plaisir: Una furtiva lagrima·
15/12/2017 § Σχολιάστε
Η τέχνη του Gaetano Donizetti (1797 – 1848)
Μία από τις υπέροχες μελωδίες του Gaetano Donizetti το διάσημο “Una furtiva lagrima” από το Ελιξήριο του Έρωτα (L’elisir d’amore), εκεί βρίσκεται όλη η ατμόσφαιρα του έργου όπου κυριαρχούν πρόσχαρα χαλαρά συναισθήματα., σε ένα έργο που μέχρι σήμερα επιτρέπει στον θεατή να φύγει από την αίθουσα με χαμόγελο.
Η όπερα αυτή, καθιέρωσε τον Ντονιτσέττι, ο οποίος διαδέχεται τον Ροσσίνι στο είδος της κωμικής όπερας, διατυπώνοντας μια προσωπική γλώσσα πολύ διαφορετική από αυτή του διάσημου συναδέλφου του. Η μεγάλη τομή που κατάφερε ο Ντονιτσέττι είναι ότι εισήγαγε το συναισθηματικό στοιχείο στο είδος αυτό της κωμικής όπερας. Στο Ελιξίριο, οι δύο βασικοί χαρακτήρες ωριμάζουν μπροστά στα μάτια των θεατών τόσο δραματουργικά όσο και μουσικά, ενώ η λύση της ιστορίας δίνεται από την εξέλιξη στην ψυχολογία τους. Με άλλα λόγια σε αντίθεση με την παράδοση του 18ου αιώνα οι χαρακτήρες του Ελιξιρίου μοιάζουν να έχουν αληθινά συναισθήματα, τα οποία μάλιστα ο συνθέτης μοιάζει να τα προσεγγίζει με σκεπτικό σύγχρονης ψυχολογίας.
Η πλοκή του έργου αφορά στον έρωτα που αισθάνεται ο φτωχός χωρικός Νεμορίνο για την όμορφη, πλούσια και φιλάρεσκη Αντίνα. Πιστεύει ότι αν πιεί ένα μαγικό ελιξίριο εκείνη θα τον αγαπήσει. Την αφέλειά του εκμεταλλεύεται ο πλανόδιος αγύρτης Δρ. Ντουλκαμάρα, που τού πουλά αντί για ελιξίριο ένα μπουκάλι κρασί Μπορντώ. Ο Νεμορίνο δεν έχει χρήματα. Έτσι, προκειμένου να το αγοράσει, κατατάσσεται στο στρατό, γεγονός που του αποφέρει άμεσα το επιθυμητό ποσό. Όταν το μαθαίνει, η Αντίνα πείθεται για τη δύναμη των αισθημάτων του, ομολογεί πως εκείνη τον αγαπά και η υπόθεση οδηγείται σε αίσιο τέλος. [βλ. Εθνική Λυρική Σκηνή]
Ανάμεσα στις εβδομήντα όπερες που μας άφησε, συγκρατούμε κυρίως τη Λουκρητία Βοργία, το Ντον Πασκουάλε, την Τσιγγάνα, την Παριζιάνα, τη Βασίλισσα της Γκολκόνδης και τέλος, το Ελιξήριο του Έρωτα. Χάρη στην επιδέξια δόμησή τους, τη μαγική, μελωδική τους άνεση και την εύστροφη φωνητική τους γραφή, συνεχίζουν και στον 21ο αιώνα, ανατριχιαστικά, να μας συγκινούν…
Ακούστε το Una furtiva lagrima σε μια εκτέλεση του 1904, με τη φωνή του Enrico Caruso και δακρύστε μαζί μου:
[Ρ α ν ·
13/12/2017 § Σχολιάστε
Του José María Álvarez (1942 – ) Cartagena, España
επεξεργασμένη φωτογραφία -still, από την ταινία του Ακίρα Κουροσάβα «Ραν» (1985)
Ο ήλιος ολοκλήρωνε το πέσιμό του μέσα στα νερά
κι εγώ ήμουν απορροφημένος απ’ το μεγαλείο εκείνο.
Η έκσταση στην οποία βρισκόμουν σχίστηκε απ’ τον ήχο
της τηλεόρασης που ανάγγειλε μια ταινία.
Ήταν το Ραν, του Κουροσάβα.
Βλέποντάς την για μιαν ακόμη φορά
κατάλαβα πως η ομορφιά της δεν ήταν κατώτερη
από αυτήν του λυκόφωτος που με είχε γοητεύσει.
