιαίο χρωματισμό της παλαίωσης· η φυγή προς τα πίσω καταλήγει να δώσει τον έρωτα, την ανθρώπινη ουτοπία της συνύπαρξης, το αβίωτο της ζωής τελικά, αλλά και τον σκοπό της συγγραφικής κατάθεσης: […] γνωρίζεις καλά, ό,τι από ειπωμένο γίνεται γραμμένο αποκτά ισχύ, προάγει το έδαφος σε έδαφος πολύτιμο (σ.53). Εδώ ακριβώς εντοπίζεται και η αξία αυτών των κειμένων, που (ως προσωπική περιπέτεια) τολμούν να μοιραστούν. Και να σκεφθεί κανείς ότι πρόκειται για την πρώτη απόπειρα να βγει προς τα έξω αυτή η ιδιαίτερη, αξιοπρόσεκτη γραφή ενός στην ουσία εικαστικού, όπως ορθά επισημαίνει προλογίζοντας ο Δημήτρης Φύσσας.

Αποσπάσματα:
[…] Η κουρτίνα. Θα προτιμούσα να σας πω ότι προσθέτει χρώμα, υφή και ευχάριστη ατμόσφαιρα, όμως δεν θα σας έλεγα την αλήθεια. Καφεκίτρινη η απόχρωσή της, συγγενής προς το μπεζ, δίχως μοτίβα. Σκεπάζει επαρκώς το παράθυρο και ακουμπά έως κάτω το πάτωμα. Δεν θέλω να φανταστώ τι θα συνέβαινε εάν ο θάνατος με έβρισκε με την πλάτη ν’ ακουμπά απάνω της: θα έπεφτε κάτω το τραπέζι το οποίο βρίσκεται μπρος στο παράθυρο. Θα μπορούσα ίσως να την τραβήξω, όταν θα πέφτω για πρώτη και τελευταία φορά, και βεβαίως ίσως ακόμα η κουρτίνα κατορθώσει να σκεπάσει το πεσμένο μου σώμα. (ΑΙΜΟΡΡΑΓΩ, Βραδινές διατάξεις, σ. 31-32).
*
Μακάρι να γνώριζα νωρίτερα τη γοητεία της διάλυσης, της ανασύνταξης και τις όποιες μαγικές απειλές που κρύβουν οι γραπτοί στίχοι. Τώρα, τα χρόνια εμφανίζουν επάνω μου αμέτρητα στρώματα σκουριάς, νιώθω σαν εκείνα τα παλαιά όπλα βουτηγμένα σε σκόνη συντήρησης, όπλο άοπλο πολεμικού μουσείου. Εξ ου κι ο αιώνιός μου δισταγμός. (ΕΙΣΑΓΩΓΗ, Sepia, σ. 53).

[Ένας Φουντούλης για το επίθετο Φουντούλης ·

08/04/2021 § Σχολιάστε

Στην Ικαρία το επίθετο Φουντούλης, εμφανίστηκε, στις αρχές του 1700, και απαντάται στο Καραβόσταμο, όπου υπάρχει και γειτονιά Φουντουλάτο. Από εκεί έφυγαν οι Φουντούληδες που υπάρχουν στη Χίο, στο Αϊβαλή και αλλού. Φουντούληδες βρίσκουμε σε πολλές περιοχές της Ελλάδας, το ποιο πιθανό καρβουνιάρηδες που έμειναν στην περιοχή. Κάποιος Φουντούλης από το Αγρίνιο, μου είπε ότι στον κατάλογο των πεσόντων στο Μεσολόγγι υπήρχαν Φουντούληδες.

Ναι αλλά τι σημαίνει; Ο Τριανταφυλλίδης δίνει (με ερωτηματικό όμως) προέλευση από το τουρκικό fodul, ριψοκίνδυνος και σημειώνει δίπλα [αλαζονικός]. Στο βιβλίο «Τι σημαίνουν τα επίθετά μας» βρήκα ότι το Φουντούλης σημαίνει «τυχοδιωκτικός, ριψοκίνδυνο» όμως απαντάται στην Ήπειρο και στην Κύπρo. Φουτούλλης, χρησιμοποιείται και με άλλο περιεχόμενο, καβγατζής, κυκλοθυμικός, εριστικός, χολερικός. Φουτουλιάζουμαι-φουτουνιάζουμαι κάνω ως να έχω φουτούνες, δηλαδή θυμώνω, αγανακτώ, νευριάζω, φουτούνα, πρήξιμο, φούσκωμα [Κωνσταντίνος Γιαγκούλης: Οι λατινικές και λατινογενείς λέξεις της κυπριακής διαλέκτου].

