[μόνος με το γέλιο του·
22/11/2019 § Σχολιάστε
Φραντς Κάφκα (1883-1924)
Ένα σχόλιο
Ήταν πρωί, πολύ νωρίς, οι δρόμοι καθαροί και έρημοι. Πήγαινα στο σταθμό. Συγκρίνοντας το ρολόι μου με την ώρα που έδειχνε το ρολόι του καμπαναριού, είδα πως ήταν πολύ πιο αργά απ’ όσο νόμιζα. Έπρεπε να βιαστώ. Πάνω στην ταραχή μου από τούτη τη διαπίστωση τα έχασα και δεν ήμουν πια σίγουρος για το δρόμο μου· ήμουν ακόμα σχετικά ξένος σε τούτη την πόλη. Ευτυχώς βρήκα μπροστά μου έναν αστυνομικό· έτρεξα κοντά του και με κομμένη την ανάσα τον ρώτησα ποιο δρόμο έπρεπε να πάω. Χαμογέλασε και είπε: «Από μένα περιμένεις να σου δείξω το δρόμο;» — «Ναι, του αποκρίθηκα, αφού μονάχος δεν μπορώ να τον βρω». — «Παραιτήσου, είπε, παραιτήσου». Και γύρισε να φύγει με μια κίνηση γρήγορη, σαν κάποιον που βιάζετε να μείνει μόνος με το γέλιο του.
*
[από Φραντς Κάφκα, Περιγραφή ενός Αγώνα, Στοχασμοί, Μικρά διηγήματα —μτφρ. Μαρλένα Γεωργιάδη, εκδόσεις Γνώση, 1982
[Ολόκληρη Νύχτα ·
20/11/2019 § Σχολιάστε
Άρης Αλεξάνδρου (1922-1978)
©agrimologos/αγριμολόγος
Όπου νά’ ναι θα κλείσει το στερνό παραθύρι στην άκρη της βροχής.
Κατακαθίζει το νερό στα σκαλοπάτια.
Τί ξένο που είναι απόψε το τσίγκινο τραπέζι κάτω απ’τη μαρκίζα
Γυμνό και ξεχασμένο δίχως τον ίσκιο των χεριών της.
Κανείς. Ένα δημοτικό φανάρι μουσκεύει μες στη νύστα σου.
Πίσω απ’ τα σακιά με το τσιμέντο νυχτοπερπάτητο σκοτάδι
Σκυφτό σκοτάδι και η σκουριά που αχνογυαλίζει στα βρεγμένα
συρματόσκοινα.
Ώρα να πιάσει βάρδια το φεγγάρι.
Σαββατόβραδο κ’ οι ταβέρνες κλειστές
Μουλιάζει ο χρόνος στο καπέλο του ζητιάνου
οι δρόμοι αποτραβιούνται σε άδειες κάμαρες
και μόνο εκεί στο μαξιλάρι μένουνε
ακόμα μένουνε τα αποχτενίδια του ύπνου της.
Μια συνοδεία νοτισμένα αστέρια έστριβε απ’ τη γωνία της
χαραυγής.
Απίθωνα στα χείλη της το αλάτι της αγάπης.
Ύστερα μας έπαιρνε το κύμα. Ταξιδεύαμε μαζί
σαν μια φωνή που σβήνει στο πηγάδι.
Ένα μικρό φεγγάρι σκαλωμένο μες στα σύννεφα
ένα μικρό φεγγάρι σύννεφο.
Ξύπναγε σαν φύτρωνε στην άκρη του γιαλού
ένα κοχύλι φρέσκος ήλιος.
Καλημέρα. Ένα μικρό φεγγάρι
έσβηνε στη φωνή της.
Έβλεπα τα χέρια μου και είπαν μονάχα δυο
μέτραγα τα μάτια μου και ήταν μονάχα δυο
μουλιάζουν τώρα μες στο καπέλο του ζητιάνου
μονάχα δυο.
(1947)
[Au-delà du plaisir visuel ·
04/11/2019 § Σχολιάστε
«Υποστήριξα ότι η κίνηση της περιέργειας θα μπορούσε να δώσει μια κρίσιμη απάντηση στην έλξη της ηδονοβλεψίας. Η κριτική προσπαθεί να μετατρέψει τις συναρπαστικές εικόνες σε αινιγματικές εικόνες και να αποκωδικοποιήσει το νόημά τους. Ο αντι-κινηματογράφος προσπαθεί να δημιουργήσει εικόνες που γοητεύουν επειδή προκαλούν την περιέργεια και εμπνέουν το κοινό…» κλπ., κλπ.
«J’ai soutenu que la pulsion de curiosité pouvait apporter une réponse critique à l’attrait du voyeurisme. Le critique essaie de transformer des images fascinantes en images énigmatiques et d’en décoder le sens. Le contre-cinéma s’efforce de créer des images qui fascinent parce qu’elles attisent la curiosité et incitent le public à en extraire le sens. De la même manière, la curiosité engendrée par un secret, par quelque chose de caché et d’interdit, se transforme en une curiosité éveillée par une énigme, par quelque chose qui doit être résolu.»»J’ai soutenu que la pulsion de curiosité pouvait apporter une réponse critique à l’attrait du voyeurisme. Le critique essaie de transformer des images fascinantes en images énigmatiques et d’en décoder le sens. Le contre-cinéma s’efforce de créer des images qui fascinent parce qu’elles attisent la curiosité et incitent le public à en extraire le sens. De la même manière, la curiosité engendrée par un secret, par quelque chose de caché et d’interdit, se transforme en une curiosité éveillée par une énigme, par quelque chose qui doit être résolu.»