Όπως αυτό, ο Ραν ήαν, μυστηριωδώς, άλλο πρόσωπο ζωής
που λάτρευε κάτι που εμείς αγνοούμε.
[Μετάφραση: Τάσος Δενέγρης 1934-2009]
[ μ η ·
10/12/2017 § Σχολιάστε
Μην ασκείτε κριτική σε δημόσια πρόσωπα
ειδικά σε λίαν εμφανίσιμους τραγουδιστές, που τόσο θαυμάζονται.
Η Διοτίμα άρχισε δηλώνοντας πως η Παράλληλη Δράση ήταν κυριολεκτικά ανεπανάληπτη ευκαιρία να πραγματοποιηθεί αυτό που όλοι θεωρούν ως σπουδαιότερο και μέγιστο. «Πρέπει και θέλουμε να πραγματοποιήσουμε μία πολύ μεγάλη ιδέα. Μας δίνεται μια ευκαιρία και δεν επιτρέπεται να τη χάσουμε. Πρέπει να αρθούμε στο ύψος των περιστάσεων!»
Ο Ούλριχ ρώτησε με αφέλεια: «Έχετε κάτι συγκεκριμένο κατά νου;»
Όχι, η Διοτίμα δεν είχε τίποτε συγκεκριμένο κατά νου. Πώς θα μπορούσε άλλωστε! Κανένας από εκείνους που μιλάνε περί του σπουδαιότατου και μεγίστου στον κόσμο δεν νομίζει πως υπάρχει πραγματικά. Αλλά με ποια παράξενη ιδιότητα του κόσμου ταυτίζεται αυτό; Όλοι καταλήγουν στο ότι το ένα είναι μεγαλύτερο, σπουδαιότερο ή ακόμη ωραιότερο ή πιο λυπηρό από το άλλο, δηλαδή σε μια ιεράρχηση και ένα συγκριτικό βαθμό – δεν υπάρχει λοιπόν εδώ καμία κορυφή και κανένας υπερθετικός; Ωστόσο, αν επιστήσεις σ’ αυτό το φαινόμενο την προσοχή ενός, καθώς ετοιμάζεται να μιλήσει για το σπουδαιότατο και μέγιστο, τότε του γεννάται η καχυποψία πως έχει να κάνει με αναίσθητο και διόλου ρεαλιστή άνθρωπο. Αυτό συνέβη στη Διοτίμα, και έτσι είχε μιλήσει ο Ούλριχ.
Η Διοτίμα, ως γυναίκα της οποίας το πνεύμα θαύμαζαν, θεώρησε την αντίρρηση του Ούλριχ ασεβή. Χαμογέλασε σε λίγο και απάντησε: «Υπάρχουν τόσο πολλά μεγάλα και καλά απραγματοποίητα ακόμη, ώστε η εκλογή δεν θα είναι εύκολη[…]»
[Ρόμπερτ Μούζιλ, Ο άνθρωπος χωρίς ιδιότητες, μτφρ: Τούλα Σιέτη, εκδόσεις Οδυσσέας 1992]
Η λογοτεχνία, τα έχει πει σχεδόν ό λ α.
[ουρανός γκριζόμαυρος·
03/12/2017 § Σχολιάστε
Jaime Gil de Biedma (Barcelona, 1929–1990)
Για την κακή χρονιά
Δεκέμβρης είναι αυτή η εικόνα
της βροχής που πέφτει με βουητό τρένου
και μυρίζει καρβουνόσκονη και χωράφι.
Δεκέμβρης, είν’ ένας κήπος, είναι πλατεία
βουλιαγμένη στην πόλη
στο τέρμα μιας νύχτας,
κι η φευγαλέα οπτασία κάποιων στοών.
Και τα τεράστια μάτια
– κάρβουνα σε μεγέθυνση –
στο σκούρο πρόσωπο ενός κοριτσιού
που τρέμει σαν σπουργίτης μουσκεμένος.
Κρατάει στο χέρι κάτι κόκκινα παπούτσια,
κομψά, ολοκαίνουργια, σαν ξωτικό πτηνό.
Ο ουρανός γκριζόμαυρος
και ροζ στις παρυφές του,
το φώς των φαναριών, χλωμό απολειφάδι.
Κάτω απ’ τη μπόρα, κλαίγοντας, εγώ διασχίζω,
χαμερπής σαν κουρέλι, βρεμένος μέχρι τα κέρατά μου.
*
Απόδοση από τα Ισπανικά: Τάσος Δενέγρης (1934-2009)
αγριμολογος 