Σε λεξικά του κρητικού ιδιώματος βρίσκουμε τις λέξεις φουντούλης «οιηματίας, εγωιστής, κομψευόμενος, επιδεικτικός» (Πάγκαλος), «εμφανίσιμος, λουσάτος, με ωραίο παράστημα» (Πιτυκάκης), από το τουρκικό fodul  υπερόπτης, και φουντουλούκι = κομψότης, ακκισμός, νάζι, από το fodulluk, υπεροψία, καθώς και άλλες της ίδιας οικογένειας: φουντουλεύομαι = καλλωπίζομαι, περιποιούμαι τον εαυτό μου, φουνταλλάσσω = βάζω τα καλά μου, βάζω περιποιημένα ρούχα, φουντούλης = ο κομψευόμενος, φουντουλεύομαι = καλλωπίζομαι. Φουντουλόβρακα, μια περιποιημένη βράκα πολυτελείας. Από την φράση: Φουντουλόβρακες βρε γύφτο! Τούρκικο ν΄ κι αυτό αγά μου.

Μαντινάδες

Για σπάσετε πεντ’ έξι αυγά
φτιάξετε ένα σφουγγάτο
γιατί σας φέραμε γαμπρό
από το Φουντουλάτο
(Καραβόσταμο Ικαρίας)

Δάσκαλο τονέ θέλω ’γώ, μπουμπούλη και φουντούλη
κι ας κάμω μήνα να το δω το κριθινοπιτούλι.

Φουντούλα μου πορτακαλιά
αέρα μη φοβάσαι
κ ήβαλα γω το μπέτη μου
κ επεριτράφωσά σε.

Υπάρχει και η παροιμία για το κλάδεμα της ελιάς: Η ελιά θέλει ή φουντούλη ή τρελό. Εδώ εννοεί νοικοκύρη.

Να προσθέσω ακόμη πως στην Κρήτη υπάρχει εκτεταμένα το επώνυμο Φουντούλης και Φουντουλάκης.

Να μνημονέψουμε εδώ το σπουδαίο άνθρωπο, το χανσενικό Μανώλη Φουντουλάκη που πάλεψε και νίκησε και την ασθένεια και το φοβερό κοινωνικό απομονωτισμό για λογαριασμό όλων των πασχόντων.

Σχετικά με το «φουντούλης»: Η λέξη χρησιμοποιείται και στο Λιτόχωρο Πιερίας (προφέρεται “φουντούλ’ς”), δηλαδή. κομψευόμενος, επιδειξιομανής, οιηματίας. Ευρέως χρησιμοποιείται και το σχετικό ουσιαστικό φουντουλίκι.

Fudul στα ρουμάνικα φαίνεται πως θα πει (ψωρο)περήφανος, φαντασμένος, οι σημασίες κομψευόμενος και καβγατζής, εύκολα θα μπορούσαν να προκύψουν από κει, και κάτι άλλο που καλύτερα να μην το μελετήσουμε — Υπάρχει και ιταλικό επώνυμο Fuduli.

Παρατηρώντας τη ζωή κάποιων από από τους προγόνους αλλά και από τους απογόνους βλέπω ότι το ριψοκίνδυνος μάς ταιριάζει γάντι.

Μάκης Φουντούλης
makfou@otenet.gr

πηγή: ikariamag.gr

[gravibus verbis_[xx]: Έκτορας ο επαναστάτης

07/04/2021 § Σχολιάστε

διαβάστε  τα μέρη [i] – [ii] – [iii] – [iv] – [v] – [vi] – [vii] – [viii] – [ix] – [x] – [xi] – [xii] – [xiii] – [xiv] – [xv] – [xvi] – [xvii] – [xviii] – [xix] –

Έκτορας Κουφοντίνας 06/04.2021 στο twitter: «Στο σημείο της παρακμής που έχουν φτάσει τα πράγματα με όσα γίνονται η επανάσταση πλέον δεν είναι μόνο θέμα ζωής και ελευθερίας, αλλά ζήτημα αξιοπρέπειας. Ποιος καταδέχεται να ζήσει πια σε αυτή τη χώρα;»

[Αν θέλει ας μας διαβάσει ·

03/04/2021 § Σχολιάστε

Να μην καταδεχτούμε ποτέ να δώσουμε κάποια ομιλία, για να μην θεωρηθεί ότι έχουμε απόψεις, ή ότι καταδεχόμαστε το κοινό για να μιλήσουμε μαζί του. Αν θέλει ας μας διαβάσει.

Όλο και περισσότερο ο ομιλητής μοιάζει με ηθοποιό ― ύπαρξη που ο σοβαρός καλλιτέχνης περιφρονεί, παιδί για θελήματα της Τέχνης.

[Fernando Pessoa, Βιβλίο της ανησυχίας, Β’ Τόμος, μτφρ. Μαρία Παπαδήμα, εκδόσεις Gutenberg

  • 15 years blogging -official banner

    agrimologos.com

    ΚΛΙΚ στην εικόνα για τα εξώφυλλα του Αγριμολόγου

    ΚΛΙΚ στην εικόνα, δείτε φωτογραφίες
  • Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

    Μαζί με 760 ακόμα followers

  • staxtes2003.com

    .

  • ΕΝΑ LIKE ΘΕΡΑΠΕΥΕΙ…

  • Μεταστοιχεία

  • a

  • Αρχείο

  • Πρόσφατα άρθρα