*
[Από το βιβλίο της L. Mulvey, Au-delà du plaisir visuel. Féminisme, énigmes, cinéphilie
[Harold Bloom (1930 -14.10.2019) ·
15/10/2019 § Σχολιάστε
In Memoriam
Κλίναμεν
ή Ποιητική παρατύπωση
Ο Σέλλεϋ ισχυρίστηκε ότι οι ποιητές όλων των εποχών έλαβαν μέρος στη συγγραφή ενός Μεγάλου Ποιήματος αενάως εν εξελίξει. Ο Μπόρχες σημειώνει ότι οι ποιητές δημιουργούν τους προδρόμους τους…[…] Αλλά οι ποιητές, ή τουλάχιστον οι ισχυρότεροι ανάμεσά τους, δεν διαβάζουν όπως διαβάζουν ακόμη και οι ισχυρότεροι κριτικοί. Οι ποιητές δεν είναι ούτε ιδεώδεις ούτε κοινοί αναγνώστες, μήτε του Άρνολντ μαθητές μήτε του Τζόνσον. Όταν διαβάζουν δεν σκέφτονται: «Τούτο είναι ζωντανό, το άλλο είναι νεκρό, στην ποίηση του Χ.» Οι ποιητές, όταν έχουν πια γίνει ισχυροί, δεν διαβάζουν την ποίηση του Χ, γιατί στην πραγματικότητα οι ισχυροί ποιητές μπορούν να διαβάζουν μόνο τον εαυτό τους. Γι’ αυτούς το να είσαι δίκαιος ισοδυναμεί με αδυναμία και να το συγκρίνεις, με ακρίβεια και αμεροληψία, σημαίνει ότι δεν είσαι εκλεκτός. Ο Σατανάς του Μίλτον, αρχέτυπο του μοντέρνου ποιητή στην πιο ισχυρή του μορφή, γίνεται αδύναμος, όταν σκέφτεται και συγκρίνει, πάνω στο Όρος Νιφάτης, κι έτσι αρχίζει εκείνη τη διαδικασία πτώσης που κορυφώνεται στον Ξανακερδισμένο Παράδεισο*, τελειώνοντας σαν αρχέτυπο του μοντέρνου κριτικού στην ασθενή του μορφή.
*
(*)John Milton, Paradise Regained (1671).
*
«Ο Μπλουμ δεν θέλησε απλώς να προτείνει μια ερμηνεία του ποιητικού φαινομένου αλλά να οργανώσει ένα ερμηνευτικό σύστημα που η καθολικότητά του να διαθέτει την εγκυρότητα και την αυτοτέλεια ενός θρησκευτικού ποιήματος ή (που είναι το ίδιο πράγμα) μιας θρησκευτικής αίρεσης. Συνδύασε λοιπόν εύστοχα ανόμοιες θεωρητικές προσεγγίσεις και συγχρόνισε με αξιοθαύμαστη μαεστρία σκοτεινές κοσμολογίες και αντίθετες μεθοδολογίες, με απώτερο στόχο την ανάδυση μιας «πρακτικής κριτικής» που να διαθέτει τη γοητεία του μοναδικού και τη δύναμη του διαφορετικού.» (Από την Εισαγωγή του Δ. Δημηρούλη).
«Ο Μπλουμ αψήφησε τις ορθοδοξίες που κυριαρχούν σε αυτό το χώρο κι έδειξε ότι προτιμά να ακολουθεί τον δικό του δρόμο. Το ίδιο το σχήμα των πραγμάτων, που βασίζονται σε όρους όπως αιτία, αποτέλεσμα, κέντρο και νόημα, τίθεται υπό ερώτηση. Βάζοντας ένα τέτοιο ερώτημα το βιβλίο του Μπλουμ ίσως είναι πολύ πιο ανατρεπτικό, σε σχέση με την παράδοση, απ’ ό,τι ισχυρίζεται. […] Το νήμα αυτού του στοχασμού οδήγησε τον Μπλουμ βαθιά μέσα στον δικό του λαβύρινθο. Πιθανώς να αποδειχθεί ότι ο Χάρολντ Μπλουμ υπήρξε, στην κατανόηση των σχημάτων της παρανάγνωσης, καθώς και στην κατανόηση του ρομαντισμού, πιο μπροστά από τον καθένα μας.» (Paul De Man)
[Harold Bloom, Η αγωνία της επίδρασης, μια θεωρία για την ποίηση. Εισαγωγή, μετάφραση, σημειώσεις: Δημήτρης Δημηρούλης, εκδόσεις Άγρα
***
Ο Harold Bloom, ο κορυφαίος ίσως κριτικός φιλόλογος της εποχής που θεμελίωσε τον Δυτικό Κανόνα, δηλαδή το σύνολο των βιβλίων που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της δυτικής σκέψης, πέθανε χθες Δευτέρα 14.10.2019 σε νοσοκομείο στο New Haven. Ήταν 89 ετών.
αγριμολογος 